Kutounga na kuunga vibaya kwa mifupa

Hakuna asilimia moja inayoweza kutumika kwa watu wote kwa sababu uwezekano wa mfupa kuunga vibaya hutofautiana kulingana na aina ya mvunjiko, mfupa uliovunjika, umri, kiwango cha kuhama kwa vipande vya mfupa na aina ya matibabu iliyotumika.

Baadhi ya mivunjiko huwa na uwezekano mkubwa zaidi wa kuunga katika mkao usio sahihi, hasa pale vipande vya mfupa vilipohama sana au ni vigumu kuvishikilia katika nafasi sahihi. Mvunjiko unaohusisha kiungo pia unaweza kuwa na umuhimu mkubwa zaidi kwa sababu mabadiliko madogo ya mpangilio yanaweza kuathiri utendaji wa kiungo.

Kwa hiyo, mtu hawezi kujua uwezekano wake kwa kuangalia mfupa au maumivu pekee. Daktari wa mifupa hutumia uchunguzi na picha za eksirei za ufuatiliaji kutathmini kama mfupa unaendelea kupona katika mpangilio unaofaa.

Mfupa unaweza kuonyesha dalili za kuanza kuungana kwenye picha ya eksirei huku nguvu yake ikiwa bado haijarudi kikamilifu. Uponyaji wa mfupa ni mchakato unaoendelea, na kuonekana kwa mfupa mpya hakumaanishi kwamba tayari umefikia uimara wake wa mwisho.

Ndiyo maana mtu anaweza kuambiwa aanze kutumia kiungo kidogo kidogo badala ya kupewa ruhusa ya kufanya shughuli zote mara moja. Kiwango cha matumizi huongezwa kulingana na maendeleo ya uponyaji.

Kujaribu kubeba mzigo mkubwa kabla ya mfupa kupata nguvu ya kutosha kunaweza kuongeza msongo kwenye eneo lililovunjika. Hivyo, kupewa ruhusa ya kutumia kiungo na daktari si sawa na kurudi mara moja kwenye shughuli zote alizokuwa akifanya kabla ya kuvunjika.

Ndiyo, hasa ikiwa mabadiliko ya mpangilio si makubwa sana. Mtu anaweza kuzoea namna mpya ya kutumia kiungo na asitambue mara moja kwamba mfupa umepona ukiwa katika nafasi tofauti na ilivyokuwa kabla ya kuvunjika.

Hata hivyo, baadhi ya watu huanza kuona tofauti kama kiungo kupinda, mguu au mkono kuonekana tofauti, kuchechemea au kushindwa kufanya harakati fulani kama zamani. Dalili zinaweza pia kuonekana zaidi baada ya mtu kuanza kutumia kiungo katika shughuli za kawaida.

Ndiyo maana ufuatiliaji wa mfupa uliovunjika ni muhimu hata kama maumivu yamepungua. Eksirei za ufuatiliaji zinaweza kuonyesha mpangilio wa mfupa ambao hauwezi kutathminiwa kwa kutegemea hisia za mgonjwa pekee.

Katika baadhi ya hali, ndiyo. Matibabu hutegemea kiwango cha upinde au mabadiliko ya mfupa, eneo lililoathirika, muda ambao umepita tangu kuvunjika na kama tatizo linaathiri matumizi ya kiungo.

Ikiwa mabadiliko ni madogo na hayasababishi tatizo la utendaji, daktari anaweza kupendekeza ufuatiliaji badala ya upasuaji. Lakini ikiwa mfupa umepinda sana au unasababisha maumivu, ulemavu au kushindwa kutumia kiungo vizuri, matibabu ya kurekebisha mpangilio yanaweza kuhitajika.

Marekebisho hayo yanaweza kuhusisha upasuaji wa kukata na kupanga upya mfupa, unaojulikana kama osteotomia, kulingana na aina ya tatizo. Uamuzi huo hufanywa na daktari bingwa wa mifupa baada ya uchunguzi na picha za mfupa.

Inawezekana katika baadhi ya hali, lakini si kila mfupa ambao umechelewa kuunga utaendelea kupona bila matibabu. Daktari hutofautisha kati ya kuchelewa kuunga na kutounga kabisa, kwa kuangalia muda, dalili na ushahidi wa uponyaji kwenye picha.

Ikiwa mfupa hauonyeshi maendeleo ya kutosha ya uponyaji, mtaalamu anaweza kuchunguza sababu inayozuia kuunga. Hii inaweza kuhitaji Eksirei zaidi na wakati mwingine vipimo vingine kulingana na eneo la mfupa uliovunjika.

Matibabu yanaweza kuhitaji kubadilisha namna mfupa unavyoshikiliwa, kuongeza msisimko wa uponyaji wa mfupa au kufanya upasuaji wa kurekebisha eneo lisilounga. Kwa hiyo, kusubiri muda mrefu bila kufuatiliwa si jambo linaloshauriwa ikiwa mfupa uliovunjika hauonyeshi maendeleo.

Yanaweza, lakini maumivu pekee hayawezi kuthibitisha kwamba mfupa umeunga vibaya. Baada ya kuvunjika kwa mfupa, misuli, mishipa, kano na tishu nyingine zinazozunguka mfupa zinaweza pia kuhitaji muda kupona.

Hata hivyo, maumivu yanayoendelea, hasa yanapoambatana na mabadiliko ya umbo, kushindwa kutumia kiungo au maumivu yanayoongezeka unapoweka mzigo, yanastahili kuchunguzwa.

Daktari anaweza kufanya uchunguzi wa kiungo na kutumia eksirei au picha nyingine inapohitajika. Hii husaidia kutofautisha maumivu ya kawaida ya kipindi cha kupona na tatizo la mpangilio au kutounga kwa mfupa.

Ndiyo. Upasuaji wa mfupa uliovunjika hulenga kuweka vipande vya mfupa katika nafasi inayofaa na kuvifanya vibaki imara, lakini hauondoi kabisa uwezekano wa mfupa kutounga.

Baada ya upasuaji, uponyaji bado hutegemea uwezo wa mfupa kutengeneza tishu mpya na mazingira ya eneo lililovunjika. Kwa hiyo, uwepo wa vyuma, skrubu au vifaa vingine vya kushikilia mfupa hauwezi kuwa dhamana kwamba mfupa utaunga.

Ikiwa mtu anaendelea kupata maumivu au picha za eksirei zinaonyesha kwamba hakuna maendeleo ya kutosha ya kuunga, daktari anaweza kuchunguza kama kuna kutounga kwa mfupa na kupanga matibabu yanayofaa.

Katika baadhi ya mivunjiko, hasa pale vipande vya mfupa vinapopoteza urefu wao au kuvunjika vikiwa vimehama, mfupa unaweza kupona ukiwa mfupi kuliko ulivyokuwa awali.

Kiwango cha kufupika hutegemea mfupa uliovunjika na kiasi cha mabadiliko kilichotokea wakati wa kuvunjika na wakati wa uponyaji. Kufupika kidogo kunaweza kutosababisha tatizo kubwa, lakini kufupika zaidi kunaweza kubadilisha namna kiungo kinavyofanya kazi.

Kwa mguu, tofauti kubwa ya urefu inaweza kuathiri namna mtu anavyotembea na jinsi uzito unavyogawanyika kwenye miguu. Ndiyo maana urefu na mpangilio wa mfupa ni mambo yanayoweza kutathminiwa wakati wa ufuatiliaji wa mfupa uliovunjika.

Watoto wana uwezo mkubwa zaidi wa kurekebisha baadhi ya mabadiliko ya mpangilio wa mfupa kadiri wanavyokua kuliko watu wazima. Uwezo huo hutegemea umri wa mtoto, aina ya mvunjiko, mfupa uliohusika na kiwango cha kupinda.

Hata hivyo, si kila aina ya kupinda inaweza kujirekebisha yenyewe. Mvunjiko ulio karibu na kiungo au wenye mabadiliko makubwa unaweza kuhitaji matibabu maalumu.

Kwa hiyo, mzazi hapaswi kusubiri kwa kutegemea kwamba mfupa wa mtoto utajirekebisha bila uchunguzi. Daktari wa mifupa ya watoto anaweza kuamua kama mabadiliko hayo yanaweza kufuatiliwa au yanahitaji kurekebishwa.

Kutumia kiungo kabla ya muda unaofaa kunaweza kuongeza msongo kwenye eneo la mfupa uliovunjika. Lakini kiwango kinachoruhusiwa cha matumizi hutofautiana kulingana na aina na eneo la mvunjiko.

Baadhi ya mivunjiko huruhusu matumizi ya sehemu ya uzito mapema chini ya maelekezo ya daktari, wakati mingine huhitaji kutoweka uzito kabisa kwa kipindi fulani. Kwa hiyo, si sahihi kusema kila mtu mwenye mfupa uliovunjika anapaswa kutotumia kiungo kabisa.

Jambo muhimu ni kufuata kiwango cha matumizi kilichoelekezwa na daktari wa mifupa. Ikiwa mtu hajui kama anaruhusiwa kutembea, kubeba mzigo au kufanya mazoezi, anapaswa kuuliza kabla ya kuongeza matumizi ya kiungo.

Mtu anaweza kuanza kuhisi tatizo ikiwa eneo la mfupa uliovunjika linaendelea kuwa na maumivu baada ya muda ambao angepaswa kuwa anaendelea kupata nafuu, hasa ikiwa maumivu huongezeka anapotumia kiungo.

Dalili nyingine zinaweza kuwa kushindwa kutumia kiungo kama kawaida, kuhisi eneo halina uthabiti, kuona mabadiliko ya umbo la mfupa, au kutambua kwamba upande mmoja wa mguu au mkono unatofautiana na mwingine.

Hata hivyo, hakuna dalili moja inayoweza kuthibitisha kutounga au kuunga vibaya kwa mfupa. Uthibitisho huhitaji tathmini ya kitabibu na mara nyingi picha za eksirei ili kuangalia mpangilio na maendeleo ya uponyaji wa mfupa.