Maumivu ya kitovu

Maumivu ya kitovu ni maumivu katikati ya tumbo, ndani au kuzunguka kitovu. Mara nyingi hutokana na utumbo – gesi, mchafuko wa tumbo, choo kigumu au mwanzo wa kidole tumbo. Ngiri ya kitovu na maambukizi ya ngozi ya kitovu pia husababisha. Maumivu yanayohamia chini kulia, uvimbe wa kitovu usiorudi ndani au kutapika sana ni dharura.

Maumivu ya kitovu ni maumivu au usumbufu ndani ya kitovu chenyewe au eneo linalokizunguka, katikati ya tumbo. Eneo hili hupokea maumivu kutoka sehemu kubwa ya utumbo mwembamba, kidole tumbo na mwanzo wa utumbo mpana. Kwa hiyo, utumbo ukisumbuliwa popote, mara nyingi maumivu huhisiwa kitovuni kwanza.

Makala hii ni kwa watu wazima. Kwa picha kamili soma Maumivu ya tumbo.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Maumivu ya kunyonga yanayokuja na kuondoka pamoja na kuharisha au gesi – maambukizi ya utumbo, gesi, utumbo nyeti.

• Maumivu ya jumla yanayohamia chini kulia ndani ya saa kadhaa – kidole tumbo.

• Uvimbe kitovuni unaoongezeka ukikohoa, kusimama au kubeba mzigo – ngiri ya kitovu.

• Kitovu chekundu, chenye usaha au harufu – maambukizi ya ngozi ya kitovu.

• Maumivu ya kunyonga, tumbo kuvimba na kushindwa kupata choo – kuziba kwa utumbo.

Visababishi

Utumbo

• Mchafuko wa tumbo (gastroenteritis) kwa chakula au maji machafu.

• Gesi na choo kigumu.

• Mwanzo wa kidole tumbo.

• Utumbo nyeti (IBS).

• Kuziba kwa utumbo.

• Minyoo.

• Ugonjwa wa Crohn.

• Iskemia ya utumbo – damu kushindwa kufika utumboni; hasa wazee wenye ugonjwa wa moyo.

Ukuta wa tumbo na kitovu chenyewe

• Ngiri ya kitovu (umbilical hernia) – sehemu ya utumbo au mafuta kusukuma kupitia udhaifu wa ukuta wa tumbo. Huonekana zaidi kwa wenye uzito mkubwa, wajawazito, waliozaa mara nyingi na wenye maji tumboni.

• Maambukizi ya kitovu – uchafu na unyevu kwenye kitovu kirefu, au baada ya kutoboa kitovu.

• Kuumia kwa misuli ya tumbo – mazoezi au kubeba mizigo.

Viungo vingine

• Vidonda vya tumbo na kongosho – maumivu yanaweza kushuka hadi kitovuni.

• UTI na mawe ya figo.

• Kwa wanawake: mimba ya mapema, endometriosisi ya kitovu (maumivu na damu kitovuni wakati wa hedhi).

• Aneurismu ya aota – uvimbe unaopiga kama mapigo ya moyo karibu na kitovu, hasa kwa wazee wanaovuta sigara.

Dalili zinazoambatana

• Kichefuchefu, kutapika na kuharisha – maambukizi ya utumbo.

• Homa na kukosa hamu ya kula – kidole tumbo au maambukizi.

• Uvimbe kitovuni – ngiri.

• Wekundu, usaha, harufu au majimaji kitovuni – maambukizi.

• Tumbo kuvimba, kushindwa kutoa gesi na choo – utumbo kuziba.

• Kuungua ukikojoa – UTI.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na:

• Maumivu yanayohamia chini kulia na kuongezeka ukitembea au kukohoa.

• Ngiri ya kitovu iliyokuwa ikirudi ndani lakini sasa haiingii, ni ngumu, nyekundu au inauma sana – inaweza kuwa imekwama na kukosa damu.

• Kutapika kusikoisha, tumbo kuvimba, kushindwa kujisaidia wala kutoa gesi.

• Maumivu makali sana kupita kiasi kwa mzee mwenye ugonjwa wa moyo.

• Uvimbe unaopiga karibu na kitovu pamoja na maumivu ya mgongo.

• Homa kali na kitovu kutoa usaha mwingi.

Vipimo

• Uchunguzi wa tumbo na kitovu – mara nyingi hutosha kugundua ngiri au maambukizi ya kitovu.

• Kipimo kamili cha damu – maambukizi.

• Kipimo cha mkojo na kipimo cha mimba.

• Kipimo cha kinyesi – maambukizi na minyoo.

• Ultrasound ya tumbo – ngiri, kidole tumbo, aota, maji tumboni.

• X-ray ya tumbo – utumbo kuziba.

• Kuotesha usaha wa kitovu – kwa maambukizi yasiyopona.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Mchafuko wa tumbo – maji ya kutosha na ORS; mara nyingi hupona ndani ya siku chache.

• Kidole tumbo na ngiri iliyokwama – upasuaji wa haraka.

• Ngiri ya kitovu isiyo na shida – upasuaji uliopangwa, hasa kama inakua au kuuma.

• Maambukizi ya kitovu – kusafisha na kukausha kitovu; dawa za kupaka au antibiotiki kwa maambukizi makubwa.

• Gesi, choo kigumu, IBS – mabadiliko ya lishe na dawa za kupunguza dalili.

Nyumbani

• Safisha kitovu kwa maji na sabuni wakati wa kuoga kisha kikaushe vizuri.

• Kunywa maji ya kutosha; kula chakula chepesi wakati wa mchafuko wa tumbo.

• Usisukume ngiri kwa nguvu ikiwa inauma.

Kinga

• Usafi wa chakula, maji na mikono.

• Dumisha uzito unaofaa – hupunguza hatari ya ngiri.

• Tumia mbinu sahihi za kubeba mizigo.

• Weka kitovu kikavu na kisafi, hasa kama ni kirefu.

• Pata dawa za minyoo kama inavyoshauriwa.

Lini umwone daktari

• Maumivu ya zaidi ya siku 1 hadi 2.

• Uvimbe mpya kitovuni, hata kama hauumi.

• Kitovu kutoa majimaji, damu au harufu.

• Maumivu yanayojirudia pamoja na mabadiliko ya choo au kupungua uzito.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara