Sababu, Dalili na Wakati wa Kwenda Hospitali

Kutokwa damu ukeni wakati wa mimba changa ni hali inayoweza kumtia hofu sana mwanamke, hasa ikiwa mimba ina umri wa mwezi mmoja hadi miwili. Mwanamke anaweza kuona damu kidogo kwenye nguo ya ndani au wakati wa kujifuta, au anaweza kupata damu inayofanana na hedhi. Wakati mwingine damu huambatana na maumivu ya chini ya tumbo, maumivu ya mgongo au mabonge madogo ya damu.

Jambo muhimu ni kwamba kutokwa damu katika mimba changa hakumaanishi moja kwa moja kwamba mimba imetoka. Wanawake wengi wanaopata damu katika kipindi hiki huendelea na ujauzito na kujifungua mtoto salama. Hata hivyo, kutokwa damu kunaweza pia kuwa ishara ya kuharibika kwa mimba au mimba iliyotunga nje ya kizazi, hali ambayo inaweza kuwa hatari kwa maisha ya mama ikiwa haitagunduliwa na kutibiwa mapema.

Kwa hiyo, jambo la msingi si kuangalia damu pekee, bali kutathmini kiasi cha damu, maumivu, hali ya mwili, umri wa mimba na mahali mimba ilipo. Uchunguzi wa kitabibu, hasa kipimo cha picha ya kizazi, unaweza kusaidia kutofautisha hali mbalimbali.

Damu inayotoka katika mimba changa ina maana gani?

Katika miezi ya mwanzo ya ujauzito, kutokwa damu kunaweza kutokana na sababu tofauti. Baadhi yake si hatari kubwa, lakini nyingine huhitaji uchunguzi wa haraka.

Miongoni mwa sababu zinazoweza kuhusika ni:

• Mabadiliko katika kizazi wakati wa ujauzito

• Damu kidogo baada ya kujamiiana

• Maambukizi katika uke au kizazi

• Kutokwa damu kunakohusiana na ujauzito unaoendelea lakini unaotishia kuharibika

• Kuharibika kwa mimba

• Mimba kutunga nje ya kizazi

• Sababu nyingine za mfumo wa uzazi ambazo zinaweza kusababisha damu ukeni.

Kwa sababu dalili zinaweza kufanana, haiwezekani kujua chanzo kwa kuangalia rangi au kiasi cha damu pekee.

Je, kutokwa damu kidogo kunaweza kuwa kawaida?

Baadhi ya wanawake wanaweza kupata matone ya damu kidogo katika mimba changa na ujauzito ukaendelea vizuri. Damu inaweza kuwa ya rangi ya kahawia, waridi au nyekundu na inaweza kuonekana kwa muda mfupi.

Kwa mfano, kizazi huwa na mabadiliko wakati wa ujauzito na huwa na mishipa mingi zaidi ya damu. Hivyo, kwa baadhi ya wanawake, msuguano wakati wa kujamiiana au uchunguzi wa uke unaweza kusababisha damu kidogo.

Hata hivyo, kwa kuwa damu katika ujauzito inaweza pia kuwa ishara ya tatizo, haipaswi kupuuzwa. Mwanamke anayepata damu akiwa mjamzito anapaswa kupata ushauri wa mhudumu wa afya, hasa ikiwa damu inaendelea, inaongezeka au inaambatana na maumivu.

Kutokwa damu kwa sababu ya tishio la kuharibika kwa mimba

Kuna hali ambapo mwanamke anatokwa damu katika mimba changa lakini kipimo kinaonyesha kwamba mimba bado iko ndani ya kizazi na inaendelea.

Hali hii huitwa tishio la kuharibika kwa mimba. Mwanamke anaweza kuwa na damu kidogo au ya wastani, wakati mwingine akiwa na maumivu madogo ya tumbo.

Muhimu zaidi ni kwamba hali hii si sawa na kusema mimba imetoka. Ikiwa kipimo cha picha kitaonyesha mimba ipo ndani ya kizazi na moyo wa kijusi unaendelea kupiga, ujauzito unaweza kuendelea. Mwongozo wa kitabibu unapendekeza ufuatiliaji zaidi ikiwa damu inaongezeka au inaendelea kwa muda mrefu.

Kwa mwanamke ambaye amewahi kuharibikiwa na mimba hapo awali, daktari anaweza kuzingatia matumizi ya homoni ya projesteroni katika mazingira maalumu baada ya kuthibitisha kwa kipimo cha picha kwamba mimba ipo ndani ya kizazi. Dawa hii haipaswi kuanza kwa kujinunulia bila tathmini ya kitabibu.

Kuharibika kwa mimba ni nini?

Kuharibika kwa mimba ni kupotea kwa ujauzito kabla mtoto hajawa na uwezo wa kuishi nje ya kizazi. Katika miezi ya mwanzo, kunaweza kuwa na damu ukeni, maumivu ya tumbo, maumivu ya mgongo, kutoka kwa mabonge au vipande vya tishu na kupungua kwa baadhi ya dalili za ujauzito.

Hata hivyo, si kila mwanamke anayeharibikiwa na mimba hupata dalili zote. Baadhi ya mimba huacha kukua bila damu nyingi au maumivu makali.

Sababu ya kuharibika kwa mimba mara nyingi haiwezi kujulikana kwa mwanamke mmoja mmoja. Mara nyingi hutokea kutokana na matatizo ya ukuaji wa kijusi ambayo hayawezi kuzuiwa kwa kubadilisha chakula, kutembea au kufanya shughuli za kawaida. Kwa hiyo, mwanamke hapaswi kujilaumu bila sababu ya kitabibu.

Mimba kutunga nje ya kizazi

Mimba kutunga nje ya kizazi hutokea wakati ujauzito unapoanza kukua nje ya sehemu ya kawaida ya kizazi, mara nyingi kwenye mrija wa uzazi.

Hii ni hali inayohitaji umakini mkubwa kwa sababu mimba hiyo haiwezi kuendelea kwa kawaida na inaweza kusababisha mrija kupasuka na damu kuingia ndani ya tumbo.

Dalili zinaweza kuanza kama damu kidogo ukeni pamoja na maumivu ya chini ya tumbo. Maumivu yanaweza kuwa upande mmoja zaidi, lakini si lazima yawe hivyo kila wakati.

Mwanamke mwenye mimba au anayeshuku kuwa ni mjamzito akipata maumivu makali ya tumbo, maumivu upande mmoja, kizunguzungu kikali, kuzimia, udhaifu mkubwa, maumivu ya bega au damu nyingi, anapaswa kwenda kituo cha afya au hospitali yenye uwezo wa kutoa huduma za dharura mara moja. Dalili hizi zinaweza kuashiria kutokwa damu ndani ya tumbo kutokana na mimba iliyotunga nje ya kizazi.

Kwa nini kipimo cha picha ni muhimu?

Mwanamke mwenye damu katika mimba changa anaweza kuhitaji kipimo cha picha kupitia uke ili kuangalia:

• Kama mimba ipo ndani ya kizazi

• Kama mfuko wa mimba unaonekana

• Kama kijusi kinaonekana

• Kama mapigo ya moyo yanaonekana wakati mimba imefikia hatua ambayo yanapaswa kuonekana

• Kama kuna dalili zinazoweza kuashiria mimba iliyotunga nje ya kizazi

• Kama kuna damu au hali nyingine ndani ya tumbo

Ni muhimu kujua kwamba mimba ikiwa changa sana, kipimo kimoja kinaweza kisiweze kutoa jibu kamili. Tarehe ya mwisho ya hedhi pekee haiwezi kutumiwa kila wakati kuamua kwa usahihi hatua ambayo mimba inapaswa kuonekana.

Ikiwa mimba ni changa sana na vipimo havijaonyesha kwa uhakika kama inaendelea au la, daktari anaweza kupendekeza kurudia kipimo baada ya muda fulani badala ya kutoa uamuzi wa haraka. Mwongozo wa kitabibu unaonya dhidi ya kutangaza mimba imeharibika kwa kutumia kipimo kimoja tu katika baadhi ya hali za mimba changa sana.

Kipimo cha damu kinaweza kusaidia?

Ndiyo. Daktari anaweza kupima kiwango cha homoni inayozalishwa wakati wa ujauzito kwenye damu.

Wakati mwingine kipimo hiki hurudiwa baada ya takribani saa arobaini na nane ili kuangalia jinsi kiwango kinavyobadilika. Hata hivyo, kiwango cha homoni hiyo pekee hakiwezi kuonyesha kwa uhakika mahali mimba ilipo.

Kwa mfano, mimba inaweza kuwa nje ya kizazi na bado homoni ikaonekana katika kiwango fulani. Kwa hiyo, dalili za mwanamke, uchunguzi wa mwili, vipimo vya damu na kipimo cha picha vinapaswa kutafsiriwa kwa pamoja.

Rangi ya damu inaweza kutuambia nini?

Damu ya kahawia mara nyingi huwa damu iliyokaa kwa muda kabla ya kutoka. Damu nyekundu inaweza kuwa damu mpya.

Hata hivyo, rangi pekee haiwezi kutumika kuamua kama mimba iko salama au imeharibika. Mwanamke anaweza kuwa na damu ya kahawia katika hali inayohitaji uchunguzi, na anaweza pia kuwa na damu nyekundu kidogo huku mimba ikiendelea. Kwa hiyo, usitumie rangi ya damu pekee kama kipimo cha usalama wa ujauzito.

Je, damu kidogo ni bora kuliko damu nyingi?

Kwa ujumla, damu nyingi huwa na umuhimu mkubwa zaidi kuliko madoa machache ya damu, hasa ikiwa inaambatana na maumivu makali, udhaifu au kizunguzungu.

Lakini hata damu kidogo haipaswi kupuuzwa kabisa katika mimba changa kwa sababu mimba iliyotunga nje ya kizazi inaweza kuanza kwa damu kidogo sana.

Kinachotakiwa kuangaliwa ni mchanganyiko wa dalili. Kiasi cha damu, maumivu, hali ya mwili na matokeo ya vipimo vina umuhimu zaidi kuliko kuangalia damu pekee.

Dalili gani zinahitaji hospitali haraka?

Nenda hospitali mara moja ikiwa una ujauzito au unashuku ujauzito na una mojawapo ya dalili zifuatazo:

• Damu nyingi inayolowanisha pedi kwa haraka.

• Maumivu makali au yanayoongezeka ya tumbo

• Maumivu makali upande mmoja wa tumbo

• Kizunguzungu kikali au kuhisi kama unataka kuzimia

• Kuzimia

• Udhaifu mkubwa usio wa kawaida

• Maumivu ya bega yanayoambatana na maumivu ya tumbo au kizunguzungu

• Homa

• Uchafu ukeni wenye harufu mbaya pamoja na maumivu au homa

• Hali ya mwili kuzidi kuwa mbaya

Dalili kama maumivu makali, kuzimia, udhaifu na dalili za kupoteza damu zinaweza kuhitaji huduma ya dharura kwa sababu zinaweza kuashiria kutokwa damu ndani ya tumbo au tatizo jingine kubwa. [3][4]

Mwanamke afanye nini anapoanza kutokwa damu?

Kwanza, atulie na aangalie kiasi cha damu kinachotoka. Ni vizuri kutumia pedi badala ya kutegemea kukadiria damu kwa macho.

Andika wakati damu ilipoanza, kiasi chake, rangi yake na kama inaongezeka au kupungua. Pia zingatia kama kuna maumivu, kizunguzungu, homa au dalili nyingine.

Kisha wasiliana na mhudumu wa afya au nenda kituo cha afya kwa uchunguzi unaofaa. Usitumie dawa za kusimamisha damu au dawa nyingine za ujauzito bila kupewa maelekezo na mtaalamu.

Je, mwanamke anayetoka damu ukeni anatakiwa kulala kitandani?

Si kila mwanamke mwenye damu katika mimba changa anahitaji kulala kitandani muda wote.

Hakuna sababu ya kumshauri kila mwanamke mwenye damu kidogo kufanya mapumziko makali ya kitandani bila kutathmini hali yake. Matibabu hutegemea chanzo cha damu na hali ya ujauzito.

Ikiwa daktari ameshauri kupunguza shughuli fulani kwa sababu maalumu, maagizo hayo yanapaswa kufuatwa. Lakini mwanamke asijione kwamba alisababisha damu kwa kutembea, kufanya kazi za kawaida au kufanya shughuli nyepesi bila sababu nyingine ya kitabibu.

Je, kujamiiana kunaweza kusababisha damu?

Ndiyo, kwa baadhi ya wanawake ujauzito hubadilisha kizazi na kuongeza mtiririko wa damu katika eneo hilo. Msuguano wakati wa kujamiiana unaweza kusababisha damu kidogo.

Hata hivyo, ikiwa damu imetokea baada ya kujamiiana, bado ni muhimu kumjulisha mhudumu wa afya kwa sababu sababu nyingine za damu haziwezi kuondolewa kwa kuhusisha tendo la ndoa pekee. Ikiwa damu inaendelea, inaongezeka au inaambatana na maumivu, uchunguzi unahitajika.

Damu ikikoma, je, tatizo limeisha?

Si lazima. Damu inaweza kukoma na ujauzito ukaendelea vizuri, lakini pia baadhi ya matatizo yanaweza kuendelea bila damu nyingi.

Kwa mfano, mimba iliyotunga nje ya kizazi inaweza kuendelea kukua nje ya kizazi hata kama damu imepungua au imekoma kwa muda.

Kwa hiyo, mwanamke aliyekuwa na damu katika mimba changa anapaswa kufuata ushauri wa mhudumu wa afya kuhusu vipimo na ufuatiliaji badala ya kuamua kuwa kila kitu kiko salama kwa sababu tu damu imekoma.

Je, mimba inaweza kuendelea baada ya kutokwa damu?

Ndiyo. Hili linawezekana. Kutokwa damu katika hatua za mwanzo hakumaanishi kwamba ujauzito lazima umepotea. Wanawake wengi wanaopata damu katika kipindi hiki huendelea na ujauzito.

Uamuzi wa kama mimba inaendelea vizuri haupaswi kufanywa kwa kuangalia damu pekee. Kipimo cha picha, dalili za mwanamke na wakati mwingine vipimo vya damu ndivyo vinavyosaidia kutoa picha sahihi zaidi.

Hitimisho

Kutokwa damu ukeni katika mimba ya mwezi mmoja hadi miwili ni dalili inayohitaji kuchukuliwa kwa umakini, lakini si kila damu inamaanisha mimba imeharibika.

Damu inaweza kutokea katika ujauzito unaoendelea vizuri, lakini pia inaweza kuwa ishara ya kuharibika kwa mimba au mimba iliyotunga nje ya kizazi. Kwa hiyo, mwanamke hapaswi kujitibu nyumbani kwa kutegemea rangi au kiasi cha damu pekee.

Ikiwa damu inaambatana na maumivu makali ya tumbo, maumivu upande mmoja, kizunguzungu, kuzimia, udhaifu mkubwa au damu nyingi, tafuta huduma ya dharura mara moja.

Maswali yanayoulizwa Mara kwa Mara kuhusu kutokwa damu ukeni katika mimba changa