top of page

Mwandishi:

Mhariri:

Imeboreshwa:

ULY CLINIC

Dkt. Salome A, MD

5 Novemba 2026, 20:06:02

Kinyesi chenye Damu na Kamasi kwa Watoto chini ya miaka 5: Visababishi, Dalili, Uchunguzi na Tiba

Kinyesi chenye damu na kamasi kwa mtoto chini ya miaka 5 mara nyingi ni kuharisha damu kunakosababishwa na bakteria kama shigela, salmonela au kampilobakta, na mara chache amiba. Kwa watoto wachanga, mzio wa protini ya maziwa ya ng'ombe huleta michirizi ya damu na kamasi, na mchubuko wa njia ya haja kubwa huleta damu nyekundu kidogo kwa mtoto mwenye choo kigumu.


Hatari kubwa kwa mtoto chini ya miaka 2 ni utumbo kujikunja, unaoleta kulia kwa vipindi, kutapika na kinyesi kama jeli ya damu; ni dharura ya upasuaji. Kila kuharisha damu kwa mtoto chini ya miaka 5 kunahitaji kuonwa na mtoa huduma siku hiyo hiyo. Endelea kumnyonyesha, mpe ORS na zinki, na usimpe dawa za kukata kuharisha.


Damu na kamasi kwenye kinyesi ni nini?


  • Damu inaweza kuwa nyekundu angavu juu ya kinyesi, au iliyokolea na kuchanganyika na kinyesi.

  • Kamasi ni ute mweupe au angavu unaotengenezwa na ukuta wa utumbo, unaoongezeka utumbo ukivimba au kuwashwa.


Kwa watoto, damu na kamasi pamoja mara nyingi huashiria uvimbe au maambukizi ya utumbo mpana, au jeraha la njia ya haja kubwa. Kwa watoto wakubwa zaidi soma Damu na kamasi kwenye kinyesi kwa watoto miaka 5 na kuendelea.


Visababishi vikuu kwa watoto chini ya miaka 5


Kisababishi

Umri unaoathiriwa zaidi

Dalili za kutofautisha

Kuharisha damu kwa bakteria (shigela na wengine)

Mwaka 1 hadi 5

Kuharisha mara nyingi kwa damu na kamasi, homa, maumivu ya tumbo, kujikamua

Amiba

Watoto wakubwa zaidi; nadra chini ya miaka 2

Kuharisha kwa damu na kamasi kwa muda mrefu kidogo, mara nyingi bila homa kali

Mzio wa protini ya maziwa ya ng'ombe

Miezi 1 hadi 12

Michirizi ya damu na kamasi, mtoto mchangamfu anayekua, mara nyingi kwa wanaotumia maziwa ya kopo

Mchubuko wa njia ya haja kubwa

Umri wowote

Damu nyekundu kidogo juu ya kinyesi kigumu, mtoto kulia wakati wa kujisaidia

Utumbo kujikunja

Miezi 3 hadi miaka 2

Kulia ghafla kwa vipindi, kuvuta miguu, kutapika, kinyesi kama jeli ya damu, ulegevu; dharura

Minyoo na vimelea

Watoto wakubwa

Damu na kamasi za muda mrefu, upungufu wa damu, kukonda

Uvimbe wa utumbo wa muda mrefu

Nadra kwa watoto wadogo

Kuharisha damu kwa wiki nyingi, kupungua uzito


Kwa kuharisha kwa ujumla soma Kuharisha.


Dalili zinazoambatana


  • Kuharisha mara nyingi kwa siku.

  • Maumivu ya tumbo na kujikamua bila kinyesi kingi kutoka.

  • Homa.

  • Kukataa kula au kunyonya.

  • Kulia sana, au uchovu na ulegevu.

  • Dalili za upungufu wa maji: macho kuingia ndani, kukojoa kidogo, utosi kuzama.

  • Kupungua uzito, kama hali imedumu.


Uchunguzi


  • Historia: umri, muda wa dalili, aina ya kinyesi, chakula na maziwa anayotumia.

  • Uchunguzi wa tumbo, njia ya haja kubwa na dalili za upungufu wa maji.

  • Kipimo cha kinyesi kwa hadubini na, inapowezekana, kipimo cha kuotesha vimelea.

  • Kipimo cha damu kwa upungufu wa damu na maambukizi.

  • Kipimo cha malaria kama kuna homa.

  • Ultrasound ya tumbo mara moja kama utumbo kujikunja unashukiwa.


Matibabu


Tiba kulingana na chanzo


  • Kuharisha damu kwa bakteria: antibiotiki kwa mujibu wa mwongozo wa taifa na WHO, iliyochaguliwa na mtoa huduma; mtoto arudi kama hakuna nafuu ndani ya siku 2.

  • Amiba iliyothibitishwa: dawa maalumu ya amiba, kama metronidazole, kwa maelekezo.

  • Mzio wa protini ya maziwa: maziwa maalumu, au mama anayenyonyesha kuacha bidhaa za maziwa kwa muda kwa ushauri.

  • Mchubuko: kulainisha choo kwa maji, matunda na mboga, na mafuta salama ya kupaka.

  • Utumbo kujikunja: matibabu ya dharura hospitalini, mara nyingi kwa kusukuma hewa au maji kwenye utumbo, au upasuaji.


Huduma ya kusaidia nyumbani


  • Endelea kumnyonyesha mara nyingi zaidi, au kumpa chakula laini kama kawaida.

  • Mpe ORS kidogo kidogo baada ya kila choo; soma Uchanganyaji wa ORS.

  • Mpe vidonge vya zinki kwa siku zote ulizoelekezwa.

  • Usimpe dawa za kukata kuharisha wala dawa za dukani bila ushauri.

  • Nawa mikono kwa sabuni baada ya kumbadilisha nepi na kabla ya kuandaa chakula.


Wakati gani wa kumpeleka mtoto hospitali haraka


  • Kulia ghafla kwa vipindi, kutapika, au kinyesi kama jeli ya damu: mara moja.

  • Damu inaongezeka au haikati.

  • Homa kali au degedege.

  • Kulegea, kukataa kunyonya au kula, au kutapika kila kitu.

  • Dalili za upungufu wa maji.

  • Mtoto chini ya miezi 6 mwenye damu yoyote kwenye kinyesi.

  • Hakuna nafuu baada ya siku 2 za matibabu.


Kinga


  • Nyonyesha maziwa ya mama pekee hadi miezi 6, kisha endelea pamoja na vyakula vingine.

  • Tumia maji safi yaliyochemshwa na vyombo safi.

  • Nawa mikono kwa sabuni nyakati muhimu.

  • Tumia choo safi na tupa kinyesi cha mtoto chooni.

  • Hakikisha mtoto amepata chanjo zote, ikiwemo ya rota; soma Chanjo ya rotavirus.

  • Kuhusu maziwa kwa watoto wadogo soma Maziwa ya ng'ombe kwa mtoto mdogo.


Maswali yanayoulizwa mara kwa mara


1. Je, damu kidogo kwenye kinyesi cha mtoto ni hatari?

Damu kidogo nyekundu juu ya kinyesi kigumu mara nyingi hutokana na mchubuko mdogo wa njia ya haja kubwa, ambao si hatari na hupona kwa kulainisha choo. Lakini damu iliyochanganyika na kinyesi, pamoja na kamasi, kuharisha, homa, kutapika au mtoto kulia kwa vipindi, inahitaji kuonwa na mtoa huduma siku hiyo hiyo.

2. Je, kuharisha damu kwa mtoto huambukiza?

Kuharisha damu kunakosababishwa na bakteria kama shigela, au amiba, huambukiza kupitia mikono michafu, chakula na maji yaliyochafuliwa. Nawa mikono kwa sabuni baada ya kumbadilisha mtoto nepi na kabla ya kuandaa chakula, tumia maji safi yaliyochemshwa, na mtoto mgonjwa asishiriki vyombo vya chakula na wengine.

3. Nimpe mtoto dawa gani akiharisha damu?

Usimpe dawa ya dukani bila uchunguzi. Mtoa huduma ataamua dawa kwa mujibu wa mwongozo wa taifa, mara nyingi antibiotiki maalumu kwa kuharisha damu kwa watoto, pamoja na ORS na zinki. Dawa za kukata kuharisha ni hatari kwa watoto, na metronidazole hutumika tu pale amiba imethibitishwa, kwa sababu amiba ni nadra kwa watoto wadogo.

4. Je, maziwa ya ng'ombe yanaweza kusababisha damu kwenye kinyesi cha mtoto mchanga?

Kwa watoto wachanga, hasa wanaotumia maziwa ya kopo yenye protini ya ng'ombe, mzio wa protini hiyo unaweza kuleta michirizi ya damu na kamasi kwenye kinyesi, mara nyingi mtoto akiwa mchangamfu na anayekua vizuri. Mtoa huduma anaweza kushauri maziwa maalumu, au mama anayenyonyesha aache bidhaa za maziwa kwa muda. Soma kuhusu maziwa ya ng'ombe kwa mtoto mdogo.

5. Utumbo kujikunja hutambuliwaje?

Utumbo kujikunja huwapata zaidi watoto wa miezi 3 hadi miaka 2. Mtoto hulia ghafla kwa nguvu kwa vipindi huku akivuta miguu tumboni, kisha hutulia, hutapika, na baadaye hutoa kinyesi chenye damu na kamasi kama jeli. Ni dharura: mpeleke hospitali mara moja, kwa sababu ultrasound na matibabu ya haraka huokoa utumbo.

6. Je, mtoto anayeharisha damu aendelee kula na kunyonya?

Mtoto anayeharisha damu anapaswa kuendelea kunyonya mara nyingi zaidi na kula chakula laini kama kawaida, kwa sababu kunyimwa chakula humdhoofisha na kuchelewesha kupona. Mpe ORS kidogo kidogo baada ya kila choo kama ulivyoelekezwa, na zinki kwa siku zote ulizoambiwa. Baada ya kupona, mpe mlo mmoja wa ziada kila siku kwa wiki 2.

Imeandikwa:

2 Aprili 2026, 19:07:13

ULY CLINIC inashauri usitegemee au kufuata ushauri wowote uliyoona kwenye makala hii bila kuwasiliana kwanza na daktari wako. Kabla ya kuchukua hatua yoyote ya matibabu, hakikisha umepata ushauri rasmi kutoka kwa daktari wako ili kuepuka madhara yoyote yanayoweza kutokea.

​

Makala hii ni ya kielimu tu na haitumiki kama mbadala wa matibabu ya daktari.

Rejea za mada hii:

  1. World Health Organization. Pocket book of hospital care for children: guidelines for the management of common childhood illnesses. 2nd ed. Geneva: WHO; 2013.

  2. World Health Organization, UNICEF. Integrated Management of Childhood Illness: chart booklet. Geneva: WHO; 2014.

  3. Kotloff KL, Riddle MS, Platts-Mills JA, Pavlinac P, Zaidi AKM. Shigellosis. Lancet. 2018;391(10122):801–12.

  4. Koletzko S, Niggemann B, Arato A, et al. Diagnostic approach and management of cow's-milk protein allergy in infants and children: ESPGHAN GI Committee practical guidelines. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2012;55(2):221–9.

  5. Applegate KE. Intussusception in children: evidence-based diagnosis and treatment. Pediatr Radiol. 2009;39(Suppl 2):S140–3.

  6. Ministry of Health, United Republic of Tanzania. Standard Treatment Guidelines and National Essential Medicines List (STG/NEMLIT), 7th edition. Dodoma: Ministry of Health; 2026.

bottom of page