Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Korodani moja kuuma na kuvimba husababishwa mara nyingi na uvimbe wa epididimisi, yaani maambukizi ya mrija ulio nyuma ya korodani, au na kujisokota kwa korodani. Maambukizi kwa vijana mara nyingi hutokana na klamidia au kisonono, na kwa wazee na maambukizi ya mkojo. Visababishi vingine ni matubwitubwi, majeraha, mabusha, varikosili na saratani ya korodani.

Kwa mzunguko wa siku 22, yai hutoka karibu siku ya 8 (siku 14 kabla ya hedhi inayofuata). Dirisha la rutuba ni siku 5 kabla pamoja na siku yenyewe – siku ya 3 hadi 8. Hii inamaanisha kwamba hata siku za hedhi ziko ndani au karibu sana na dirisha: tendo siku ya 3–5 ya hedhi huweza kuleta mimba kwa sababu mbegu huishi hadi siku 5. Hatari ni ndogo siku 1–2 za mwanzo tu, na hata hapo si sifuri ikiwa hedhi ni ndefu. Kwa mzunguko mfupi namna hii hakuna "siku salama" za kutegemea.

Kikokotoo hiki hukadiria hatari yako ya kupata kisukari aina ya 2 kwa alama zinazotokana na umri, uzito na mzingo wa kiuno, presha, historia ya familia, mazoezi na ulaji wa mboga na matunda, kisha hukupa mpango wa chakula na mazoezi. Ni makadirio tu – haithibitishi kisukari. Kisukari huthibitishwa kwa kipimo cha damu: sukari ya mfungo 7.0 mmol/L au zaidi, au HbA1c 6.5% au zaidi, kwa vipimo viwili.

Baada ya kujifungua, homoni ya prolactin huendelea kuchochea maziwa hata kama mama hanyonyeshi – iwe kwa sababu ya kutonyonyesha, mtoto kufariki au mimba kupotea. Maziwa hupungua taratibu ndani ya wiki 1–3 kwa wengi, lakini matone huweza kuendelea kwa miezi, hasa chuchu zikiguswa, kukamua, msongo, au dawa zinazoongeza prolactin (baadhi ya dawa za kichefuchefu kama metoclopramide, dawa za akili). Kupunguza kuchochea chuchu, sidiria imara, barafu au majani baridi ya kabichi, na dawa za maumivu husaidia. Dawa ya kukausha maziwa (cabergoline) hutolewa kwa ushauri wa daktari tu. Maziwa yanayotoka zaidi ya miezi 6 bila kunyonyesha, kwa titi moja, au yenye damu yanahitaji uchunguzi.

Makala hii ni ya elimu kwa aliyekwisha kupata huduma; haitoi maelekezo ya kutumia dawa. Baada ya dawa, kwa kawaida maumivu ya kubana na damu huanza ndani ya saa chache; damu huwa nzito kuliko hedhi pamoja na mabonge na tishu, kisha hupungua ndani ya siku chache, na damu kidogo huweza kuendelea hadi wiki 2–3. Kichefuchefu, kuharisha, kutetemeka na joto kidogo siku ya dawa ni kawaida. Kadri mimba inavyokuwa kubwa, maumivu na damu huwa zaidi. Ufuatiliaji kituoni (hCG au ultrasound) huthibitisha mimba imetoka na kuondoa mimba nje ya kizazi. PAC ni halali Tanzania.

Majibu tatanishi ya kipimo cha VVU hutokea pale vipimo viwili vya haraka vinapotofautiana, au mstari wa pili ukiwa hafifu sana. Kwa vipimo vingi vya haraka, mstari wowote unaoonekana, hata hafifu, husomwa kama chanya, lakini mtu hapewi utambuzi wa VVU kwa kipimo kimoja. Kwa mwongozo wa taifa wa upimaji wa mwaka 2019, kipimo cha kwanza kikiwa chanya na cha pili hasi, majibu huitwa tatanishi na vipimo hurudiwa baada ya siku 14, au hufanywa kipimo cha maabara pale kinapopatikana.