Hedhi (piriod) ni kutokwa na damu kutoka kwenye mfuko wa uzazi kama sehemu ya mzunguko wa kawaida wa uzazi wa mwanamke. Kwa wanawake wengi, hedhi huwa ya kawaida na hudhibitika, lakini kwa baadhi, hutokea ikiwa nyingi kupita kiasi, hali inayoweza kuathiri afya, kazi za kila siku na ubora wa maisha.

Kutokwa na damu nyingi wakati wa hedhi kitaalamu huitwa menoragia.

Mzunguko wa Hedhi kwa Ufupi

Kwa kawaida:

• Mzunguko wa hedhi huchukua siku 21–35

• Wastani wa wanawake wengi: siku 28

• Hedhi hutokea mara 10–17 kwa mwaka

Mwanamke:

• Mwenye mzunguko wa siku 21 → hadi vipindi 17 kwa mwaka

• Mwenye mzunguko wa siku 35 → karibu vipindi 10 kwa mwaka

Mabadiliko Yasiyo ya Kawaida ya Mzunguko

• Mizunguko mingi ya hedhi (hedhi nyingi au polimenorea): Hedhi chini ya siku 21 au zaidi ya vipindi 17 kwa mwaka.

• Mizunguko michache ya hedhi (hedhi chache au oligomenorea): Hedhi chini ya vipindi 10 kwa mwaka au mzunguko zaidi ya siku 35.

Hedhi nyingi mara nyingi huambatana na kutokwa na damu nyingi.

Damu Nyingi ya Hedhi Ni Kiasi Gani?

Kwa kawaida:

• Mwanamke hupoteza mililita 30–80 za damu kwa hedhi yote

• Hii ni sawa na takribani pedi 3–6 zilizojaa kabisa damu

Huashiria damu nyingi isiyo ya kawaida endapo:

• Pedi 1 hujaa kabisa ndani ya saa 1–2

• Unabadilisha pedi 2 zilizojaa ndani ya masaa 2

• Hedhi hudumu zaidi ya siku 7

• Damu inaambatana na kizunguzungu, uchovu au kuzimia

Visababishi vya Kutokwa na Damu Nyingi Wakati wa Hedhi

1. Mabadiliko ya Homoni

Kutokuwepo kwa uwiano wa homoni (hormonal imbalance) kunaweza kusababishwa na:

• Msongo wa mawazo

• Mabadiliko ya usingizi

• Lishe duni

• Mabadiliko ya mfumo wa maisha

Hali hii inaweza kuambatana na kuongezeka uzito, mabadiliko ya hisia na hedhi isiyo ya kawaida.

2. Endometriosis

Ni hali ambapo chembe za ukuta wa ndani wa uzazi huota nje ya mfuko wa uzazi (kwenye ovari, mirija ya uzazi n.k).

Dalili zake ni:

• Maumivu makali ya hedhi

• Kutokwa na damu nyingi

• Vipindi vingi vya hedhi kwa mwaka

3. Faibroidi za Mfuko wa Uzazi

Faibroidi ni uvimbe usio wa saratani unaoota kwenye kuta za uzazi.

Huonekana zaidi kwa wanawake > miaka 35, na husababisha:

• Damu nyingi ya hedhi

• Maumivu makali

• Mizunguko isiyo ya kawaida

4. Kipindi cha kuelekea Koma Hedhi

Kwa wanawake wa miaka 45 na kuendelea, mabadiliko ya homoni yanaweza kusababisha:

• Vipindi vingi au visivyo na mpangilio

• Damu nyingi

• Jasho la usiku na mabadiliko ya hisia

5. Magonjwa ya zinaa

Maambukizi kama:

• Klamidia

• Kisonono

Huambatana na:

• Uchafu ukeni

• Maumivu ya tumbo la chini

• Kubadilika kwa hedhi

Visababishi vingine

• Adenomaosis

• Saratani ya mfuko wa uzazi

• Haipaplazia ya ukuta wa uzazi (kunenepa kwa ukuta wa kizazi)

• Matatizo ya damu kuganda

• Madhara ya dawa fulani

• Sababu zisizojulikana

Vipimo na Uchunguzi

Daktari anaweza kuagiza:

• Ultrasound ya via vya uzazi

• Vipimo vya homoni (FSH, LH, TSH)

• CT scan au MRI

• Kipimo cha kamera ya uzazi

• Vipimo vya magonjwa ya zinaa

• Vipimo vya damu kuganda

Matibabu

Hutegemea kisababishi, na yanaweza kuwa:

• Dawa za kugandisha damu

• Dawa za kurekebisha homoni

• Dawa za uzazi wa mpango

• Upasuaji (kwa baadhi ya wagonjwa)

• Ushauri wa kitabibu

Nini cha kufanya ukiwa na damu nyingi ya Hedhi?

• Tumia virutubisho vya kuongeza damu (kwa ushauri wa daktari)

• Kula vyakula vyenye chuma, mboga za majani na matunda

• Wasiliana na mtaalamu wa afya mapema

Wakati wa kumuona Daktari haraka

• Unabadilisha pedi 2 zilizojaa ndani ya masaa 2

• Unapata kizunguzungu au kuzimia

• Unahisi mapigo ya moyo kwenda kasi

• Damu inanuka au inaambatana na maumivu makali

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake