Kunazi ni tunda gani?

Kunazi ni tunda dogo linaloweza kuwa na umbo la mviringo au mrefu kulingana na aina yake. Tunda hili linaweza kufanana kwa ukubwa na zeituni au tende.

Linapoanza kuiva, ngozi yake nyembamba na inayong'aa hubadilika kutoka kijani na kuanza kupata madoa mekundu-kahawia, hadi kuwa kahawia nyekundu au karibu nyeusi. Nyama yake huwa na rangi ya njano au kijani na huzunguka kokwa moja ngumu yenye mbegu mbili.

Kunazi mbichi huwa na nyama ngumu na yenye ukunjufu, lakini inapokomaa huwa laini na yenye mikunjo. Ladha yake ni tamu zaidi baada ya kubadilika rangi.

Kwa jina la kisayansi huitwa Ziziphus jujuba na ni la familia ya Rhamnaceae. Pia hujulikana kama jujube, Chinese jujube, Chinese date au red date.

Aina za kunazi

Kuna zaidi ya aina 400 za kunazi. Miongoni mwa aina zinazojulikana zaidi ni:

• Li – huiva mapema na huzaa matunda ya mviringo ambayo yanaweza kuliwa yakiwa bado na rangi ya kijani.

• Lang – huzaa matunda yenye umbo linalofanana na pera na huwa na ladha nzuri zaidi yanapoachwa yakomae na kukauka juu ya mti.

Asili ya kunazi

Kunazi asili yake ni China, ambako imekuwa ikilimwa kwa zaidi ya miaka 4,000. Baadaye ilisambaa katika maeneo mbalimbali ya Asia, Ulaya na eneo la Mediterania, na hatimaye kuletwa Marekani mwanzoni mwa karne ya 19.

Mti wa kunazi unaweza kufikia urefu wa takribani mita 12. Ni mti unaopukutisha majani na huwa na matawi yanayoning'inia yenye miiba na majani madogo ya kijani yanayong'aa.

Mti huu unaweza kustahimili mazingira mbalimbali ya kitropiki na ya ukanda wa joto, lakini mwanga wa kutosha wa jua na joto wakati wa kiangazi husaidia kuongeza uzalishaji wa matunda.

Faida za kiafya za kunazi

Huimarisha mfumo wa kinga

Kunazi mbichi ina kiasi kikubwa cha vitamin C. Vitamin C ni muhimu kwa utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga na pia hushiriki katika utengenezaji wa collagen, ambayo ni muhimu kwa ngozi, mishipa ya damu, mifupa na tishu nyingine za mwili.

Husaidia kulinda chembechembe za mwili

Vitamin C inayopatikana kwenye kunazi hufanya kazi pia kama antioksidanti. Antioksidanti husaidia kulinda chembechembe dhidi ya uharibifu unaoweza kusababishwa na radiko za oksijeni huru. Hata hivyo, kula kunazi hakumaanishi kwamba kunaweza kutibu magonjwa yanayohusishwa na uharibifu wa chembechembe.

Huchangia afya ya ngozi

Vitamin C ni muhimu katika utengenezaji wa kolajeni. Kwa hiyo, ulaji wa vyakula vyenye vitamin C, ikiwemo kunazi, unaweza kusaidia mwili kupata kirutubisho kinachohitajika katika kudumisha afya ya ngozi na tishu zinazounganisha sehemu mbalimbali za mwili.

Hutoa nishati mwilini

Kunazi lina kabohaidreti, ambazo wakati wa mmeng'enyo hubadilishwa kuwa nishati inayoweza kutumiwa na mwili.

Hivyo, linaweza kuwa sehemu ya lishe inayotoa nishati pamoja na vitamini na madini mengine.

Huchangia afya ya mfumo wa chakula

Kunazi lina nyuzi lishe, ingawa kiasi chake hakikuainishwa katika taarifa ya lishe iliyotolewa.

Kwa ujumla, vyakula vyenye nyuzi lishe husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula na vinaweza kusaidia kuongeza ujazo wa kinyesi.

Hutoa potasiamu

Kunazi lina potasiamu, madini muhimu kwa utendaji wa kawaida wa misuli, mfumo wa neva na moyo.

Potasiamu pia hushiriki katika kudumisha uwiano wa maji na madini mwilini.

Hutoa madini mbalimbali

Mbali na potasiamu, kunazi lina kiasi cha kalishiamu, magnesiamu, fosforasi na madini mengine.

Madini haya hushiriki katika kazi mbalimbali za mwili, ikiwa ni pamoja na afya ya mifupa, misuli na michakato ya kawaida ya kimetaboliki.

Kunazi mbichi na kunazi kavu

Kunazi linaweza kuliwa likiwa mbichi, likakaushwa, kuwekwa kwenye makopo au kuhifadhiwa kwa njia nyingine.

Kunazi kavu huwa na muundo uliokunjamana na kwa kawaida hulowekwa kabla ya kutumika. Inaweza kuongezwa kwenye keki, dessert, supu na vyakula vingine.

Kunazi pia inaweza kutumika katika mapishi yanayotumia zabibu au tende kama kiungo.

Kwa kuwa kunazi mbichi huharibika, linapaswa kuhifadhiwa vizuri. Kunazi lililoiva linaweza kuwekwa kwenye jokofu ili kuongeza muda wa kuhifadhiwa.

Virutubisho vinavyopatikana kwenye kunazi

Kunazi lina virutubisho mbalimbali, vikiwemo:

• Maji

• Kabohaidreti

• Protini

• Kalishiamu

• Potasiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Vitamin A

• Vitamin C

• Vitamin B3

• Vitamin B6

Virutubisho katika gramu 100 za kunazi mbichi

• Nishati = 79 kcal

• Maji = 78%

• Mafuta = 0 g

• Kabohaidreti = 20 g

• Protini = 1 g

• Kalishiamu = 21 mg

• Madini chuma = 0 mg

• Zinc = 0 mg

• Potasiamu = 250 mg

• Magnesiamu = 10 mg

• Fosforasi = 23 mg

Kumbuka: Kiasi cha nyuzi lishe hakikuainishwa katika taarifa ya lishe iliyotolewa.

Vitamini zinazopatikana katika gramu 100 za kunazi mbichi

• Vitamin A = 4 RE

• Vitamin C = 69 mg

• Vitamin B1 (Thiamin) = 0 mg

• Vitamin B2 (Riboflavin) = 0 mg

• Vitamin B3 (Niacin) = 1 mg

• Vitamin B6 = 0.1 mg

Kiasi cha folate na vitamin E hakikuainishwa katika taarifa ya lishe iliyotolewa.

Jinsi ya kutumia kunazi

Kunazi linaweza kutumika kwa njia mbalimbali, zikiwemo:

• Kuliwa mbichi

• Kukaushwa

• Kuwekwa kwenye makopo

• Kutengenezwa kama tunda lililohifadhiwa

• Kuongezwa kwenye keki na dessert

• Kuongezwa kwenye supu na mchuzi

• Kutumiwa kwenye vyakula mbalimbali badala ya zabibu au tende

• Kutengenezwa compote

• Kukamuliwa kupata juisi

Kunazi kavu linaweza pia kulowekwa kabla ya kutumika katika mapishi.

Faida za kiafya zinazoweza kupatikana kwa kula kunazi

• Huchangia kuimarisha mfumo wa kinga kupitia vitamin C.

• Hutoa vitamin C yenye uwezo wa kufanya kazi kama antioksidanti.

• Huchangia utengenezaji wa collagen na afya ya ngozi.

• Hutoa kabohaidreti zinazoweza kutumika kama chanzo cha nishati.

• Hutoa potasiamu inayohitajika kwa utendaji wa kawaida wa misuli, moyo na mfumo wa neva.

• Hutoa kalishiamu, magnesiamu na fosforasi zinazohusika katika kazi mbalimbali za mwili.

• Inaweza kuchangia afya ya mfumo wa chakula kutokana na uwepo wa nyuzi lishe.

• Ni tunda linaloweza kuongeza utofauti wa virutubisho katika lishe.

Hitimisho

Kunazi ni tunda lenye vitamin C kwa wingi pamoja na kabohaidreti, potasiamu, kalishiamu, magnesiamu na fosforasi, hivyo linaweza kuchangia kinga, afya ya ngozi, nishati na utendaji wa kawaida wa mwili. Linaweza kuliwa mbichi au kutumika likiwa limekaushwa, lakini ni muhimu kulichukulia kama sehemu ya lishe bora na si kama tiba ya ugonjwa.