Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

'Mdomo mweupe' unaweza kumaanisha mambo mawili. Midomo kupauka (kukosa rangi ya kawaida) mara nyingi ni dalili ya upungufu wa damu, baridi au mshtuko. Madoa au utando mweupe ndani ya kinywa husababishwa na fangasi (huondoka ukikwangua, hasa kwa watoto, wenye VVU, kisukari au steroid za kuvuta), leukoplakia (madoa meupe yasiyoondoka – tumbaku, ugoro, pombe; yanaweza kuwa hatua ya kabla ya saratani), lichen planus (mistari meupe kama lazi), hairy leukoplakia (pembeni ya ulimi kwa wenye VVU), au vidonda.

Gesi tumboni mara nyingi hutokana na kumeza hewa na vyakula vinavyochachuka utumboni (maharagwe, kabichi, vitunguu, vinywaji vyenye gesi, maziwa kwa wasiovumilia lactose – jambo la kawaida kwa watu wazima Afrika Mashariki). Dawa za dukani kama simethicone na mkaa tiba husaidia baadhi, ingawa ushahidi ni mdogo. Mabadiliko ya chakula husaidia zaidi: kuloweka maharagwe kabla ya kupika, kula taratibu, na viungo kama mdalasini, binzari nyembamba (cumin), shamari na karafuu vinavyosaidia kupunguza gesi.

Maumivu ya tumbo yanayojirudia kwa mtoto wa miaka 3–5 mara nyingi hutokana na kukosa choo, gesi, kula kupita kiasi au njaa, maambukizi ya tumbo, minyoo, na maumivu yasiyo na ugonjwa wa kimwili (functional) – hasa maumivu ya kitovuni yanayokuja na kupotea bila dalili nyingine. Visababishi vya kuchunguza ni UTI, malaria (Tanzania), kutovumilia vyakula, na dharura kama kidole tumbo, utumbo kujikunja na ngiri iliyobanwa. Tumbo kunguruma mara nyingi ni gesi na utumbo kufanya kazi – si ugonjwa peke yake.

Ukiwa na tindikali inayopanda kooni (GERD), punguza vyakula vya kukaanga na mafuta mengi, pilipili kali, matunda chachu kama ndimu na nanasi, nyanya, chokoleti, minti, soda, kahawa na pombe. Vyakula vinavyosaidia ni nafaka zisizokobolewa, viazi, mboga za majani, ndizi, tikiti maji, nyama isiyo na mafuta, samaki na maharagwe. Kula milo midogo na usile saa 3 kabla ya kulala.

Ndiyo. Tovuti ya ULY CLINIC ina vikokotoo vya afya vinavyokusaidia kupata makadirio ya haraka kabla ya kumwona mtoa huduma – kama BMI, uzito wa mtoto, umri wa ujauzito, presha, hatari ya kisukari, nishati ya chakula, maji ya kunywa, siku za hatari na mzunguko wa hedhi, na kutafsiri kipimo cha mimba. Vikokotoo ni zana za kielimu – havithibitishi ugonjwa wala kuchukua nafasi ya daktari.

Hakuna dawa moja ya kurudisha hedhi inayomfaa kila mwanamke, kwa sababu matibabu hutegemea kilichosababisha hedhi kuchelewa au kukoma. Hatua ya kwanza kabisa ni kipimo cha mimba, kwa sababu dawa za homoni na mitishamba vinaweza kuidhuru mimba iliyopo.