Jino kuwa na rangi nyeusi

Jino kuwa na rangi nyeusi au kahawia mara nyingi hutokana na kuoza kwa meno (matundu), madoa ya sigara, kahawa, chai au ukoko mgumu (tartar), au jino lililokufa baada ya kuumia. Fluoride nyingi kwenye maji (hasa Arusha na Kilimanjaro) huleta madoa ya kahawia. Doa jeusi lenye tundu, maumivu au harufu linahitaji daktari wa meno.

Meno huwa na rangi nyeupe hadi njano kidogo. Rangi nyeusi, kahawia au kijivu inaweza kuwa juu ya jino (madoa yanayoweza kusafishwa) au ndani ya jino (kuoza au jino lililokufa).

Jenga tabia ya kuangalia meno yako ya nyuma kwenye kioo – matundu mengi huanzia kwenye mitaro ya meno haya.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Doa jeusi kwenye mitaro ya meno ya nyuma, linaloweza kunasa ncha ya sindano ya daktari – kuoza kwa meno.

• Madoa ya kahawia au meusi kwenye meno mengi, karibu na fizi – sigara, kahawa, chai, tartar.

• Jino moja kuwa la kijivu au jeusi baada ya kupigwa – neva ya jino imekufa.

• Madoa ya kahawia au meupe kwenye meno mengi tangu utotoni – fluoride nyingi (dental fluorosis).

Visababishi

• Kuoza kwa meno – sukari na bakteria.

• Sigara, tumbaku ya kutafuna, kahawa, chai, mvinyo.

• Ukoko mgumu (tartar) kutokana na kutosafisha meno vizuri.

• Fluoride nyingi kwenye maji ya kunywa – maeneo ya Bonde la Ufa.

• Jino kuumia na neva kufa.

• Dawa – tetracycline utotoni, vidonge vya madini chuma vya maji, chlorhexidine kwa muda mrefu.

• Vijazo vya zamani vya chuma (amalgam).

Dalili zinazoambatana

• Maumivu ya jino au unyeti – soma Meno kuuma ukila au kunywa vitu baridi.

• Harufu mbaya ya mdomo.

• Fizi kutoa damu – tartar na ugonjwa wa fizi.

• Uvimbe wa fizi – jipu.

Dalili za hatari

Onana na daktari wa meno mapema ukiwa na:

• Doa jeusi lenye tundu au linaloongezeka.

• Maumivu ya jino, hasa usiku.

• Uvimbe wa fizi au uso, homa – jipu.

• Jino kubadilika rangi baada ya kuumia.

Vipimo

• Uchunguzi wa meno.

• X-ray ya meno – matundu kati ya meno, jipu, neva iliyokufa.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Madoa ya juu – kusafishwa meno na daktari wa meno (scaling and polishing).

• Kuoza – kuondoa sehemu iliyooza na kujaza.

• Jino lililokufa – kutibu neva (root canal) na kung'arisha ndani au kuweka kofia.

• Fluorosis – kung'arisha, kuweka vifuniko (veneers) kwa ajili ya mwonekano.

• Kung'oa – kwa jino lililoharibika sana.

Usitumie mkaa, mchanga au vitu vikali kusugua meno – huchakaza tabaka la nje.

Kinga

• Piga mswaki mara 2 kwa siku kwa dawa yenye fluoride.

• Punguza sukari, soda na vitafunwa vitamu.

• Acha sigara na tumbaku.

• Suuza mdomo kwa maji baada ya kahawa au chai.

• Mwone daktari wa meno kila baada ya miezi 6 hadi 12.

• Maeneo yenye fluoride nyingi – tumia maji yaliyochujwa kwa watoto.

Lini umwone daktari

• Doa jipya jeusi.

• Meno kubadilika rangi kwa ujumla.

• Tartar inayoonekana karibu na fizi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara