Hedhi ni nini? Maelezo kamili kwa Mwanamke

Hedhi ni sehemu ya kawaida na ya kimaumbile katika maisha ya mwanamke mwenye uwezo wa kupata ujauzito. Hata hivyo, bado kuna maswali mengi kutoka kwa wagonjwa, hususan kuhusu damu ya hedhi inatokana na nini na kama kuna yai (ovum) ndani ya damu hiyo. Makala hii ya ULY Clinic inalenga kutoa ufafanuzi wa kitaalamu, ulio rahisi kueleweka, ili kuongeza uelewa na kuondoa dhana potofu.

Hedhi ni nini?

Hedhi ni mchakato wa kila mwezi ambapo mwili wa mwanamke huondoa damu na tishu kutoka ndani ya mfuko wa uzazi (uterasi) endapo ujauzito haujatokea. Mchakato huu huanza pale ambapo yai lililotolewa (uovuleshaji) halijakutana na mbegu ya kiume, hivyo mwili huamua kuondoa maandalizi yote yaliyokuwa yamefanyika kwa ajili ya ujauzito.

Kwa kawaida, mzunguko wa hedhi huchukua siku 21–35 kwa wanawake wazima, na damu ya hedhi hutoka kwa siku 3–7.

Mzunguko wa hedhi kwa ufupi

Ili kuelewa hedhi vizuri, ni muhimu kuelewa mzunguko wake:

1. Awamu ya Folikoli – Homoni huamsha ukuaji wa yai kwenye ovari, na mfuko wa uzazi huanza kujiandaa.

2. Uovuleshaji (Kutolewa kwa yai) – Yai hutolewa kutoka kwenye ovari na kusafiri kuelekea mfuko wa uzazi.

3. Awamu ya Lutea – Mfuko wa uzazi hujengeka kwa ajili ya ujauzito.

4. Hedhi – Endapo ujauzito hautatokea, mfuko wa uzazi huondoa ute uliokuwa umejengeka pamoja na damu; ndipo hedhi hutokea.

Damu ya hedhi ina nini ndani yake?

Damu ya hedhi si damu tupu pekee. Kitaalamu, hujumuisha mchanganyiko wa vitu vifuatavyo:

• Damu kutoka kwenye mishipa midogo ya mfuko wa uzazi

• Tishu za ute laini wa mfuko wa uzazi (endometrium)

• Kamasi kutoka kwenye mlango wa kizazi

• Majimaji na seli zilizokufa

Hii ndiyo sababu damu ya hedhi inaweza kuwa nzito, yenye vipande vidogo, na rangi kutofautiana kutoka nyekundu hadi kahawia.

Je, kuna yai (Ovum) kwenye damu ya hedhi?

Hili ni swali linaloulizwa sana na wagonjwa.

Jibu la kitaalamu ni: Hapana.Kwa kawaida, hakuna yai lililo hai kwenye damu ya hedhi.

• Yai hutolewa wakati wa uovuleshaji, siku kadhaa kabla ya hedhi kuanza.

• Endapo halijarutubishwa, yai hilo hufa na kufyonzwa na mwili, siyo kutoka kama yai linaloonekana kwenye damu ya hedhi.

• Damu ya hedhi inayotoka ni matokeo ya kuondolewa kwa ute wa mfuko wa uzazi, sio yai lenyewe.

Hivyo, mwanamke hawezi kuona wala kutoa yai kamili kupitia damu ya hedhi.

Kwa nini wengine hudhani kuna yai kwenye damu ya hedhi?

Dhana hii hutokana na mambo yafuatayo:

• Kuona vipande vya damu vilivyoganda na kudhani ni yai

• Uelewa mdogo wa tofauti kati ya uovuleshaji na hedhi

• Hadithi au imani zisizo na msingi wa kitabibu

Ni muhimu kufahamu kuwa yai ni dogo sana na haliwezi kuonekana kwa macho, wala kutoka kama kiungo kamili wakati wa hedhi.

Hedhi ya kawaida huwa ikoje?

Hedhi huchukuliwa kuwa ya kawaida iwapo:

• Inatokea kila siku 21–35

• Hudumu siku 3–7

• Kiasi cha damu si kikubwa kupita kiasi

• Haina harufu kali isiyo ya kawaida

• Haisababishi maumivu makali yanayozuia shughuli za kila siku

Ni wakati gani unapaswa kumwona mtaalamu wa Afya?

Wasiliana na mtaalamu wa afya endapo:

• Damu ya hedhi ni nyingi sana au hudumu zaidi ya siku 7

• Unapata maumivu makali yasiyo ya kawaida

• Hedhi haiji kwa miezi kadhaa bila ujauzito

• Damu ina harufu kali au inaambatana na homa

• Unapata damu katikati ya mzunguko wa hedhi

Hitimisho

Hedhi ni mchakato wa kawaida unaoonyesha afya ya mfumo wa uzazi wa mwanamke. Damu ya hedhi ina damu na tishu kutoka kwenye mfuko wa uzazi, lakini haina yai lililo hai. Kuelewa ukweli huu husaidia mwanamke kufanya maamuzi sahihi kuhusu afya yake, uzazi, na maisha kwa ujumla.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara na majibu yake