Mzingo wa kichwa cha mtoto: ukubwa wa kawaida, mabadiliko ya ukuaji na dalili zisizo za kawaida

Mzingo wa kichwa cha mtoto ni moja ya vipimo muhimu vinavyotumika kufuatilia ukuaji wa ubongo na fuvu, hasa katika kipindi cha mtoto mchanga na miaka ya mwanzo ya maisha. Kichwa cha mtoto huwa kikubwa kwa uwiano na mwili wake kuliko cha mtu mzima kwa sababu ubongo hukua kwa kasi kubwa katika miaka ya mwanzo.

Mzingo wa kichwa haupaswi kuangaliwa kama namba moja tu. Mtoa huduma wa afya huangalia kipimo hicho kulingana na umri wa mtoto, jinsia, umri wa ujauzito wakati wa kuzaliwa, vipimo vya awali na mwenendo wa ukuaji kwa muda. Ndiyo maana mtoto mwenye mzingo wa kichwa mkubwa kuliko watoto wengine anaweza kuwa na ukuaji wa kawaida, na mtoto mwenye mzingo mdogo anaweza pia kuwa na afya nzuri ikiwa ukuaji wake unaendelea kwa mwelekeo unaotarajiwa.

Tatizo hujitokeza zaidi pale mzingo wa kichwa unapokuwa mdogo sana au mkubwa sana kulingana na umri, unapokua kwa kasi isiyo ya kawaida, unapopungua kwenye mikondo yake ya ukuaji, au unapofuatana na mabadiliko ya umbo la kichwa, ukuaji wa mtoto au dalili za mfumo wa fahamu.

Mzingo wa kichwa ni nini?

Mzingo wa kichwa ni kipimo cha umbali unaozunguka sehemu pana zaidi ya kichwa cha mtoto. Kwa kawaida hupimwa kwa utepe maalumu usionyooka kwa urahisi, ukipitishwa juu kidogo ya nyusi, kuzunguka sehemu ya nyuma ya kichwa yenye upana zaidi, na kuhakikisha utepe umewekwa katika mkao unaofanana pande zote mbili. Kipimo hurekodiwa kwa sentimita, ikiwezekana hadi sehemu ya kumi ya sentimita.

Mzingo wa kichwa ni kipimo cha ukuaji wa mwili, lakini pia hutumika kama kiashiria cha ukuaji wa ubongo. Hii ni kwa sababu ukubwa wa ubongo una mchango mkubwa katika ukuaji wa fuvu wakati wa utoto. Kwa hiyo, kufuatilia mzingo wa kichwa kwa vipindi tofauti kunaweza kusaidia kugundua mapema mtoto ambaye ubongo au fuvu lake halikui kwa namna inayotarajiwa.

Hata hivyo, mzingo wa kichwa hauwezi kutumika peke yake kutambua ugonjwa wa ubongo. Mtoto anapaswa kutathminiwa kwa kuangalia pia uzito, urefu, hatua za ukuaji, hali ya mfumo wa fahamu, umbo la kichwa, historia ya familia na dalili nyingine.

Mzingo wa kichwa cha mtoto huwa kiasi gani wakati wa kuzaliwa?

Kwa watoto waliozaliwa wakiwa wamefikia muda wa kutosha wa ujauzito, mzingo wa kichwa huwa na tofauti za kawaida kati ya mtoto mmoja na mwingine. Kwa wastani, viwango vya Shirika la Afya Duniani vinaonyesha mzingo wa kichwa wakati wa kuzaliwa wa takribani sentimita 34.5 kwa wavulana na sentimita 33.9 kwa wasichana.

Hii haimaanishi kwamba kila mtoto anayezaliwa akiwa na mzingo wa kichwa chini au juu ya namba hizi ana tatizo. Viwango vya ukuaji vinaenea katika eneo pana, na mtoto anapaswa kuwekwa kwenye chati kulingana na jinsia yake na umri wake wa ujauzito.

Kwa mfano, mtoto anaweza kuwa na mzingo wa kichwa wa sentimita 32 au 35 wakati wa kuzaliwa na bado akawa katika hali inayokubalika kulingana na umri wake wa ujauzito na vipimo vingine. Ndiyo maana namba moja haiwezi kutumika kama mpaka wa kusema mtoto ana kichwa kidogo au kikubwa.

Kwa watoto waliozaliwa kabla ya muda, tafsiri inahitaji umakini zaidi kwa sababu ukubwa wa kichwa unapaswa kulinganishwa kwa kuzingatia umri wa ujauzito na ukuaji wa mtoto. Mtoa huduma anaweza kutumia chati zinazofaa kwa watoto waliozaliwa kabla ya muda badala ya kutumia moja kwa moja chati ya watoto waliozaliwa kwa wakati.

Kwa nini kichwa cha mtoto mchanga kinaweza kuonekana kirefu au kisicho na umbo la kawaida?

Mara baada ya kuzaliwa, kichwa cha mtoto kinaweza kuonekana tofauti na kichwa cha mtoto mwingine. Hii hutokea kwa sababu mifupa ya fuvu la mtoto mchanga bado haijaungana kabisa, na wakati wa kujifungua kichwa kinaweza kubadilika umbo kinapopita kwenye njia ya uzazi.

Hali hii huitwa mabadiliko ya muda ya umbo la kichwa kutokana na kujifungua (moulding). Mtoto anaweza kuwa na kichwa kinachoonekana kirefu, kilichobanwa upande fulani au kisicho na mviringo kamili mara tu baada ya kuzaliwa.

Kwa watoto wengi, umbo hilo hubadilika katika siku zinazofuata baada ya kuzaliwa. Hivyo, umbo la kichwa siku ya kwanza si sawa na ukuaji wa mzingo wa kichwa kwa muda mrefu. Pia uvimbe wa ngozi ya kichwa au damu iliyokusanyika chini ya ngozi unaweza kufanya kichwa kionekane kikubwa au kisicho na umbo la kawaida baada ya kujifungua.

Ndiyo maana kipimo cha mzingo wa kichwa kinaweza kuthibitishwa tena baada ya muda ikiwa mtoto alikuwa na mabadiliko makubwa ya umbo la kichwa wakati wa kujifungua.

Mzingo wa kichwa huongezeka kwa kasi gani baada ya kuzaliwa?

Mzingo wa kichwa huongezeka kwa kasi zaidi katika miezi ya kwanza ya maisha kuliko baadaye. Hii inaendana na ukuaji wa haraka wa ubongo katika kipindi hicho.

Kwa wastani wa viwango vya Shirika la Afya Duniani, mzingo wa kichwa wa mvulana huongezeka kutoka karibu sentimita 34.5 wakati wa kuzaliwa hadi takribani sentimita 37.3 akiwa na mwezi mmoja, sentimita 40.5 akiwa na miezi mitatu, sentimita 43.3 akiwa na miezi sita na sentimita 46.1 akiwa na mwaka mmoja.

Kwa wasichana, wastani huwa karibu sentimita 33.9 wakati wa kuzaliwa, sentimita 36.5 akiwa na mwezi mmoja, sentimita 39.5 akiwa na miezi mitatu, sentimita 42.2 akiwa na miezi sita na sentimita 44.9 akiwa na mwaka mmoja. Hizi ni thamani za wastani, si mipaka ya kusema mtoto mwenye kipimo tofauti ana ugonjwa.

Baada ya mwaka wa kwanza, ongezeko la mzingo wa kichwa hupungua kwa kasi. Hii ni sehemu ya kawaida ya ukuaji. Ubongo bado unaendelea kukua, lakini kasi ya ukuaji si sawa na ile ya miezi ya kwanza.

Mzingo wa kichwa baada ya mwaka mmoja

Katika mwaka wa pili wa maisha, mzingo wa kichwa huendelea kuongezeka lakini kwa kasi ndogo zaidi. Kwa wastani wa viwango vya Shirika la Afya Duniani, mzingo wa kichwa karibu na umri wa miaka miwili huwa takribani sentimita 48.3 kwa wavulana na sentimita 47.2 kwa wasichana.

Baada ya miaka miwili, ukuaji wa mzingo wa kichwa huendelea kuwa wa taratibu. Kufikia miaka mitatu, wastani huwa karibu sentimita 49.5 kwa wavulana na sentimita 48.5 kwa wasichana; kufikia miaka minne karibu sentimita 50.3 na 49.4; na kufikia miaka mitano karibu sentimita 50.7 na 49.9 mtawalia. Hizi ni thamani za wastani kutoka kwenye viwango vya ukuaji, si namba zinazopaswa kutumiwa kama vipimo vya lazima kwa kila mtoto.

Jambo muhimu ni kwamba tofauti za kawaida kati ya watoto zinaweza kuwa kubwa. Mtoto anaweza kuwa na mzingo mkubwa kuliko wastani lakini ukaendelea kufuata mkondo wake wa ukuaji kwa miaka kadhaa bila kuwa na tatizo.

Je, mzingo wa kichwa wa mtoto unapaswa kuwa sawa kila mwezi?

Hapana. Mzingo wa kichwa unapaswa kuongezeka, lakini si kwa kiasi kilekile kila mwezi.

Katika miezi ya kwanza ongezeko huwa kubwa zaidi. Kadiri mtoto anavyokua, ongezeko hilo hupungua. Shirika la Afya Duniani lina viwango maalumu vya kuonyesha kasi ya ongezeko la mzingo wa kichwa katika vipindi tofauti kutoka kuzaliwa hadi miaka miwili.

Kwa hiyo, mzazi hapaswi kutarajia kwamba kichwa kitaongezeka kwa sentimita fulani kila mwezi bila kubadilika. Kinachotafutwa ni mwenendo unaolingana na hatua ya ukuaji wa mtoto.

Chati ya mzingo wa kichwa ni nini?

Chati ya mzingo wa kichwa ni njia ya kuonyesha jinsi kipimo cha mtoto kinavyolingana na watoto wengine wa umri na jinsia hiyo hiyo.

Katika chati, mtoto anaweza kuwa kwenye eneo la chini, katikati au juu la mgawanyo wa watoto. Kwa mfano, mtoto aliye kwenye asilimia ya nafasi ya 50 yuko karibu na thamani ya katikati ya watoto wa umri na jinsia hiyo.

Mtoto aliye kwenye asilimia ya nafasi ya 10 si lazima awe mgonjwa, kama vile mtoto aliye kwenye asilimia ya nafasi ya 90 si lazima awe na ugonjwa. Kinachokuwa muhimu zaidi ni mwenendo wa mtoto mwenyewe kwa muda.

Kwa mfano, mtoto ambaye amekuwa akifuata mkondo wa karibu na asilimia ya nafasi ya 25 kwa miezi mingi na anaendelea kukua vizuri anaweza kuwa katika hali ya kawaida. Lakini kama mzingo wake unaanza kushuka kwa kasi kutoka mkondo huo kwenda mikondo ya chini, au unaanza kupanda kwa kasi kuvuka mikondo kadhaa, hilo linaweza kumfanya mtoa huduma afanye uchunguzi zaidi.

Mzingo wa kichwa mdogo sana ni nini?

Hali ya kichwa kuwa kidogo sana kulingana na umri na jinsia huitwa kichwa kidogo kuliko inavyotarajiwa (mikrosefali).

Kwa kawaida, kichwa kidogo sana hufafanuliwa kuwa mzingo wa kichwa ulio chini kwa angalau tofauti mbili za kipimo cha kawaida kutoka wastani, ambao unalingana takribani na chini ya asilimia ya nafasi ya 3. Hata hivyo, tafsiri inaweza kutofautiana kulingana na chati inayotumika, umri wa mtoto, jinsia na mazingira ya kliniki.

Kichwa kidogo kinaweza kuwepo tangu kuzaliwa au mtoto akawa na mzingo unaoanza kupungua katika mkondo wa ukuaji baada ya kuzaliwa. Sababu zake ni nyingi. Baadhi ya watoto huwa na kichwa kidogo kwa sababu ya sifa za kifamilia na wanaweza kuwa na ukuaji wa kawaida. Kwa wengine, inaweza kuhusishwa na matatizo ya ukuaji wa ubongo, sababu za kimaumbile, maambukizi yaliyotokea wakati wa ujauzito, lishe duni au jeraha la ubongo.

Kwa hiyo, kichwa kidogo hakimaanishi moja kwa moja kwamba mtoto ana ulemavu wa akili au ugonjwa wa ubongo. Mtoa huduma hutathmini mtoto mzima, ikiwa ni pamoja na hatua za ukuaji, historia ya ujauzito na kuzaliwa, historia ya familia na uchunguzi wa mfumo wa fahamu.

Mtoto anaweza kuwa na kichwa kidogo lakini akawa na afya?

Ndiyo, baadhi ya watoto wana mzingo mdogo wa kichwa kutokana na tofauti za kifamilia bila kuwa na ugonjwa mkubwa.

Ikiwa mzazi mmoja au wote wana vichwa vidogo, mtoto anaweza pia kuwa na mzingo mdogo lakini akawa anakua kwa kawaida. Hali kama hii inaweza kuwa ya kifamilia, hasa ikiwa mtoto anaendelea kufuata mkondo wake wa ukuaji na hana kuchelewa kwa hatua za ukuaji au dalili nyingine.

Tatizo huwa kubwa zaidi pale mzingo wa kichwa unapokuwa mdogo sana au unapoanza kupungua kwenye mikondo ya ukuaji, hasa ikiwa mtoto ana kuchelewa kukaa, kutembea, kuzungumza, kutumia mikono vizuri au kuonyesha mabadiliko mengine ya mfumo wa fahamu.

Kwa hiyo, daktari hatumii kipimo cha mzingo wa kichwa pekee kuamua hali ya mtoto. Mwenendo wa kipimo pamoja na ukuaji wa mtoto kwa ujumla ndio unaotoa picha yenye maana zaidi.

Mzingo wa kichwa mkubwa sana ni nini?

Kichwa kikubwa kuliko kinavyotarajiwa kwa umri na jinsia huitwa kichwa kikubwa kuliko kawaida (makrosefali). Kwa kawaida hutumika kuelezea mzingo wa kichwa ulio zaidi ya tofauti mbili za kipimo cha kawaida kutoka wastani, karibu na zaidi ya asilimia ya nafasi ya 98.

Kama ilivyo kwa kichwa kidogo, kichwa kikubwa hakimaanishi moja kwa moja kwamba mtoto ana ugonjwa. Baadhi ya watoto wanaweza kuwa na kichwa kikubwa kwa sababu ya urithi wa kifamilia na wakaendelea kukua kawaida.

Kwa mtoto mwingine, kichwa kikubwa kinaweza kutokana na mkusanyiko wa maji ndani ya maeneo ya ubongo, ukuaji usio wa kawaida wa ubongo au fuvu, kutokwa damu, baadhi ya magonjwa ya kimaumbile au sababu nyingine.

Kinachotia wasiwasi zaidi si ukubwa pekee, bali kasi ambayo mzingo wa kichwa unaongezeka na dalili zinazoambatana nao.

Mzingo wa kichwa unaoongezeka haraka unaweza kumaanisha nini?

Mzingo wa kichwa unaoongezeka haraka kuliko inavyotarajiwa unaweza kuashiria kwamba kuna jambo linalohitaji kuchunguzwa.

Sababu moja inayojulikana ni mkusanyiko usio wa kawaida wa maji ndani ya ubongo (hydrocephalus). Hali hii inaweza kuongeza shinikizo ndani ya fuvu na kusababisha kichwa kuongezeka kwa kasi, hasa kwa mtoto ambaye mifupa ya fuvu bado haijaungana kabisa.

Hata hivyo, si kila kichwa kinachokua haraka kina maji mengi ndani ya ubongo. Baadhi ya watoto wanaweza kuwa na kichwa kikubwa cha kifamilia na bado wakawa na ukuaji wa kawaida. Ndiyo maana mtoa huduma hufuata vipimo kadhaa kwa muda badala ya kufanya hitimisho kutokana na kipimo kimoja. Mzingo wa kichwa ni mojawapo ya vipimo vinavyotumika kuchunguza uwezekano wa mkusanyiko wa maji ndani ya ubongo kwa watoto wachanga.

Jedwali la makadirio ya mzingo wa kichwa cha mtoto katika miezi mbalimbali

Jedwali hili linaonyesha makadirio ya mzingo wa kichwa kwa mtoto kuanzia kuzaliwa, kwa kutumia wastani wa viwango vya ukuaji vya WHO. Nimeweka tofauti kati ya wavulana na wasichana kwa sababu mzingo wa kichwa hutofautiana kidogo.

Dalili zinazoweza kuambatana na ukuaji usio wa kawaida wa kichwa

Mzingo wa kichwa usio wa kawaida unapokuwa unaambatana na dalili nyingine, sababu ya uchunguzi huwa kubwa zaidi.

Dalili zinazoweza kuhitaji mtoto kutathminiwa ni pamoja na:

• Kutapika mara kwa mara bila sababu inayoeleweka

• Mtoto kuwa mlegevu sana au kuwa mgumu kuamshwa

• Kulia kwa sauti isiyo ya kawaida na kutotulia sana

• Macho kuonekana kuelekea chini kwa namna isiyo ya kawaida

• Utosi kuonekana umevimba au kubonyea ndani kwa namna isiyo ya kawaida

• Degedege au matukio yanayofanana na mshtuko wa kifafa

• Kuchelewa kufikia hatua za ukuaji

• Kupoteza uwezo ambao mtoto alikuwa tayari ameupata

• Matatizo ya kuona au kusikia

• Kutumia upande mmoja wa mwili tofauti na mwingine

• Mabadiliko makubwa ya umbo la kichwa

• Mzingo wa kichwa kubadilika kwa kasi kwenye chati ya ukuaji

Dalili hizi hazimaanishi kwamba mtoto ana ugonjwa fulani maalumu. Zinamaanisha kwamba mchanganyiko wa mzingo usio wa kawaida na dalili nyingine unahitaji tathmini ya kitabibu.

Utosi (Fontaneli) ina uhusiano gani na mzingo wa kichwa?

Utosi ni sehemu laini inayopatikana kwenye fuvu la mtoto ambapo mifupa ya fuvu bado haijaungana kikamilifu.

Utosi huruhusu ubongo kukua huku fuvu likipanuka. Pia husaidia fuvu kubadilika wakati wa kujifungua. Utosi wa juu ya kichwa kwa kawaida hufungwa hatua kwa hatua katika kipindi cha utoto.

Mzazi anaweza kuhisi utosi akigusa na kugundua kwamba unapiga kidogo kulingana na mapigo ya damu. Hilo pekee si lazima liwe tatizo.

Hata hivyo, utosi uliovimba au uliobonyea ndani pamoja na mtoto kuwa mgonjwa, kutapika, kulala kupita kiasi, kulia sana, homa au dalili nyingine inaweza kuhitaji uchunguzi wa haraka. Utosi unapaswa kutathminiwa pamoja na mzingo wa kichwa na hali ya mtoto kwa ujumla.

Umbo la kichwa tofauti na mzingo mkubwa ni kitu kimoja?

Mtoto anaweza kuwa na mzingo wa kichwa wa kawaida lakini kichwa chake kikawa kimebanwa upande mmoja. Hali hii inaweza kutokea kutokana na mtoto kulalia upande mmoja mara kwa mara na huitwa kubadilika kwa umbo la fuvu kutokana na mkao.

Kwa hali nyingine, mtoto anaweza kuwa na kichwa kikubwa lakini umbo lake likawa la kawaida. Hivyo, kipimo cha mzingo na tathmini ya umbo la kichwa ni vitu viwili tofauti.

Madaktari huangalia umbo la kichwa kutoka juu, nafasi ya masikio, paji la uso na sehemu ya nyuma ya kichwa. Mabadiliko fulani yanaweza kutokana na mkao na mengine yanaweza kuhusishwa na kuungana mapema kwa mifupa ya fuvu.

Kuungana mapema kwa mifupa ya fuvu ni nini?

Fuvu la mtoto lina mifupa kadhaa ambayo huunganishwa na mistari maalumu inayoitwa mishono ya fuvu.

Mishono hii huruhusu fuvu kupanuka kadiri ubongo unavyokua. Ikiwa mshono mmoja au zaidi utaungana mapema sana, hali hiyo huitwa kuungana mapema kwa mishono ya fuvu (kraniosinostosisi).

Hali hii inaweza kubadilisha umbo la kichwa kwa sababu eneo ambalo mshono umefungika haliwezi kupanuka kawaida. Ukuaji wa fuvu unaweza kuelekezwa zaidi katika maeneo mengine, na hivyo kichwa kuwa na umbo lisilo la kawaida.

Si kila mtoto mwenye umbo lisilo la kawaida la kichwa ana hali hii. Baadhi ya watoto hupata mabadiliko ya umbo kutokana na mkao na huboreka kadiri wanavyokua. Uchunguzi wa daktari ndio unaosaidia kutofautisha hali hizi.

Je, mtoto mwenye kichwa kikubwa ana ubongo mkubwa?

Si lazima.

Mzingo wa kichwa ni kipimo cha ukubwa wa fuvu, si kipimo cha moja kwa moja cha uwezo wa ubongo au akili ya mtoto. Kichwa kikubwa kinaweza kuwa cha kifamilia bila kuonyesha ugonjwa wowote.

Pia, baadhi ya hali za kitabibu zinaweza kuongeza ukubwa wa kichwa bila kuongeza uwezo wa ubongo. Kwa mfano, mkusanyiko wa maji ndani ya maeneo ya ubongo unaweza kuongeza mzingo wa kichwa.

Kwa hiyo, mzazi hapaswi kutumia ukubwa wa kichwa kumlinganisha mtoto na watoto wengine au kuhitimisha kwamba mtoto ana akili nyingi au kidogo. Ukuaji wa mtoto unatathminiwa kwa vipimo na hatua mbalimbali, si kwa mzingo wa kichwa pekee.

Je, mtoto mwenye kichwa kidogo anaweza kukua kawaida?

Ndiyo, baadhi ya watoto wenye mzingo mdogo wa kichwa wanaweza kuendelea kukua na kufikia hatua za ukuaji kwa kawaida.

Kuna watoto ambao kichwa chao ni kidogo kwa sababu ya urithi wa familia bila kuwa na ugonjwa wa ubongo. Hali hii inaweza kuonekana kwa mzazi na mtoto, na mtoto anaweza kufuata mkondo wake wa ukuaji bila matatizo makubwa.

Lakini kichwa kidogo kinaweza pia kuwa ishara ya tatizo la ukuaji wa ubongo. Ndiyo maana mtoto mwenye kipimo kidogo sana au anayeshuka kwenye mikondo ya ukuaji anapaswa kutathminiwa kwa kuangalia hatua za ukuaji, historia ya ujauzito, historia ya kuzaliwa, historia ya familia na uchunguzi wa mfumo wa fahamu.

Ni mara ngapi mzingo wa kichwa unapaswa kupimwa?

Kwa watoto wachanga na watoto wadogo, mzingo wa kichwa hupimwa mara kwa mara wakati wa kliniki za ukuaji.

Miongozo inapendekeza mzingo wa kichwa upimwe katika ziara za mtoto kutembelea kliniki hadi kufikia ziara ya miaka miwili. Kipimo hicho husaidia kufuatilia ukuaji wa ubongo na pia kinaweza kusaidia kutambua mapema matatizo kama mkusanyiko wa maji ndani ya ubongo.

Katika mazingira mengine ya huduma za afya, ratiba ya vipimo inaweza kutofautiana kulingana na ratiba ya kliniki ya mtoto. Ikiwa mtoto ana tatizo linalohitaji ufuatiliaji wa karibu, mtoa huduma anaweza kupima mara nyingi zaidi.

Jambo muhimu ni kwamba vipimo viandikwe kwa usahihi na kufuatwa kwenye chati hiyo hiyo ili mwenendo uweze kuonekana.

Jinsi ya kupima mzingo wa kichwa nyumbani

Mzazi anaweza kupima mzingo wa kichwa nyumbani kwa kutumia utepe wa kupimia usiorefuka kwa urahisi, lakini kipimo cha nyumbani hakipaswi kuchukua nafasi ya kipimo cha mtoa huduma ikiwa kuna wasiwasi.

Utepe hupitishwa kuzunguka sehemu pana zaidi ya kichwa. Kwa mbele, hupita juu kidogo ya nyusi na sehemu za mbele za masikio; nyuma, hupita kwenye sehemu ya nyuma ya kichwa yenye upana zaidi. Utepe unapaswa kuwa mlalo na usibane kichwa wala kuwa legelege.

Ni vizuri kufanya kipimo zaidi ya mara moja ikiwa namba inaonekana tofauti sana na kipimo cha kliniki. Tofauti ndogo inaweza kutokana na sehemu utepe uliowekwa au mvutano wa utepe.

Ikiwa mzazi anapata namba inayotia wasiwasi, jambo bora si kumtangaza mtoto kuwa ana “kichwa kidogo” au “kichwa kikubwa”, bali kupeleka kipimo hicho kwa mtoa huduma ili kipimwe kwa usahihi na kuwekwa kwenye chati kulingana na umri na jinsia.

Ni wakati gani mzazi anapaswa kuwa na wasiwasi kuhusu mzingo wa kichwa?

Mzazi anapaswa kuomba mtoto achunguzwe ikiwa:

• Mzingo wa kichwa ni mdogo sana au mkubwa sana kulingana na umri na jinsia

• Mzingo wa kichwa unaongezeka kwa kasi isiyo ya kawaida

• Mzingo wa kichwa hauongezeki kama inavyotarajiwa

• Kipimo kinashuka au kupanda kwa kasi kuvuka mikondo kadhaa ya ukuaji

• Kichwa kinabadilika umbo kwa namna isiyo ya kawaida

• Utosi kuonekana umevimba sana au umezama ndani na mtoto kuwa mgonjwa

• Mtoto ana degedege

• Mtoto ana kuchelewa kwa hatua za ukuaji

• Mtoto amepoteza uwezo aliokuwa nao awali

• Kuna kutapika mara kwa mara pamoja na dalili nyingine za mfumo wa fahamu

• Mtoto anaonekana kuwa mlegevu sana, usingizi kupita kiasi au anakuwa mgumu kuamshwa

• Kuna historia ya familia ya matatizo ya ukubwa au umbo la kichwa

• Mtoto alizaliwa kabla ya muda na mzingo wake hauendani na umri wake wa ujauzito na mwenendo wa ukuaji

Muhimu zaidi, kipimo kimoja kisicho cha kawaida hakitoshi kufanya utambuzi katika mtoto ambaye hana dalili nyingine. Mtoa huduma huangalia mwenendo wa vipimo kadhaa kwa muda.

Hitimisho

Mzingo wa kichwa huongezeka kwa kasi katika miezi ya kwanza ya maisha na baadaye ukuaji hupungua; ukubwa wa kawaida hutofautiana kulingana na umri, jinsia na mtoto mwenyewe, hivyo kipimo kimoja hakiwezi kuamua kama mtoto ana tatizo.

Kinachohitaji uangalizi zaidi ni mzingo kuwa mdogo sana au mkubwa sana, kubadilika kwa kasi isiyo ya kawaida, kuvuka mikondo ya ukuaji au kuambatana na mabadiliko ya umbo la kichwa, kuchelewa kwa ukuaji au dalili za mfumo wa fahamu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu ukubwa wa kichwa cha mtoto