Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Kipimo cha mimba cha mkojo hutambua homoni ya ujauzito (hCG) inayotengenezwa mimba ikijipandikiza. Kina aina 3 – kijiti cha kuchovya, kipimo cha kukojolea moja kwa moja, na kaseti ya kudondoshea matone. Mstari wa kudhibiti (C) lazima utokee; mstari wa pili (T), hata hafifu, unamaanisha chanya. Mstari mmoja tu ni hasi, na bila mstari wa C kipimo ni batili.

Homa pamoja na vipele mara nyingi husababishwa na virusi, hasa kwa watoto: surua (vipele vyekundu vinavyoanzia usoni na kushuka, pamoja na kikohozi, mafua na macho mekundu), rubella, tetekuwanga (malengelenge yanayowasha), homa ya siku tatu (roseola), mikono-miguu-mdomo, dengue, na VVU mpya. Bakteria ni pamoja na homa nyekundu (scarlet fever – vipele kama msasa), kaswende ya hatua ya pili, na typhus. Dawa pia huleta vipele. Hatari kubwa: vipele vya madoa ya zambarau au damu visivyofifia ukibonyeza kwa glasi, pamoja na homa – huweza kuwa maambukizi ya damu ya meningococcal, dharura.

Kiasi salama cha kitunguu swaumu kibichi kwa mtu mzima ni takriban punje 1 hadi 2 (gramu 3 hadi 5) kwa siku, kinachoweza kutoa faida za kiafya bila madhara kwa watu wengi. Kilichopikwa kina nguvu kidogo kwa sababu kupika hupunguza allicin. Kula kiasi kikubwa zaidi kunaweza kuleta maumivu ya tumbo, kichefuchefu na kuongeza hatari ya kutokwa damu kwa wanaotumia aspirin au warfarin.

Rangi ya matapishi hutegemea kilichomo. Matapishi ya kijivu au yaliyopauka mara nyingi hutokana na: chakula kilichochanganyika na asidi ya tumbo na mate (hasa maziwa, uji au chakula cheupe), maziwa yaliyoganda kwa watoto wachanga, dawa (mkaa ulioamilishwa – activated charcoal huleta rangi nyeusi-kijivu; bismuth; barium baada ya X-ray), au kamasi nyingi. Hali hatari zaidi ni matapishi yenye harufu ya kinyesi na rangi ya kahawia-kijivu pamoja na tumbo kuvimba, kutopata choo wala gesi na maumivu ya tumbo – hii huashiria kuziba kwa utumbo na ni dharura ya upasuaji. Rangi nyingine za kujua: kijani-njano (nyongo – kwa mtoto mchanga ni dharura), nyekundu au kama kahawa iliyosagwa (damu), na nyeusi. Hatari kuu ya kutapika ni kupoteza maji – kunywa ORS kidogo kidogo mara kwa mara. Uchunguzi hutegemea dalili: uchunguzi wa tumbo, X-ray, ultrasound, vipimo vya damu.

Njia pekee ya kujua kwa uhakika ni kipimo cha damu. Dalili huweza kuonekana: kidonda kimoja kisichouma sehemu za siri, mdomoni au njia ya haja kubwa (wiki 3 baada ya maambukizi, kwa wastani), kisha baada ya wiki chache vipele visivyowasha mwilini, viganjani na nyayoni, tezi kuvimba na homa ndogo. Dalili hizi hupotea zenyewe lakini ugonjwa hubaki mwilini kwa miaka bila dalili, na baadaye huweza kuharibu moyo, ubongo na macho. Kaswende hutibika kabisa kwa sindano ya benzathine penicillin, na mwenzi lazima atibiwe.

Ciprofloxacin ni antibiotiki ya jamii ya fluoroquinolone inayoua bakteria; haitibu virusi kama mafua wala fangasi. Hutumika kwa baadhi ya maambukizi ya njia ya mkojo na figo, homa ya matumbo pale bakteria hawana usugu, kuharisha kwa bakteria, maambukizi ya mifupa na ngozi, na kimeta. Shirika la Afya Duniani limeiweka kwenye kundi la antibiotiki za kutumia kwa uangalifu maalumu.