Kumkwati ni nini?

Kumkwati ni tunda dogo la jamii ya machungwa lenye umbo la mviringo au mviringo mrefu. Kwa kawaida huwa na ukubwa wa takribani sentimita 2.5–5. Ngozi yake huwa na rangi ya machungwa angavu, ni nyembamba na inaweza kuliwa pamoja na nyama ya tunda.

Tofauti na machungwa mengi, kumkwati huliwa lote pamoja na ngozi yake. Ngozi huwa na ladha tamu yenye harufu na ukali kidogo, wakati nyama ya ndani huwa na ladha kali ya uchachu, hivyo tunda huwa na mchanganyiko wa ladha tamu na chachu.

Jina la kumkwati limetokana na neno la Kichina “kam kwat,” linalomaanisha chungwa la dhahabu.

Kinga ya mwili

Kumkwati ina kiasi kizuri cha vitamin C, ambayo ni muhimu kwa utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga.

Vitamin C pia huhitajika katika utengenezaji wa collagen, hivyo huchangia afya ya ngozi, mishipa ya damu, mifupa na tishu zinazounganisha sehemu mbalimbali za mwili.

Afya ya mfumo wa chakula

Kumkwati ni chanzo kizuri cha nyuzi lishe, hasa kwa sababu ngozi yake huliwa pamoja na nyama ya tunda.

Nyuzi lishe husaidia kuongeza ujazo wa kinyesi na kusaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula. Ulaji wa vyakula vyenye nyuzi lishe pia ni sehemu muhimu ya lishe yenye afya.

Husaidia kulinda chembechembe za mwili

Kumkwati hutoa vitamin C pamoja na kemikali mbalimbali za mimea zinazoweza kuwa na shughuli za antioksidanti.

Kemikali hizi husaidia kulinda chembechembe dhidi ya uharibifu unaoweza kusababishwa na radiko za oksijeni huru. Hata hivyo, hii haimaanishi kwamba kumkwati ni dawa ya saratani au magonjwa mengine.

Afya ya ngozi

Vitamin C inayopatikana kwenye kumkwati huchangia utengenezaji wa collagen, protini muhimu kwa uimara na muundo wa ngozi.

Kwa hiyo, kumkwati inaweza kuwa sehemu ya lishe yenye virutubisho vinavyosaidia kudumisha afya ya ngozi pamoja na tishu nyingine za mwili.

Afya ya moyo na mishipa ya damu

Kumkwati hutoa potasiamu, madini yanayohitajika kwa utendaji wa kawaida wa moyo, misuli na mfumo wa neva.

Pamoja na ulaji wa matunda, mboga na vyakula vingine vyenye virutubisho mbalimbali, kumkwati inaweza kuchangia lishe inayosaidia afya ya moyo na mishipa ya damu.

Aina za Kumkwati

Aina kuu mbili zinazojulikana ni:

• Fortunella margarita – huwa na umbo refu zaidi.

• Fortunella japonica – huwa na umbo la mviringo.

Aina ya Negami ni mojawapo ya aina za kumkwati zenye umbo refu zinazolimwa.

Asili na sifa za mti wa Kumkwati

Kumkwati asili yake ni China, lakini imekuwa ikilimwa pia Japan, Asia ya Kusini-Mashariki na Java kwa karne nyingi.

Mti wa kumkwati ni mdogo na wa kijani muda wote, kwa kawaida ukiwa na urefu wa takribani mita 2–4. Una majani yenye rangi ya kijani iliyokolea na maua meupe yanayofanana kwa kiasi na maua ya michungwa.

Mti huu unaweza kustahimili baridi kuliko aina nyingi za jamii ya machungwa na unaweza pia kukuzwa kwenye chungu.

Ingawa kumkwati haiainishwi kama chungwa la kweli katika baadhi ya uainishaji wa mimea, iko karibu sana na jamii ya machungwa na inaweza kuchanganywa na mimea mingine ya jamii hiyo.

Jinsi ya kula Kumkwati

Kumkwati inaweza kuliwa ikiwa mbichi na nzima baada ya kuoshwa vizuri. Ngozi yake inaweza kuliwa na ndiyo sehemu yenye utamu zaidi. Pia inaweza:

• Kutengenezwa jamu.

• Kutumika kutengeneza marmalade.

• Kuwekwa kwenye saladi.

• Kutumika kama mapambo ya vyakula na dessert.

• Kutengenezwa kwa kuhifadhiwa kwenye sharubati.

• Kupikwa na kutumiwa kwenye baadhi ya michuzi.

• Kuchachushwa au kuhifadhiwa kwa njia mbalimbali.

Kumkwati mbichi inapaswa kuwa na umbo lililojaa na isiwe imekunjana au kukauka.

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Kumkwati

Kumkwati ina:

• Maji

• Kabohaidreti

• Nyuzi lishe

• Protini

• Kalishiamu

• Potasiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Vitamin A

• Vitamin C

• Vitamin B1

• Vitamin B2

• Folate

Viinirishe katika Kumkwati 4 mbichi (gramu 76)

• Nishati = 48 kcal

• Maji = 82%

• Nyuzi lishe = 5 g

• Mafuta = 0 g

• Kabohaidreti = 12 g

• Protini = 1 g

• Kalishiamu = 33 mg

• Madini chuma = 0 mg

• Potasiamu = 148 mg

• Magnesiamu = 10 mg

• Fosforasi = 14 mg

Vitamini zinazopatikana katika Kumkwati 4 (gramu 76)

• Vitamin A = 23 RE

• Vitamin C = 28 mg

• Vitamin B1 (Thiamin) = 0.1 mg

• Vitamin B2 (Riboflavin) = 0.1 mg

• Vitamin B3 (Niacin) = 0 mg

• Vitamin B6 = 0 mg

• Folate (Vitamin B9) = 12 μg

• Vitamin E = 0 mg

Faida za kiafya zinazoweza kupatikana kwa kula Kumkwati

• Huchangia kuimarisha mfumo wa kinga kupitia vitamin C.

• Husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula kutokana na nyuzi lishe.

• Huchangia afya ya ngozi na utengenezaji wa collagen.

• Hutoa potasiamu inayohitajika kwa utendaji wa kawaida wa moyo na misuli.

• Hutoa kemikali za mimea zenye shughuli za antioksidanti.

• Hutoa vitamin A na vitamini nyingine muhimu kwa mwili.

• Huongeza utofauti wa matunda yenye virutubisho katika lishe.

Hitimisho

Kumkwati ni tunda dogo lenye vitamin C na nyuzi lishe kwa kiasi kizuri, huku likitoa pia potasiamu, vitamin A na kemikali za mimea zenye shughuli za antioksidanti.Kuliwa pamoja na ngozi yake baada ya kuoshwa vizuri huifanya kuwa chanzo kizuri cha virutubisho, na inaweza kuwa sehemu ya lishe bora yenye matunda ya aina mbalimbali.