Magonjwa na saratani mbalimbali

Tetekuwanga (chickenpox) ni ugonjwa wa virusi unaoambukiza sana unaoleta homa na vipele vinavyowasha vinavyogeuka malengelenge kisha kukauka kuwa ukoko. Huwapata zaidi watoto na kwa kawaida ni mdogo, lakini huwa mkali kwa watu wazima, wajawazito, watoto wachanga na wenye kinga dhaifu. Baadaye virusi huweza kurudi kama mkanda wa jeshi.

Homa ya Marburg (Marburg virus disease) ni ugonjwa hatari wa virusi wa jamii ya Ebola unaoleta homa kali ya ghafla, maumivu makali ya mwili, kutapika, kuharisha na wakati mwingine kutokwa damu. Hutoka kwa popo wa matunda na huambukizwa kati ya watu kwa majimaji ya mwili. Tanzania ilipata mlipuko Kagera mwaka 2023. Hakuna dawa maalum; huduma ya mapema huokoa maisha.

Homa ya taifasi (typhus) ni kundi la homa zinazosababishwa na bakteria aina ya rickettsia wanaoambukizwa kwa kuumwa na viroboto, chawa, kupe au utitiri. Huleta homa kali, maumivu makali ya kichwa na misuli, na mara nyingi vipele au kidonda cheusi mahali ulipoumwa. Ni tofauti na homa ya matumbo (typhoid). Hutibika vizuri kwa dawa ya doxycycline.

Maambukizi ya sikio la kati (otitis media) ni uvimbe na maambukizi ya chumba kilicho nyuma ya ngoma ya sikio, mara nyingi baada ya mafua. Huleta maumivu ya sikio, homa na kupungua kusikia; ngoma ikitoboka, usaha hutoka. Aina sugu huleta usaha wa muda mrefu na uziwi. Mengi hupona kwa dawa za maumivu; mengine yanahitaji dawa za kuua bakteria.