Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Kutokwa na jasho usiku bila sababu husababishwa na nini?
Jasho la usiku ni kuamka umelowa jasho hadi nguo au shuka, hata kama chumba si cha joto. Mara nyingi chanzo ni cha kawaida, kama chumba cha joto, blanketi nzito, pombe kabla ya kulala, au komahedhi kwa wanawake. Lakini jasho la usiku pamoja na homa, kikohozi cha zaidi ya wiki mbili, kupungua uzito au mitoki kuvimba linaweza kuwa dalili ya kifua kikuu, VVU, saratani ya tezi za limfu au maambukizi mengine, na linahitaji uchunguzi.
Kunyofoka kwa kondo la nyuma kwa mjamzito husababishwa na nini?
Kondo kujitenga kabla ya mtoto kuzaliwa (placental abruption) hutokea pale mishipa ya damu kati ya kondo na ukuta wa mfuko wa uzazi inapopasuka, damu ikakusanyika nyuma ya kondo. Vihatarishi vikuu ni presha ya ujauzito na pre-eclampsia, majeraha ya tumbo (ajali, kupigwa, kuanguka), historia ya kondo kujitenga, sigara, cocaine, chupa kupasuka mapema, mapacha au maji mengi, na umri mkubwa. Dalili ni maumivu ya tumbo ya ghafla yasiyokoma, tumbo kuwa gumu, damu ukeni (huweza kuwa kidogo au kutokuwepo kama damu imejificha), mikazo ya mara kwa mara, na mtoto kupunguza kucheza. Ni dharura – huweza kuua mama na mtoto.
Kwanini kichanga akicheua vinapitia puani na mdomoni?
Pua na mdomo vimeunganika nyuma ya koo, na kwa kichanga mlango wa juu wa tumbo bado haujakomaa – hivyo maziwa yakirudi yanaweza kutoka mdomoni na puani. Kucheua (reflux) ni kawaida kwa watoto wengi wenye afya, hufikia kilele karibu miezi 4 na huisha kwa wengi kufikia mwaka 1. Ni kawaida kama mtoto ana furaha, ananyonya vizuri na uzito unaongezeka. Kutapika kwa nguvu, kijani, damu, au kushindwa kupumua ni dalili za hatari.
HSV dalili zake ni zipi?
Kirusi cha herpes simplex (HSV) kina aina 2. HSV-1 mara nyingi husababisha malengelenge mdomoni na usoni, lakini siku hizi pia husababisha malengelenge ya sehemu za siri kupitia ngono ya mdomo. HSV-2 husababisha zaidi malengelenge ya sehemu za siri. Dalili ni kuwashwa au kuchomachoma, kisha malengelenge madogo yenye maji yanayopasuka kuwa vidonda vinavyouma. Mlipuko wa kwanza huwa mbaya zaidi; milipuko ya baadaye huwa midogo.
Kutokwa na damu na utelezi kwa mama aliyepitiliza tarehe
Ute mzito wenye michirizi michache ya damu mara nyingi ni dalili kwamba shingo ya kizazi inaanza kufunguka na uchungu unakaribia; ni kawaida. Lakini damu nyingi kama hedhi au zaidi, damu yenye maumivu makali ya tumbo yasiyopungua, au mtoto kupunguza kucheza ni dharura, kwa sababu inaweza kuwa kondo kujitenga au kuwa chini. Mama aliyepita tarehe, hasa wiki 41, anapaswa kuwa kituo cha afya kwa ufuatiliaji; WHO inashauri kuanzisha uchungu kuanzia wiki 41.
Nina siku ya 78 tangu nifanye tukio la hatari, je VVU vinaweza kuonekana kwenye kipimo?
Ndiyo – kama maambukizi yapo, watu wengi sana huonekana kwenye kipimo kufikia siku 78 (wiki 11). Kipimo cha maabara cha antijeni/antibodi huonyesha ndani ya wiki 6, na vipimo vya haraka vya antibodi huonyesha kwa karibu wote kufikia wiki 12. Kwa hiyo kipimo hasi siku 78 kinaaminika kwa kiasi kikubwa sana; kwa uhakika kamili rudia siku 90 au zaidi, bila tukio jipya la hatari katikati.