Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Kipimo cha mimba cha mkojo kuwa chanya baada ya mimba kutoka kwa dawa si lazima kumaanishe mimba bado ipo. Homoni ya hCG hupungua taratibu na kwa kawaida hukaa mwilini wiki 3–6 (zaidi kwa mimba kubwa), hivyo kipimo cha mkojo cha mapema mara nyingi bado huwa chanya hata kama mimba imetoka yote. Antibiotiki haziathiri matokeo ya kipimo cha mimba. Hata hivyo, kuna hali tatu zinazowezekana: mimba imetoka yote (dalili za mimba hupotea, damu hupungua); mabaki yamebaki (damu inaendelea kuwa nyingi au kurudi, maumivu, harufu mbaya, homa); au mimba inaendelea (dalili za mimba zinaendelea, damu ilikuwa kidogo – ingawa kwa wengine damu nyingi pia huweza kutokea). Mimba nje ya kizazi pia haitoki kwa dawa na huweza kuleta kipimo chanya na damu. Njia sahihi ya kujua ni ultrasound, au kipimo cha hCG ya damu mara mbili kuonyesha inashuka, au kipimo cha mkojo wiki 3–4 (baadhi ya miongozo hadi wiki 4–6) baada ya dawa. Huduma baada ya kutoa mimba (PAC) ni halali Tanzania na ni ya siri. Makala hii ni taarifa tu, haitoi maelekezo ya dawa.

Hakuna dawa moja ya UTI inayomponya kila mtu – dawa sahihi hutegemea mahali maambukizi yalipo (kibofu au figo), bakteria walioko na dawa zinazowaua kwenye eneo lako, mimba, umri, jinsia na magonjwa mengine. Kwa UTI ya kibofu isiyo na matatizo kwa mwanamke asiye mjamzito, WHO (AWaRe) na STG hupendekeza dawa kama nitrofurantoin (au fosfomycin pale inapopatikana) kama chaguo la kwanza; cotrimoxazole na amoxicillin hutumika tu pale usugu ni mdogo au culture inaonyesha zinafanya kazi; ciprofloxacin na ceftriaxone huachwa kwa maambukizi ya figo au hali maalumu. Azithromycin si dawa ya UTI. Kwa mjamzito, mwanaume, mtoto, mwenye homa/maumivu ya kiuno (figo), au UTI inayojirudia – kipimo cha kuotesha mkojo (culture) kabla ya dawa ni muhimu. "Kupona kabisa" kunahitaji: dawa sahihi kwa muda kamili, kunywa maji, kutibu chanzo (mawe, kisukari, tezi dume), na kuthibitisha si magonjwa ya zinaa au maambukizi ya uke yanayofanana na UTI. Usinunue antibiotiki dukani bila kipimo; makala hii haitoi dozi.

Hapana. Tinidazole (jamii ya nitroimidazole kama metronidazole) hutibu trikomona, amiba, giardia na bakteria vaginosis, lakini haitibu kisonono (gono). Kisonono hutibiwa kwa antibiotiki maalumu kulingana na mwongozo wa Taifa. Kwa sababu usaha sehemu za siri unaweza kutokana na vimelea zaidi ya kimoja, mtoa huduma hutoa mchanganyiko wa dawa.

Baada ya matibabu sahihi ya gono – kwa sasa sindano ya ceftriaxone kwa mujibu wa WHO (2024) na STG, mara nyingi pamoja na dawa ya klamidia – dalili kwa kawaida huanza kupungua ndani ya siku 2 hadi 3. Maumivu na kuungua wakati wa kukojoa hupungua, usaha au ute hupungua na kukauka, na maumivu ya nyonga au korodani hupungua; dalili nyingi huisha ndani ya siku 7.

Hapana – vidonge vya majira havisababishi kasoro za kuzaliwa. Utafiti mkubwa wa Denmark (zaidi ya watoto 880,000) haukuonyesha ongezeko la kasoro kwa watoto ambao mama zao walimeza vidonge kabla au mwanzoni mwa mimba bila kujua. Ukigundua una mimba ukiwa kwenye vidonge, acha kumeza na anza kliniki – hakuna haja ya kutoa mimba kwa sababu ya vidonge.

Mimba huanza pale yai lililorutubishwa linapojipandikiza kwenye ukuta wa mfuko wa uzazi, siku 6–10 baada ya utungisho, na kuanza kutoa homoni ya hCG. Dalili za mapema – kukosa hedhi, kichefuchefu, matiti kujaa na kuuma, uchovu, kukojoa mara kwa mara, damu kidogo, kunusa sana – hufanana na za kabla ya hedhi, hivyo haziwezi kuthibitisha mimba. Kipimo cha mkojo huaminika kuanzia siku ya hedhi iliyokosekana; cha damu (hCG) huonyesha mapema zaidi; ultrasound huonyesha mfuko wa mimba karibu wiki 5 na moyo karibu wiki 6–7.