Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Uchovu wa joto (heat exhaustion) hutokea mwili unapopata joto kupita kiasi na kupoteza maji na chumvi nyingi kwa jasho – hasa kwa kazi au mazoezi juani, joto lenye unyevunyevu, au kutozoea mazingira ya joto. Dalili ni jasho jingi, udhaifu, kiu, kizunguzungu, kichwa kuuma, kichefuchefu, misuli kukaza, na joto la mwili hadi karibu 40°C bila kuchanganyikiwa. Bila hatua, huweza kugeuka kiharusi cha joto (heatstroke) – joto 40°C+ pamoja na kuchanganyikiwa, degedege au kupoteza fahamu – dharura ya kuua. Watoto, wazee, wenye magonjwa ya moyo, figo, kisukari, na wanaotumia dawa za kukojoa au za akili wako hatarini zaidi.

Kuhisi joto kuliko watu wengine (kutovumilia joto) si sawa na homa – joto la mwili huweza kuwa la kawaida. Visababishi ni tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi, kukaribia komahedhi, ujauzito, upungufu wa maji, uzito mkubwa, dawa (za kuchangamsha, za mzio na sonona zinazopunguza jasho, za kukojoa), kafeini, kisukari kilichoathiri neva, magonjwa ya mfumo wa fahamu na kukosa jasho (anhidrosis). Mazingira ya joto na kazi nzito juani huweza kuleta uchovu wa joto na, hatari zaidi, kiharusi cha joto. Hali mpya, inayojirudia au yenye moyo kwenda mbio, kupungua uzito au kizunguzungu inahitaji uchunguzi.

Kuhisi joto kali usiku mara nyingi hutokana na mazingira – chumba cha joto, blanketi nzito, nguo nyingi, chakula kizito au pombe kabla ya kulala. Visababishi vya kiafya ni mabadiliko ya homoni (kukaribia komahedhi, ujauzito), tezi ya shingo kufanya kazi kupita kiasi, maambukizi (malaria, kifua kikuu, VVU), sukari kushuka usiku kwa wanaotumia insulini au baadhi ya dawa za kisukari, dawa (za sonona, za homa, za homoni), msongo, kukoroma kwa kukosa pumzi usingizini (sleep apnea), na mara chache saratani za tezi za limfu. Kuhisi joto si sawa na homa – pima joto. Jasho la usiku linalorudia pamoja na homa, kupungua uzito au kikohozi linahitaji uchunguzi.

Ushauri wa lishe mitandaoni mara nyingi hurahisisha mambo kupita kiasi. Ukweli kwa ufupi: wanga si adui – nafaka zisizokobolewa, maharage na matunda ni wanga mzuri; kula usiku hakunenepeshi moja kwa moja, jumla ya nishati kwa siku ndiyo muhimu; "detox" za juisi na chai hazihitajiki – ini na figo husafisha mwili; mayai kwa kiasi (hadi moja kwa siku kwa wengi) ni salama; hakuna kiasi kimoja cha maji kwa kila mtu – kunywa ukihisi kiu na mkojo uwe mweupe kiasi; mwenye presha apunguze chumvi hadi chini ya gramu 5 kwa siku, si kuiondoa kabisa.

Nguvu ya shahawa kutoka hutegemea misuli ya sakafu ya nyonga, kiasi cha majimaji, tezi (tezi dume, vifuko vya shahawa) na neva. Hakuna umbali "sahihi" wa shahawa kuruka – kutoka kwa matone kunaweza kuwa kawaida. Visababishi vya mabadiliko: kumwaga mara nyingi, msisimko mdogo, umri, misuli ya nyonga kudhoofika, matatizo ya tezi dume, dawa (za tezi dume kama tamsulosin, za sonona, za presha), kisukari, matatizo ya neva au upasuaji wa nyonga, shahawa kurudi kwenye kibofu (retrograde – mkojo huwa na weupe baada ya tendo), njia ya shahawa kuziba, maambukizi na msongo. Uchunguzi: kipimo cha mkojo baada ya kumwaga, kipimo cha shahawa, sukari, tezi dume. Tiba hutegemea chanzo: kubadilisha dawa, mazoezi ya sakafu ya nyonga, kutibu kisukari au maambukizi, na dawa maalum kwa retrograde.

Uume kusimama asubuhi hutokea wakati wa usingizi wa REM na ni ishara ya mishipa na neva zinazofanya kazi. Si lazima kila asubuhi – hupungua kwa usingizi mchache, uchovu, msongo, pombe, umri, na kibofu kilichojaa. Kukosekana kwa muda mfupi si tatizo. Kukosekana kwa muda mrefu, hasa pamoja na kushindwa kusimamisha uume wakati wa tendo, huashiria chanzo cha mwili: kisukari, presha na mishipa ya damu kuziba (huweza kuwa ishara ya mapema ya ugonjwa wa moyo), testosterone ndogo, uzito mkubwa, sigara, dawa (presha, sonona), na sleep apnea. Ikiwa uume husimama asubuhi lakini si wakati wa tendo, chanzo mara nyingi ni wasiwasi wa utendaji.