Sangiri ni nini?

Sangiri ni tunda dogo lenye umbo linalofanana na pera, lenye ngozi nyembamba ya njano ambayo wakati mwingine huwa na manyoya laini. Linapoiva, ngozi yake huweza kung'olewa kwa urahisi kutoka kwenye nyama ya tunda.

Nyama ya sangiri huwa na maji mengi, rangi kutoka nyeupe inayong'aa hadi machungwa, na ladha yenye uchachu kidogo. Tunda moja huwa na takribani mbegu 3–5 kubwa, laini na zenye rangi ya kahawia iliyokolea.

Kwa jina la kisayansi huitwa Eriobotrya japonica na ni la familia ya Rosaceae, familia inayojumuisha pia tufaha, peasi, pichi na plamu. Sangiri ni chanzo kizuri cha vitamin A.

Afya ya macho

Sangiri ina kiasi kizuri cha vitamin A, kirutubisho muhimu kwa afya ya macho na uwezo wa kuona.

Vitamin A husaidia katika utendaji wa kawaida wa retina na ni muhimu hasa katika kuona wakati wa mwanga hafifu. Pia huchangia kudumisha afya ya sehemu mbalimbali za mwili kama ngozi na utando wa ndani wa mwili.

Huchangia afya ya mfumo wa kinga

Vitamin A inayopatikana kwenye sangiri pia ina umuhimu katika utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga.

Lishe yenye vitamin A ya kutosha husaidia kudumisha uadilifu wa ngozi na utando unaozunguka njia ya hewa na mfumo wa chakula, ambao hufanya kazi kama kinga ya awali dhidi ya vijidudu.

Husaidia afya ya mfumo wa chakula

Sangiri ina nyuzi lishe, ambazo husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula.

Nyuzi lishe husaidia kuongeza ujazo wa kinyesi na zinaweza kusaidia utumbo kufanya kazi kwa kawaida. Ingawa kiasi cha nyuzi katika sehemu moja ya sangiri si kikubwa sana, tunda hili linaweza kuchangia mahitaji ya nyuzi katika lishe kwa ujumla.

Hutoa potasiamu

Sangiri ina potasiamu, madini muhimu yanayohitajika kwa utendaji wa kawaida wa misuli, mfumo wa neva na moyo.

Potasiamu pia hushiriki katika udhibiti wa uwiano wa maji na madini mwilini. Ulaji wa potasiamu ya kutosha kupitia lishe yenye matunda na mboga mbalimbali ni sehemu ya lishe yenye afya.

Hutoa kemikali za mimea

Mbali na vitamini na madini, matunda ya sangiri yana kemikali mbalimbali za mimea zinazoweza kuwa na shughuli za antioksidanti.

Kemikali hizi husaidia kulinda chembechembe dhidi ya uharibifu unaoweza kuhusishwa na radiko za oksijeni huru. Hata hivyo, kuwepo kwa kemikali hizi hakumaanishi kwamba sangiri inaweza kutumika kama tiba ya saratani au ugonjwa mwingine.

Aina za Sangiri

Sangiri hupatikana katika makundi mawili makuu kulingana na rangi ya nyama yake:

• Sangiri yenye nyama ya machungwa – aina zinazojulikana ni Gold Nugget, Strawberry na Tanaka.

• Sangiri yenye nyama nyeupe – aina zinazojulikana ni Advance, Champagne na Vista White.

Aina hizi hutofautiana katika ladha, ukubwa, kiasi cha sukari na uwezo wa kustahimili mazingira mbalimbali ya ukuaji.

Asili na sifa za mti wa Sangiri

Sangiri asili yake ni kusini-mashariki mwa China, lakini imekuwa ikilimwa nchini Japan kwa zaidi ya miaka 1,000.

Mti wa sangiri ni mti wa kijani muda wote na unaweza kufikia urefu wa takribani mita 9. Una majani makubwa, mazito na yenye rangi ya kijani iliyokolea.

Maua yake madogo meupe yenye harufu nzuri hujitokeza wakati wa majira ya vuli au mwanzoni mwa majira ya baridi, huku matunda yakitokea katika makundi mwanzoni mwa majira ya kuchipua.

Leo sangiri hulimwa katika China, Japan, India, Amerika ya Kati na Kusini, maeneo ya Mediterania, Mashariki ya Kati na baadhi ya maeneo ya Marekani na nchi za barani Afrika

Jinsi ya kutumia Sangiri

Sangiri inaweza kuliwa ikiwa mbichi, ikiwa na ngozi au baada ya kuondolewa ngozi.

Pia inaweza:

• Kuongezwa kwenye saladi za matunda.

• Kutumika kutengeneza jamu na jeli.

• Kutengenezwa kuwa tunda la sukari.

• Kutumika kwenye pie na dessert.

• Kutumika katika baadhi ya vyakula vya kuku.

• Kukaushwa.

• Kuwekwa kwenye makopo.

• Kutengenezwa kuwa kinywaji maalumu.

Sangiri mbichi huharibika na kuchubuka kwa urahisi, hivyo inahitaji kushughulikiwa kwa uangalifu na kuhifadhiwa vizuri.

Viinirishe vinavyopatikana kwenye Sangiri

Sangiri ina:

• Maji

• Kabohaidreti

• Nyuzi lishe

• Protini

• Kalishiamu

• Potasiamu

• Magnesiamu

• Fosforasi

• Vitamin A

• Vitamin C

• Vitamin B6

• Folate

• Vitamin E

Viinirishe katika nusu kikombe cha Sangiri (gramu 75)

• Nishati = 35 kcal

• Maji = 87%

• Nyuzi lishe = 1 g

• Mafuta = 0 g

• Kabohaidreti = 9 g

• Protini = 0 g

• Kalishiamu = 12 mg

• Madini chuma = 0 mg

• Potasiamu = 198 mg

• Magnesiamu = 10 mg

• Fosforasi = 20 mg

Vitamini zinazopatikana katika nusu kikombe cha Sangiri (gramu 75)

• Vitamin A = 114 RE

• Vitamin C = 1 mg

• Vitamin B1 (Thiamin) = 0 mg

• Vitamin B2 (Riboflavin) = 0 mg

• Vitamin B3 (Niacin) = 0 mg

• Vitamin B6 = 0.1 mg

• Folate (Vitamin B9) = 10 μg

• Vitamin E = 1 mg

Faida za kiafya zinazoweza kupatikana kwa kula Sangiri

• Huchangia afya ya macho kupitia vitamin A.

• Huchangia utendaji wa kawaida wa mfumo wa kinga.

• Husaidia utendaji wa kawaida wa mfumo wa chakula kupitia nyuzi lishe.

• Hutoa potasiamu inayohitajika kwa utendaji wa kawaida wa moyo, misuli na mfumo wa neva.

• Hutoa vitamin E na kemikali za mimea zenye shughuli za antioksidanti.

• Hutoa kabohaidreti zinazoweza kutumika kama chanzo cha nishati.

• Huongeza utofauti wa matunda yenye virutubisho katika lishe.

Hitimisho

Sangiri ni tunda lenye vitamin A kwa kiasi kizuri, pamoja na potasiamu, nyuzi lishe, vitamin E na virutubisho vingine vinavyosaidia afya ya macho, kinga na mfumo wa chakula. Kuliingiza katika lishe yenye matunda mbalimbali kunaweza kuongeza ulaji wa virutubisho muhimu, huku tunda lenyewe likiwa chaguo zuri la chakula badala ya kutegemewa kama tiba ya ugonjwa.