Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Wanawake wengi wanaotumia vidonge vya majira vyenye vichocheo viwili hawaoni mabadiliko yoyote ya hamu ya ngono; wachache huona hamu kupungua, na wengine huongezeka (huenda kwa kuondoa hofu ya mimba). Utafiti uliodhibitiwa ulionyesha kupungua kidogo kwa hamu kwa baadhi ya watumiaji. Hamu ya ngono pia huathiriwa na msongo, uchovu, mahusiano, huzuni, ukavu wa uke na dawa nyingine. Ukiona mabadiliko yanayokusumbua, ongea na mtoa huduma – kubadilisha aina au njia mara nyingi husaidia.

P2 (levonorgestrel) hukaa mwilini kwa muda mfupi: nusu ya dawa hutolewa ndani ya saa 24 hadi 32, na baada ya siku 3 hadi 5 karibu yote imeondoka. Haikai mwilini kwa miezi, haijikusanyi hata ikitumika mara nyingi, haitoi mimba iliyokwisha kutungwa, na haiathiri uwezo wa kuzaa baadaye. Hedhi kuchelewa kwa siku chache au kuja mapema baada ya P2 ni athari ya muda ya homoni, si ishara kwamba dawa bado iko mwilini. Hedhi ikichelewa zaidi ya siku 7, pima mimba.

UTI ya kujirudia ni maambukizi mara 2 au zaidi ndani ya miezi 6, au mara 3 au zaidi ndani ya mwaka 1, yaliyothibitishwa kwa kipimo. Visababishi: bakteria sugu kutokana na kutumia antibiotiki bila kipimo au kutomaliza dawa, ngono (bakteria kusukumwa kwenye mrija), spermicide, kukosa estrojeni baada ya komahedhi, kibofu kutotoa mkojo wote, mawe, kisukari, na kwa wanaume tezi dume kukua au maambukizi ya tezi dume. Pia mara nyingi "UTI" inayojirudia si UTI – ni magonjwa ya zinaa, maambukizi ya uke, au kichocho, ndiyo maana kipimo ni muhimu. Hatua: kipimo cha mkojo na kipimo cha kuotesha (culture) KABLA ya dawa ili kuchagua dawa inayofanya kazi; ultrasound ya figo na kibofu kwa wanaume, wenye homa, damu kwenye mkojo au UTI nyingi; kupima sukari na zinaa. Kinga yenye ushahidi: kunywa maji zaidi (utafiti wa 2018 ulionyesha lita 1.5 za ziada kwa siku zilipunguza UTI kwa karibu nusu kwa wanawake waliokunywa kidogo), kukojoa baada ya ngono, kuacha spermicide, cranberry (Cochrane 2023 – hupunguza kujirudia kwa wanawake kwa kiasi), estrojeni ya ukeni kwa waliokoma hedhi, na antibiotiki za kuzuia kwa muda maalumu chini ya daktari. Makala hii haitoi dozi.

Tafakuri (meditation) ni mazoezi ya kufundisha akili kuwa makini na tulivu – kwa kuzingatia pumzi, neno, sala au hisia za mwili, na kurudisha akili kila inapohama. Aina kuu ni tafakuri makinifu (mindfulness – kuangalia mawazo na hisia bila kuhukumu) na tafakuri zingatifu (kuzingatia kitu kimoja). Tafiti zinaonyesha programu za mindfulness hupunguza msongo, wasiwasi na sonona kwa kiasi cha wastani, na husaidia usingizi na maumivu sugu; madai ya kuimarisha kinga ya mwili au kutibu magonjwa yana ushahidi mdogo. Kwa wanaoanza, dakika 5–10 kwa siku zinatosha; ni kawaida akili kuhama mara nyingi.

Kwa namna fulani, ndiyo. Wanaume wana tezi dume (prostate), ambayo ikisisimuliwa kupitia njia ya haja kubwa au eneo kati ya korodani na njia ya haja kubwa (msamba) huweza kuleta raha kali na kufika kileleni – mara nyingi huitwa "P-spot". Kwa wanawake, eneo G liko kwenye ukuta wa mbele wa uke karibu na tezi za Skene ("tezi dume ya kike"). Kazi kuu ya tezi dume ni kutengeneza maji yanayolisha na kusafirisha mbegu.

Gono "isiyopona" mara nyingi ni kuambukizwa tena na mwenza asiyetibiwa, matumizi ya dawa zisizo sahihi (ciprofloxacin, amoxicillin, doxycycline peke yake, dawa za kubaki), dozi isiyokamilika, au maambukizi mengine yenye dalili sawa (klamidia, Mycoplasma genitalium, trikomonasi). Usugu wa kweli kwa ceftriaxone bado ni nadra lakini unaongezeka duniani. Hatua sahihi: kituoni, sampuli ya usaha kwa kuotesha vimelea na kupima usugu (na NAAT ikipatikana), matibabu ya mwongozo (WHO 2024: ceftriaxone sindano), wenza wote kutibiwa, na kipimo cha kuthibitisha kupona.