Kutapika safarini: Mwongozo kwa mgonjwa

Kutapika safarini ni hali ya kawaida inayotokana na motion sickness — msukosuko wa hisia unaotokea wakati mwili unapokea taarifa tofauti kutoka kwa macho, sikio la ndani na misuli kuhusu harakati za gari. Nchi yoyote ya usafiri inaweza kusababisha hali hii, ikiwemo basi, gari, meli na ndege.

Mtiririko wa dalili kwa kawaida huanzia kwenye kichefuchefu, uchovu wa mwili, kizunguzungu, kukosa hamu ya kula, hadi kutapika. Dalili hizi mara nyingi huanza ghafla wakati wa mwendo wa gari na hupungua mara mwendo unapokoma.

Sababu za kutapika safarini

Kutapika safarini hutokana na mgongano wa taarifa za hisia:

• Macho yanashuhudia harakati za nje

• Sikio la ndani linasikia mzunguko wa mwendo

• Ubongo hupata taarifa tofauti na kushindwa kuzishirikisha vizuriHii husababisha mwili kushindwa kubadilika na kusababisha kichefuchefu na kutapika.

Dalili za kutapika safarini

Dalili zinaweza kujumuisha:

• Kichefuchefu au hamu ya kutapika

• Kizunguzungu

• Baridi ya ngozi na jasho

• Kuhisi sumu tumboni

• Kutapika au kutokwa na chozi

• Kukosa hamu ya kula au uchovu mzito

• Maumivu ya kichwa

• Mizizi au mabadiliko ya upumuajiDalili hizi huonekana kama mfululizo na mara nyingi huanza kabla ya kutapika.

Huduma ya Kwanza (First Aid) kwa Kutapika Safarini

Kwa wengi, kutapika safarini si hatari na dalili hutulika wakati mwendo wa gari unapoisha. Hapa chini ni hatua za huduma ya kwanza mgonjwa anaweza kutumia:

1. Chagua nafasi bora ya kukaa

• Katika basi: kaa katikati au mbele

• Katika gari: kaa kwenye kiti cha mbele

• Katika meli: kaa karibu na mstari wa kati wa meli

• Katika ndege: kaa maneno ya mbele ya bawaHii husaidia kupunguza mdundo mkali unaosababisha matatizo ya hisia.

2. Lenga kuona kitu imara

Tazama hasa anga au kitu ambacho hakionekani kinajongea ili kutozungusha taarifa za macho na hisia zako ziwe thabiti.

3. Epuka Kile kinachochanganya hisia

• Usisome vitabu au simu

• Usifanye kazi za kielektroniki

• Epuka harufu kali na vyakula vyenye mafuta mengi au haradaliHii husaidia kupunguza mgongano wa taarifa kati ya macho na sikio la ndani.

4. Kunywa maji na kula chakula kidogo

Kunywa maji mara kwa mara na kula vinywaji au vyakula vidogo vinaweza kusaidia kupunguza hisia ya kichefuchefu.

5. Jaribu kupumzika au kulala

Kupumzika, kufumba macho au kulala kwa utulivu mara nyingi husaidia kuzuia kichefuchefu na kutapika.

Kusoma zaidi soma katika makala ya Huduma ya kwanza ya kutapika safarini kwa kubofya hapa.

Dawa na vifaa vya kuzuia kutapika safarini

Kuna dawa na vifaa vinavyoweza kusaidia kama hatua za kawaida hazitoshi. Kabla ya kutumia dawa yoyote, wasiliana na daktari wako.

1. Dawa za kuzuia mzio (Antihistamines)

• Dimenhydrinate (Dramamine)

• Meclizine

• Diphenhydramine

Dawa hizi hupunguza kichefuchefu na kutapika ikiwa zinachukuliwa kabla ya safari kuanza (dakika 30–60 kabla).

2. Vidonge au kiraka

Kiraka cha Scopolamine — huwa kama kitambaa ambacho kinawekwa nyuma ya sikio kabla ya safari kwa ulinzi wa hadi masaa kadhaa.

3. Dawa zingine

Dawa kama ondansetron zinatumiwa kwa baadhi ya wagonjwa chini ya ushauri wa daktari, hasa kama kuna hali maalum ya kiafya.

Njia asili za kusaidia kutapika safarini

Mbinu zisizo za dawa pia zinaweza kusaidia kupunguza dalili:

• Kula tangawizi kabla na wakati wa safari, inaweza kupunguza kichefuchefu.

• Kunywa maji au vinywaji baridi bila kafeini.

• Sikiliza muziki au toa akili yako mbali na hisia za mwili.

Wakati wa kumwona Daktari

Ingawa kutapika safarini kwa kawaida si hatari, wasiliana na mtaalamu wa afya ikiwa:

• Kutapika kunadumu hata baada ya safari kuisha

• Una dalili za uchovu mkali, kizunguzungu kikubwa, au kupoteza uzito

• Kuna dalili za upungufu wa maji mwilini

• Una hali ya kiafya inayoweza kuathiri matumizi ya dawaHii ni muhimu ili kubagua kama kuna hali nyingine ya kiafya inayohitaji matibabu zaidi.

Hitimisho

Kutapika safarini ni dalili ya kawaida inayosababishwa na mgaogano wa taarifa za hisia wakati wa mwendo wa usafiri. Kwa kutumia mbinu ya kinga, uhakika wa mkusanyiko wa chakula kabla ya safari, na kwa kutumia dawa kwa ushauri wa mtaalamu, dalili zinaweza kupunguzwa au kuzuilika. Maboresho haya husaidia safari yako kuwa ya starehe na isiyo na shida nzito.

Maswali yaliyoulizwa mara kwa mara na majibu yake