Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Jipu ni mkusanyiko wa usaha chini ya ngozi, mara nyingi kutokana na bakteria Staphylococcus aureus wanaoingia kupitia michubuko, vinyweleo au vidonda vidogo. Huanza kama uvimbe mwekundu, wa moto na unaouma, kisha kulainika katikati. Majipu madogo huweza kufunguka yenyewe kwa kukandwa na kitambaa cha maji ya uvuguvugu. Tiba kuu ya jipu kubwa ni kufunguliwa na kutolewa usaha na mtoa huduma; antibayotiki huongezwa kwa jipu kubwa, wekundu unaoenea, homa, au kwa wenye kisukari na kinga ndogo. Majipu yanayojirudia yanahitaji kupima sukari na VVU.

Kikokotoo hiki hukadiria siku ya ovulesheni kutokana na tarehe ya kwanza ya hedhi yako ya mwisho na urefu wa mzunguko wako, kisha hupendekeza siku za tendo la ndoa kulingana na nadharia ya Shettles kuhusu mbegu za X na Y. Ni chombo cha elimu ya afya ya uzazi kwa wanandoa wanaopanga kupata mtoto.

Hapana – ubaridi wa chakula au kinywaji hausababishi mzio (aleji). Mzio hutokea kinga ikishambulia kitu fulani (protini ya chakula, vumbi, chavua). Hata hivyo: watu wachache wana mzio wa baridi (cold urticaria) – vipele au uvimbe mdomoni baada ya kunywa vitu baridi sana; kwa wenye pumu au mafua ya mzio, hewa au vinywaji baridi sana vinaweza kuchochea kukohoa, kubanwa kifua au mafua. Vinywaji baridi havileti mafua wala maambukizi ya koo – hayo husababishwa na virusi.

Baada ya kujifungua kawaida, mkanda wa tumbo huweza kumpa mama hisia ya uthabiti, kusaidia mkao na kupunguza maumivu ya mgongo wiki za mwanzo. Tafiti ndogo zimeonyesha faida kwa maumivu na faraja; tafiti kubwa zinahitajika kuthibitisha kwa wengi. Mkanda haurudishi tumbo, hauondoi mafuta, haurudishi mfuko wa uzazi (hurudi wenyewe ndani ya wiki 6, kunyonyesha husaidia), na haufungi misuli iliyoachana (diastasis recti) – hilo hufanywa na mazoezi ya taratibu ya tumbo na sakafu ya nyonga. Ukibana sana huweza kuongeza shinikizo kwenye sakafu ya nyonga, kuleta maumivu na kuzuia kupumua vizuri.

Hedhi inayochelewa miezi 2 au zaidi, ikija kidogo ya rangi ya pinki au kahawia, pamoja na maumivu makali, inahitaji uchunguzi. Kwanza kabisa mimba iondolewe – ikiwemo mimba nje ya kizazi, ambayo huleta damu kidogo ya kahawia na maumivu. Visababishi vingine: ovari zenye vifuko vingi (PCOS), tezi ya shingo, prolaktini juu, makovu ndani ya kizazi baada ya kusafishwa (Asherman), shingo ya kizazi kubana, endometriosis, na kwa Tanzania – kifua kikuu cha via vya uzazi, kinachoweza kuleta hedhi kidogo na ugumba.

Kipimo cha mimba kuwa chanya bila dalili ni jambo la kawaida. Karibu mwanamke mmoja kati ya wanne hawapati kichefuchefu kabisa, na dalili nyingi huanza wiki 6–8. Hivyo mara nyingi ni mimba changa au tofauti ya mwili tu. Mara chache, kukosekana au kupotea ghafla kwa dalili huweza kuambatana na mimba iliyoharibika kimya, mfuko wa mimba usio na kiinitete (blighted ovum) au mimba nje ya kizazi. Kipimo chenye makosa ni nadra. Ultrasound baada ya wiki 6–7 hutoa jibu.