Magonjwa na saratani mbalimbali

Saratani ya uke (vaginal cancer) ni saratani nadra inayoanzia kwenye utando wa uke, mara nyingi kwa wanawake zaidi ya miaka 60 na huhusishwa na virusi vya HPV na uvutaji sigara. Huleta kutokwa damu isiyo ya kawaida (hasa baada ya kujamiiana au kukoma hedhi), uchafu ukeni na uvimbe. Hutibiwa kwa mionzi, upasuaji na dawa.

Vidonda vya tumbo (peptic ulcer) ni majeraha kwenye utando wa ndani wa tumbo au mwanzo wa utumbo mwembamba (duodeni). Visababishi vikuu ni bakteria H. pylori na dawa za maumivu kama diclofenac na ibuprofen – si pilipili wala msongo peke yake. Huleta maumivu ya kuungua juu ya kitovu, na hutibika kwa dawa za kupunguza tindikali na kuua H. pylori.

Pumu ya kifua (asthma) ni ugonjwa wa muda mrefu ambapo njia za hewa huvimba na kubana, na kuleta kikohozi, mluzi kifuani, kifua kubana na kuishiwa pumzi – mara nyingi usiku au baada ya vumbi, moshi au mafua. Haina tiba ya kuiondoa kabisa, lakini dawa za kuvuta zikitumika vizuri humwezesha mgonjwa kuishi bila mashambulizi.

Homa ya ini (hepatitis) ni uvimbe wa ini, mara nyingi unaosababishwa na virusi A, B, C, D au E. Aina A na E huenezwa kwa chakula na maji machafu na hupona zenyewe; B na C huenezwa kwa damu na ngono, huweza kuwa sugu na kuleta ini kusinyaa na saratani ya ini. Kuna chanjo ya B na tiba ya kuponya C.