Kutoka Usaha Njia ya Haja Kubwa: Sababu, Dalili, Uchunguzi na Matibabu

Kutoka usaha katika eneo la njia ya haja kubwa ni hali inayoweza kuonekana kama majimaji mazito ya njano, kijani, meupe au yenye mchanganyiko wa damu yanayotoka kwenye tundu la haja kubwa au kwenye ngozi inayolizunguka. Wakati mwingine mtu anaweza kuona usaha kwenye chupi, karatasi ya chooni au wakati wa kujisafisha.

Hali hii si ugonjwa mmoja, bali ni dalili inayoweza kusababishwa na matatizo mbalimbali. Baadhi hutokea kwenye ngozi na tishu zinazozunguka njia ya haja kubwa, wakati mwingine usaha hutoka kwenye tundu lisilo la kawaida linalounganisha ndani ya njia ya haja kubwa na ngozi. Katika hali nyingine, kinachodhaniwa kuwa usaha hutoka ndani ya puru kutokana na uvimbe au maambukizi ya sehemu hiyo.

Kwa hiyo, ni muhimu kutofautisha usaha unaotoka kwenye ngozi karibu na njia ya haja kubwa na ute au usaha unaotoka ndani ya njia ya haja kubwa, kwa sababu sababu na matibabu yake yanaweza kuwa tofauti.

Usaha njia ya haja kubwa unatoka wapi?

Kuna maeneo kadhaa ambayo yanaweza kuwa chanzo cha usaha.

1. Jipu karibu na njia ya haja kubwa

Jipu hutokea pale usaha unapokusanyika ndani ya tishu kutokana na maambukizi. Jipu la eneo hili linaweza kusababisha maumivu makali, uvimbe, wekundu, joto la ngozi na wakati mwingine homa.

Jipu linaweza kuwa wazi na kuanza kutoa usaha lenyewe, jambo ambalo wakati mwingine hupunguza maumivu kwa muda. Hata hivyo, kutokwa kwa usaha hakumaanishi kwamba tatizo limekwisha, kwa sababu sehemu ya usaha inaweza kubaki ndani.

Matibabu ya jipu kubwa la eneo hili mara nyingi huhitaji kufunguliwa na kutolewa usaha na mtaalamu wa afya. Miongozo ya wataalamu wa magonjwa ya njia ya haja kubwa inaeleza kuwa kutolewa kwa usaha ni msingi muhimu wa matibabu ya jipu la eneo hili.

2. Tundu lisilo la kawaida kati ya njia ya haja kubwa na ngozi(Fistula)

Baada ya jipu, baadhi ya watu hutengeneza njia ndogo isiyo ya kawaida inayounganisha ndani ya njia ya haja kubwa na ngozi ya nje ikifahamika pia kama fistula ya njia ya haja kubwa. Hali hii inaweza kusababisha usaha kutoka kwenye tundu dogo karibu na njia ya haja kubwa.

Usaha unaweza kutoka kila siku au kwa vipindi. Wakati mwingine tundu hufunga kwa muda, kisha huvimba tena na kuanza kutoa usaha.

Mtu mwenye hali hii anaweza kuwa na historia ya jipu lililowahi kutokea eneo hilo. Tundu hili linaweza pia kusababisha muwasho wa ngozi, maumivu au kuchafua nguo kwa usaha.

3. Uvimbe na maambukizi ndani ya puru

Puru ni sehemu ya mwisho ya utumbo mkubwa inayounganisha na njia ya haja kubwa. Kuvimba kwa puru kunaweza kusababisha ute mwingi, usaha, maumivu, kuhisi haja kubwa mara kwa mara na wakati mwingine damu.

Sababu za kuvimba kwa puru ni nyingi. Baadhi ni maambukizi yanayoweza kuambukizwa kwa njia ya ngono, hasa kisonono, klamidia, kaswende na malengelenge ya sehemu za siri.

Hata hivyo, si kila mtu mwenye usaha au ute kutoka puruni ana maambukizi yanayoambukizwa kwa ngono. Magonjwa mengine ya utumbo yanaweza pia kusababisha uvimbe wa puru na utumbo.

4. Maambukizi yanayoweza kuambukizwa kwa njia ya ngono

Baadhi ya maambukizi yanaweza kuathiri puru na kusababisha usaha au ute kutoka kwenye njia ya haja kubwa. Kisonono na klamidia ni miongoni mwa visababishi vinavyoweza kuhusishwa na hali hii, pamoja na malengelenge ya sehemu za siri na kaswende.

Dalili zinaweza kujumuisha maumivu ya njia ya haja kubwa, kuwasha, kutokwa usaha au ute, kutokwa damu, maumivu wakati wa kujisaidia na kuhisi haja kubwa hata baada ya kujisaidia.

Kwa mtu mwenye dalili hizi na historia ya tendo la ngono linaloweza kuhusisha njia ya haja kubwa, ni muhimu kumweleza mhudumu wa afya ukweli huo kwa sababu huathiri vipimo vinavyohitajika.

5. Ugonjwa wa Crohn

Ugonjwa wa Crohn ni ugonjwa wa muda mrefu unaoweza kusababisha uvimbe katika sehemu mbalimbali za mfumo wa chakula. Wakati mwingine unaweza kusababisha jipu au kutengeneza njia zisizo za kawaida zinazounganisha utumbo na ngozi.

Mtu mwenye hali hii anaweza kupata usaha unaotoka karibu na njia ya haja kubwa, hasa ikiwa kuna tundu lisilo la kawaida linalotokana na ugonjwa huo.

Dalili nyingine zinaweza kuwa kuharisha kwa muda mrefu, maumivu ya tumbo, kupungua uzito, uchovu na wakati mwingine damu kwenye kinyesi.

6. Maambukizi ya ngozi karibu na njia ya haja kubwa

Ngozi inayozunguka njia ya haja kubwa inaweza kupata maambukizi kutokana na jeraha, msuguano, kuchubuka au kuingia kwa bakteria kwenye sehemu iliyojeruhiwa.

Maambukizi haya yanaweza kusababisha wekundu, joto, uvimbe, maumivu na usaha.

Ikiwa maambukizi yanaendelea kuenea kwenye tishu za jirani, hali inaweza kuwa hatari na kuhitaji matibabu ya haraka.

7. Uvimbe wa tezi au sehemu za ngozi

Wakati mwingine uvimbe unaotokea kwenye ngozi karibu na njia ya haja kubwa unaweza kuambukizwa na kutengeneza usaha. Hii inaweza kuonekana kama kidonda au uvimbe mdogo unaoumiza unapoguswa.

Uvimbe huu unaweza kufanana na jipu, lakini uchunguzi wa mtaalamu unaweza kuhitajika kutofautisha chanzo chake.

Je, usaha wa njia ya haja kubwa unaonekanaje?

Usaha unaweza kuwa mzito au mwepesi na unaweza kuwa wa njano, kijani, mweupe au kuchanganyika na damu.

Rangi pekee haiwezi kutambua ugonjwa unaosababisha usaha. Kwa mfano, majimaji ya njano pekee hayatoshi kuthibitisha kwamba ni usaha; muonekano, unene, harufu, eneo unapotoka na dalili zinazoambatana navyo ni muhimu zaidi katika kutathmini hali hiyo.

Usaha wenye harufu kali unaweza kuonekana katika maambukizi, lakini harufu pekee pia haiwezi kutumika kutambua chanzo.

Dalili zinazoweza kuambatana na kutoka usaha

Mtu anaweza kuwa na dalili moja au kadhaa kati ya hizi:

• Maumivu karibu na njia ya haja kubwa

• Uvimbe karibu na njia ya haja kubwa

• Wekundu au joto la ngozi

• Kuwasha eneo la haja kubwa

• Usaha unaotoka kwenye tundu dogo la ngozi

• Ute au usaha unaotoka ndani ya njia ya haja kubwa

• Damu kwenye usaha au kinyesi

• Maumivu wakati wa kujisaidia

• Kuhisi haja kubwa mara kwa mara

• Homa

• Maumivu ya tumbo

• Kuharisha

• Kidonda kinachorudia kufunga na kufunguka

Jipu linaweza kuwa na maumivu makali na uvimbe, lakini jipu lililo ndani zaidi linaweza kutokuwa na uvimbe unaoonekana nje.

Kutoka usaha bila maumivu kuna maana gani?

Kutokuwa na maumivu hakumaanishi kwamba hali hiyo ni ya kawaida au haina umuhimu.

Tundu lisilo la kawaida linaweza kutoa usaha kwa muda mrefu bila kusababisha maumivu makali. Wakati mwingine maumivu hupungua baada ya usaha kutoka, lakini chanzo cha tatizo kinaweza kuendelea kuwepo.

Kwa hiyo, usaha unaojirudia kutoka kwenye sehemu ileile karibu na njia ya haja kubwa unapaswa kuchunguzwa hata kama mtu hana maumivu.

Uchunguzi hufanywaje?

Daktari huanza kwa kuuliza kuhusu muda ambao usaha umeanza, kiasi chake, kama unatoka kila siku au kwa vipindi, kama kuna maumivu, uvimbe, homa, damu, kuharisha au historia ya jipu.

Eneo linalozunguka njia ya haja kubwa huchunguzwa ili kutafuta uvimbe, wekundu, jipu, kidonda au tundu linalotoa usaha.

Ikiwa inahitajika, njia ya haja kubwa na puru inaweza kuchunguzwa kwa kifaa maalumu kinachosaidia kuangalia sehemu ya ndani. Kwa mtu mwenye dalili za kuvimba kwa puru, vipimo vya majimaji kutoka eneo hilo vinaweza kufanyika kutafuta vimelea maalumu.

Katika baadhi ya wagonjwa, hasa pale jipu au tundu lisilo la kawaida likiwa ndani zaidi, vipimo vya picha vinaweza kuhitajika ili kutambua mahali tatizo lilipo na uhusiano wake na misuli inayozunguka njia ya haja kubwa.

Matibabu hutegemea chanzo

Hakuna dawa moja inayotibu kila aina ya usaha unaotoka kwenye njia ya haja kubwa.

Ikiwa ni jipu

Jipu kubwa au lililo ndani mara nyingi huhitaji kufunguliwa na kutolewa usaha na mtaalamu wa afya. Kutegemea hali ya mgonjwa, dawa za kuua bakteria zinaweza kuhitajika katika mazingira maalumu, lakini dawa pekee haziwezi kuchukua nafasi ya kutolewa kwa usaha pale ambapo jipu linahitaji kufunguliwa.

Ikiwa ni tundu lisilo la kawaida

Matibabu hutegemea mahali tundu lilipo na uhusiano wake na misuli inayodhibiti haja kubwa. Baadhi ya wagonjwa huhitaji matibabu ya upasuaji ili kufunga au kutibu njia hiyo.

Kwa sababu tundu hili linaweza kuwa karibu na misuli muhimu ya njia ya haja kubwa, matibabu yake yanapaswa kupanga na mtaalamu mwenye uzoefu katika magonjwa ya eneo hilo.

Ikiwa ni kuvimba kwa puru kutokana na maambukizi

Dawa huchaguliwa kulingana na kimelea kinachosababisha tatizo. Kwa hiyo, vipimo vinaweza kuwa muhimu kabla ya kuchagua matibabu, hasa ikiwa dalili zinaendelea au zinajirudia.

Ikiwa chanzo ni ugonjwa wa utumbo

Matibabu hulenga ugonjwa wa msingi. Kwa mfano, mtu mwenye ugonjwa wa Crohn anaweza kuhitaji mpango maalumu wa matibabu ya ugonjwa huo pamoja na matibabu ya jipu au tundu lisilo la kawaida endapo vimejitokeza.

Mambo ya kufanya nyumbani

Eneo la njia ya haja kubwa linapaswa kusafishwa kwa upole kwa maji safi na kukaushwa bila kulikwaruza.

Epuka kubana jipu, kutoboa uvimbe kwa sindano au kujaribu kutoa usaha kwa nguvu. Kufanya hivyo kunaweza kusababisha maambukizi kuenea ndani zaidi.

Usiweke dawa, kemikali, majivu, mitishamba au vitu vingine ndani ya njia ya haja kubwa bila ushauri wa mtaalamu wa afya.

Ikiwa kuna kidonda kinachotoa usaha, ni muhimu kukilinda dhidi ya uchafu na kuosha mikono vizuri baada ya kukigusa.

Wakati gani unapaswa kwenda hospitali haraka?

Kutoka usaha njia ya haja kubwa kunahitaji tathmini ya kitabibu, na huduma ya haraka zaidi inahitajika ikiwa kuna:

• Homa au kutetemeka

• Maumivu makali au yanayoongezeka

• Uvimbe unaoongezeka haraka

• Wekundu unaoenea kuzunguka njia ya haja kubwa

• Damu nyingi

• Udhaifu mkubwa au hali ya kuzimia

• Kushindwa kujisaidia haja kubwa au kutoa mkojo

• Maumivu makali ya tumbo

• Usaha mwingi unaotoka pamoja na hali ya kuumwa sana

• Kisukari au hali nyingine inayopunguza uwezo wa mwili kupambana na maambukizi

Jipu la eneo hili linaweza kuwa ndani zaidi bila kuonekana wazi kwenye ngozi, hivyo maumivu makali au shinikizo ndani ya eneo hilo yanaweza kuwa muhimu hata kama hakuna uvimbe unaoonekana nje.

Hitimisho

Kutoka usaha njia ya haja kubwa kunaweza kusababishwa na jipu, tundu lisilo la kawaida kati ya njia ya haja kubwa na ngozi, kuvimba au maambukizi ya puru, magonjwa yanayoweza kuambukizwa kwa njia ya ngono, ugonjwa wa Crohn au matatizo mengine ya eneo hilo.

Kwa sababu chanzo hakiwezi kutambuliwa kwa kuangalia rangi ya usaha pekee, uchunguzi wa mtaalamu ni muhimu, hasa ikiwa usaha unarudia, unaambatana na maumivu, uvimbe, homa, damu au mabadiliko ya kawaida ya haja kubwa.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara