Rubella, unaojulikana pia kama German measles (Surua ya Ujerumani), ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na kirusi cha Rubella. Ugonjwa huu huambukizwa kwa urahisi kupitia matone ya hewa yanayotoka kwa mtu aliyeambukizwa anapokohoa, kupiga chafya au kuzungumza.

Ingawa Rubella mara nyingi huwa ugonjwa mwepesi kwa watoto na watu wazima, ni hatari sana kwa wajawazito, hasa katika miezi mitatu ya mwanzo ya ujauzito, kwani inaweza kusababisha Rubella ya kuzaliwa kwa mtoto.

Kirusi cha Rubella

• Kirusi cha Rubella ni cha familia ya Matonaviridae

• Hushambulia mfumo wa upumuaji kisha kuenea mwilini kupitia damu

• Binadamu ndiye mwenyeji pekee wa kirusi hiki

Rubella huambukizwa vipi?

Rubella huambukizwa kwa:

• Kuvuta hewa yenye matone ya mate au makamasi kutoka kwa mtu aliyeambukizwa

• Kugusogeleana au kugusana na mtu mwenye Rubella

• Mama mjamzito kumwambukiza mtoto aliyeko tumboni

Dalili za Ugonjwa wa Rubella

Dalili za Rubella hutofautiana kulingana na umri na hali ya kinga ya mgonjwa. Kwa baadhi ya watu, dalili huwa nyepesi au hazionekani kabisa.

Dalili za awali za Rubella

• Homa ya wastani (chini ya nyuzijoto 38.5°C)

• Mafua na pua kutoa makamasi

• Macho kuwa mekundu (Homa ya konjaktiva)

• Koo kuuma

• Uchovu na mwili kulegea

• Maumivu ya kichwa

Dalili kuu za Rubella (upele)

Baada ya siku 1–5 za dalili za awali, upele huanza kuonekana:

• Upele mwekundu unaoanzia usoni kwa watu weupe na watu wa asili ya afrika huweka kuwa wa rangi ya Hudhurungi, zambarau, Waridi iliyokolea au Kijivu cha majivu

• Kusambaa hadi shingoni, kifuani, mgongoni, mikononi na miguuni

• Upele hudumu kwa siku 3–5

• Hauambatani sana na muwasho mkali

Dalili nyingine muhimu za Rubella

• Kuvimba tezi za limfu (hasa nyuma ya masikio na shingoni)

• Maumivu ya viungo (huonekana zaidi kwa wanawake watu wazima)

• Maumivu ya misuli

Rubella kwa wajawazito (Hatari kubwa)

Rubella kwa mama mjamzito inaweza kusababisha madhara makubwa kwa mtoto:

Hatari kwa mtoto aliyeko tumboni

• Kuharibika kwa mimba

• Mtoto kuzaliwa akiwa amekufa

• Mtoto kuzaliwa na Kasoro za kuzaliwa (kasoro za kiuumbaji)

Rubella ya Kuzaliwa

Hii hutokea mtoto anapoambukizwa Rubella akiwa tumboni.

Dalili za Rubella ya kuzaliwa kwa mtoto

• Upofu au matatizo ya macho

• Uziwi

• Kasoro za moyo

• Kichwa kuwa kidogo (maikrosefali)

• Ukuaji duni

• Ulemavu wa akili

• Ini na wengu kuvimba

Wakati gani wa kumwona daktari haraka?

Unapaswa kutafuta huduma ya afya mara moja ikiwa:

Unashuku Rubella ukiwa mjamzito

• Umepata upele na homa

• Umegusana na mtu mwenye Rubella

Mtoto ana dalili zifuatazo

• Homa na upele unaosambaa haraka

• Kuvimba tezi limfu za shingo au nyuma ya masikio

• Dalili za machoni au masikioni

Upo kwenye makundi maalumu

• Wajawazito

• Watoto wachanga

• Watu wenye kinga dhaifu (Virusi vya UKIMWI, saratani, n.k.)

Vipimo vya Ugonjwa wa Rubella

Historia ya mgonjwa na dalili

• Upele wa ghafla

• Homa nyepesi

• Kusogeleana na mtu aliye na Rubella

• Hali ya chanjo

Vipimo vya maabara (damu)

• Rubella IgM – Huonyesha maambukizi ya karibuni

• Rubella IgG – Huonyesha kinga ya awali au chanjo

• PCR – Hutumika kuthibitisha kirusi (hasa kwa watoto wachanga)

Vigezo vya kuthibitisha Rubella

Rubella hutambuliwa iwapo:

• Kipimo cha IgM ni chanya

• Kuna dalili za kitabibu zinazoendana na Rubella

• Historia ya kutopata chanjo ipo

• Ushahidi wa maambukizi kwa mtoto aliyezaliwa (Rubella ya kuzaliwa)

Matibabu ya Rubella

Hakuna dawa maalum ya kuua kirusi cha Rubella. Matibabu hulenga kupunguza dalili:

• Paracetamol kwa homa na maumivu

• Kupumzika vya kutosha

• Kunywa maji mengi

• Kutenga mgonjwa ili kuzuia maambukizi

Jinsi ya kujikinga na Rubella

Chanjo (kinga bora zaidi)

• Chanjo ya MR au MMR (Measles, Mumps, Rubella)

• Hutolewa utotoni na dozi ya nyongeza

• Wanawake wanashauriwa kupima kinga kabla ya mimba

Njia nyingine za kujikinga

• Epuka kugusana na wagonjwa

• Funika mdomo unapokohoa au kupiga chafya

• Kunawa mikono mara kwa mara

• Ripoti visa vya Rubella kwa kituo cha afya

Maswali yanayoulizwa Mara kwa Mara na majibu yake