Vipele kwenye uume

Vipele vingi kwenye uume si hatari: vipele lulu (mistari ya vipele vidogo kuzunguka kichwa cha uume), vipele vya Fordyce (vidoa vidogo vya njano) na tezi za Tyson ni maumbile ya kawaida, haviambukizi na havihitaji dawa. Vipele vinavyoambukiza ni sunzua (warts), molaskamu, herpes, skabizi (vipele vinavyowasha usiku) na mpox. Folikulaitisi, fangasi na mzio pia husababisha. Vipele vipya baada ya ngono bila kinga vipimwe.

Wanaume wengi hugundua vipele wakijichunguza na huogopa ni ugonjwa wa zinaa. Kujua aina za kawaida husaidia kuepuka matibabu yasiyohitajika na wasiwasi.

Kwa vidonda soma Vidonda kwenye uume.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Mstari mmoja au zaidi ya vipele vidogo laini, rangi ya ngozi, kuzunguka ukingo wa kichwa cha uume – vipele lulu; kawaida.

• Vidoa vidogo vya njano au vyeupe kwenye ngozi ya uume – Fordyce; kawaida.

• Vipele vidogo pande zote mbili za kamba ya chini ya kichwa – tezi za Tyson; kawaida.

• Vipele kama koliflawa, rangi ya ngozi au kahawia, vinaongezeka – sunzua.

• Vipele vidogo vya duara vyenye kitovu katikati – molaskamu.

• Malengelenge kwa kundi yanayouma – herpes.

• Vipele vinavyowasha sana usiku, pia kati ya vidole – skabizi.

• Vipele vyenye usaha kwenye vinyweleo vya sehemu ya nywele – folikulaitisi.

• Wekundu, vidoa, kuwasha chini ya govi – fangasi (balanitis).

Visababishi

• Maumbile ya kawaida – lulu, Fordyce, Tyson.

• HPV – sunzua.

• Molaskamu.

• Herpes.

• Skabizi.

• Kaswende ya hatua ya pili.

• Mpox.

• Fangasi – kichwa cha uume na kinena.

• Kunyoa – folikulaitisi.

• Mzio – kondomu za mpira, sabuni, mafuta.

• Lichen planus, psoriasis.

Dalili zinazoambatana

• Kuwasha.

• Maumivu – herpes.

• Malengelenge.

• Mitoki kuvimba.

• Vipele mwilini – kaswende, skabizi, mpox; kwa mwenye VVU soma Vipele kwa mwenye VVU.

Dalili za hatari

Onana na mtoa huduma ukiwa na:

• Vipele vipya baada ya ngono bila kinga.

• Vipele vinavyoongezeka au kubadilika.

• Malengelenge, vidonda, maumivu.

• Homa na vipele mwilini.

• Kuwasha usiku na wengine nyumbani wanawasha.

Vipimo

• Uchunguzi wa macho.

• Kaswende na VVU.

• PCR – herpes, mpox.

• Biopsy – kwa vipele visivyo vya kawaida.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Lulu, Fordyce, Tyson – hazihitaji dawa; usizichome wala kuzikwangua.

• Sunzua – dawa za kupaka, kuchoma kwa baridi (cryotherapy) au kuondolewa; chanjo ya HPV huzuia.

• Molaskamu – hupona yenyewe kwa miezi, au kuondolewa.

• Herpes – dawa za kuzuia virusi.

• Skabizi – dawa ya kupaka mwili mzima, familia nzima.

• Fangasi – cream ya fangasi.

• Usitumie dawa za kienyeji au asidi kuchoma vipele.

Kinga

• Tumia kondomu.

• Usafi chini ya govi kila siku.

• Usinyoe kwa wembe butu.

• Chanjo ya HPV kwa vijana pale inapopatikana.

Lini umwone daktari

• Vipele vipya vinavyokutia wasiwasi.

• Vipele vinavyoongezeka.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara