Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Je, ni mpango gani wa mlo wa siku 7 unaoongeza kiwango cha testosterone kwa mwanaume?
Testosterone ya chini ithibitishwe kwa vipimo viwili vya damu vya asubuhi, pamoja na dalili (hamu ndogo, nguvu za kiume kupungua, uchovu). Chanzo kitafutwe – unene, kisukari, kukosa usingizi, pombe, dawa za kulevya, dawa kama opioids au steroid, na matatizo ya tezi za ubongo au korodani. Kwa wengi, kupunguza uzito, usingizi wa saa 7–9, mazoezi ya nguvu, kupunguza pombe na mlo kamili huongeza testosterone kidogo hadi wastani. Vyakula vyenye zinki na vitamin D husaidia hasa kwa wenye upungufu; tafiti ndogo zimeonyesha faida kwa baadhi, tafiti kubwa zinahitajika. Hakuna mlo wa siku 7 unaobadilisha homoni haraka; matokeo huonekana baada ya wiki hadi miezi.
Kutoa Majimaji uumeni wakati wa Msisimko: Mwongozo wa kitaalamu
Majimaji angavu, yanayonata kama ute wa yai, yanayotoka uumeni wakati wa msisimko ni ya kawaida kabisa kwa vijana na wanaume wazima. Hutengenezwa na tezi ndogo za Cowper zilizo chini ya tezi dume, kulainisha mrija na kupunguza tindikali kabla ya kumwaga. Hayana harufu wala maumivu, na kiasi hutofautiana kati ya mtu na mtu. Kumbuka: majimaji haya huweza kuwa na mbegu chache na huambukiza VVU na magonjwa ya zinaa. Majimaji yanayotoka bila msisimko, yenye rangi ya njano au kijani, harufu, kuwasha au kuchoma kukojoa yanahitaji uchunguzi.
Majina ya Dawa za PEP: Kinga ya maambukizi ya Virusi vya UKIMWI Baada ya hatari
Dawa moja ya PEP huweza kujulikana kwa majina matatu: jina la kisayansi (generic) – dawa zenyewe ndani ya kidonge; jina la kibiashara – jina la kampuni iliyotengeneza; na majina ya mitaani/kienyeji au vifupisho vinavyotumiwa na watu au vituo, ambavyo hutofautiana mahali hadi mahali na havina maana ya kitabibu. Jina muhimu zaidi ni la kisayansi. Kwa mujibu wa WHO (2024) na miongozo ya Tanzania, PEP ya kawaida kwa watu wazima ni mchanganyiko wa tenofovir (TDF) + lamivudine (3TC) au emtricitabine (FTC) + dolutegravir (DTG) – mara nyingi kidonge kimoja kinachoitwa TLD kinachomezwa mara moja kwa siku kwa siku 28. Mbadala hutumika kwa watoto, wenye matatizo ya figo, au kwa sababu ya mwingiliano wa dawa – mtaalamu huchagua. PEP huanzwa haraka iwezekanavyo, si zaidi ya saa 72 baada ya hatari, pamoja na kipimo cha VVU mwanzoni. Kidonge chenye rangi au umbo tofauti si lazima kiwe dawa tofauti – soma jina la kisayansi kwenye kopo. Usinunue PEP mtaani au mtandaoni; inapatikana bure katika vituo vya serikali. Makala hii haitoi dozi.
Kujirudia kwa uchafu mweupe wenye harufu kali ukeni baada ya matibabu: Sababu, Uchunguzi na Tiba Madhubuti
Uchafu mweupe kama mtindi wenye harufu unaorudi baada ya matibabu mara nyingi ni vajinosisi ya bakteria, ambayo hujirudia kwa zaidi ya nusu ya wanawake ndani ya miezi 6 hadi 12, au fangasi zinazojirudia mara 4 au zaidi kwa mwaka, au mchanganyiko wa vyote, au trikomona isiyotibiwa kwa mwenzi. Sindano ya ceftriaxone haitibu vajinosisi ya bakteria wala fangasi.
Dalili za PID ni zipi?: Mwongozo kamili
PID ni maambukizi ya mfuko wa uzazi, mirija na ovari, mara nyingi yakianzia kwa gono au klamidia. Dalili kuu ni maumivu ya chini ya kitovu (pande zote mbili), maumivu ndani wakati wa tendo la ndoa, uchafu ukeni, damu baada ya tendo au kati ya hedhi, homa, na maumivu wakati wa kukojoa. Wengi wana dalili ndogo tu – hata bila homa wala uchafu – hivyo mtoa huduma huanza tiba mwanamke mwenye maumivu ya nyonga akiwa na maumivu ya mlango wa kizazi, mfuko au ovari wakati wa uchunguzi. PID isiyotibiwa huleta ugumba, mimba nje ya kizazi na maumivu sugu ya nyonga.
Je, ni dawa gani za kuzuia UKIMWI kabla ya masaa 72?
Dawa hizi huitwa PEP (kinga baada ya hatari). Ni mchanganyiko wa ARV tatu unaotumiwa kwa siku 28: kwa kawaida tenofovir + lamivudine (au emtricitabine) + dolutegravir, kama inavyoshauriwa na WHO (2024) na mwongozo wa Tanzania. Zinapaswa kuanza haraka iwezekanavyo, ndani ya saa 72 baada ya hatari (kubakwa, kondomu kupasuka, kuchomwa sindano yenye damu). Hutolewa bure kwenye vituo vya serikali, CTC na idara za dharura, baada ya kipimo cha VVU.