Vidonda kwenye uume

Vidonda kwenye uume mara nyingi husababishwa na magonjwa ya zinaa: herpes (malengelenge madogo yanayouma na kurudi), kaswende (kidonda kimoja kisichouma, kigumu), pangusa (vidonda vinavyouma vyenye usaha, mitoki ya kinena) na LGV. Michubuko ya tendo, fangasi, mzio wa dawa (fixed drug eruption) na mara chache saratani pia husababisha. Kila kidonda cha sehemu za siri kipimwe – pamoja na VVU na kaswende – na mwenzi atibiwe.

Vidonda vya sehemu za siri huongeza hatari ya kuambukizwa na kuambukiza VVU mara kadhaa. Ndiyo maana vinahitaji matibabu ya haraka.

Kwa malengelenge na vipele bila vidonda soma Vipele kwenye uume.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Malengelenge madogo kwa kundi, yanauma na kuwaka, yanapasuka kuwa vidonda vidogo; yanarudi – herpes.

• Kidonda kimoja kisichouma, kigumu, safi, wiki 3 baada ya ngono – kaswende.

• Vidonda vinavyouma, laini, vyenye usaha, mitoki ya kinena inayovimba na kutoa usaha – pangusa.

• Kidonda kidogo kisha mitoki mikubwa ya kinena – LGV.

• Baada ya tendo kavu au la nguvu – michubuko.

• Doa jeusi au jekundu linalorudi mahali palepale baada ya dawa fulani – fixed drug eruption.

• Kidonda kisichopona kwa wiki kadhaa, mzee, chini ya govi – saratani ya uume; mara chache.

• Vipele vyenye kitovu vinavyogeuka vidonda, homa – mpox.

Visababishi

• Herpes.

• Kaswende.

• Pangusa.

• LGV (klamidia aina maalum).

• Donovanosis – mara chache.

• Mpox.

• Michubuko ya tendo.

• Fangasi na bakteria chini ya govi.

• Mzio wa dawa – sulfa, NSAIDs.

• Behcet – vidonda vya mdomo na sehemu za siri vinavyorudi.

• Saratani ya uume.

Dalili zinazoambatana

• Mitoki ya kinena kuvimba.

• Maumivu wakati wa kukojoa.

• Homa – herpes ya kwanza, mpox.

• Vipele vya viganja na nyayo – kaswende ya hatua ya pili.

• Vidonda mdomoni – herpes, Behcet.

Dalili za hatari

Onana na mtoa huduma mapema – vidonda vyote vya sehemu za siri vinahitaji uchunguzi. Haraka zaidi ukiwa na:

• Kushindwa kukojoa kwa maumivu.

• Homa na vidonda vingi.

• Kidonda kisichopona baada ya wiki 2 hadi 3 za matibabu.

• Una VVU.

Vipimo

• Uchunguzi wa kidonda na mitoki.

• Kaswende – RPR/VDRL na TPHA au kipimo cha haraka.

• VVU.

• PCR ya herpes au mpox – pale inapopatikana.

• Biopsy – kwa kidonda kisichopona.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Mwongozo wa kitaifa (syndromic) – dawa za kaswende na pangusa kwa pamoja, pamoja na dawa ya herpes kama kuna malengelenge, kwa ushauri.

• Herpes – dawa za kuzuia virusi; dawa za kila siku kwa wanaorudia mara nyingi.

• Mwenzi atibiwe; epuka kujamiiana hadi vidonda vipone.

• Usafi – osha kwa maji ya chumvi ya uvuguvugu na kausha; vaa nguo za pamba.

• Usipake dawa za kienyeji, spirit au dawa ya meno.

Kinga

• Tumia kondomu kila mara.

• Punguza wapenzi.

• Tohara hupunguza baadhi ya maambukizi.

• Pima VVU na kaswende mara kwa mara.

Lini umwone daktari

• Kidonda chochote sehemu za siri.

• Vidonda vinavyorudi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara