Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Haja ngumu kwa mtoto wa miezi minne ni kinyesi kigumu, kikavu kama vidonge, kinachotoka kwa maumivu. Kukenya peke yake si haja ngumu. Visababishi vya kawaida ni maziwa ya kopo au kubadilisha aina yake, maziwa ya kopo kuchanganywa kwa unga mwingi, kunyonya kidogo, kuanzishiwa vyakula mapema, upungufu wa maji kwa homa au joto, na baadhi ya dawa. Visababishi vya nadra ni ugonjwa wa Hirschsprung, upungufu wa homoni za tezi ya shingo, mzio wa protini ya maziwa ya ng'ombe, na matatizo ya neva.

Kipimo hasi siku 80 baada ya tukio la hatari kina uwezekano mkubwa sana wa kuwa sahihi – wengi wanaoambukizwa huonekana kwenye vipimo ndani ya wiki 6 hadi 8. Lakini kipindi kamili cha dirisha kwa vipimo vya haraka vya antibodi (vinavyotumika vituoni na vya kujipima) ni wiki 12 (siku 84). Kwa uhakika kamili, rudia kipimo siku 90 au zaidi baada ya tukio – na usiwe na tukio jipya la hatari katikati.

Sumu ya maji (water intoxication) hutokea mtu anapokunywa maji mengi kwa muda mfupi kuliko figo zinavyoweza kutoa – figo za mtu mzima hutoa karibu lita 0.8–1 kwa saa. Maji ya ziada hupunguza chumvi (sodium) kwenye damu (hyponatraemia), na seli za ubongo huvimba. Ni nadra, lakini hutokea kwa wanaokunywa lita nyingi kwa mashindano au imani, wakimbiaji wa masafa marefu wanaokunywa maji bila chumvi, watumiaji wa ecstasy, wenye magonjwa ya akili ya kunywa maji kupita kiasi, na watoto wachanga wanaopewa maji badala ya maziwa. Dalili za mwanzo ni kichefuchefu, kichwa kuuma na kuchanganyikiwa; baadaye degedege, kupoteza fahamu na kifo.

P2 ni kidonge cha dharura cha kuzuia mimba chenye levonorgestrel. Hufanya kazi kwa kuchelewesha au kuzuia yai kutoka, hivyo inafaa zaidi ikimezwa mapema iwezekanavyo baada ya tendo bila kinga – ndani ya saa 24 ni bora zaidi. Katika utafiti mkubwa wa WHO, ilizuia takriban 95% ya mimba zilizotarajiwa ikimezwa ndani ya saa 24, 85% kati ya saa 25 na 48, na 58% kati ya saa 49 na 72; baada ya saa 72 ufanisi hupungua zaidi.

Kusinyaa ngozi (atrofi ya ngozi) ni ngozi kuwa nyembamba, laini kama karatasi, inayong'aa, yenye mishipa midogo ya damu inayoonekana na kuchubuka kwa urahisi. Chanzo kikuu hapa kwetu ni krimu zenye steroid zinazotumika muda mrefu, hasa za kujichubua ngozi. Visababishi vingine ni uzee, jua, sindano za steroid, na magonjwa kama lupus, scleroderma na lichen sclerosus. Ukiacha krimu mapema ngozi inaweza kurejea kidogo; michirizi (stretch marks) ya steroid hubaki.

TB ya mapafu haiambukizwi kwa ngono – huambukizwa kwa hewa mgonjwa akikohoa, akiongea au akipumua karibu na mtu. Hatari kwa mwenzi hutokana na ukaribu wa muda mrefu (kulala pamoja, kubusiana) hasa wiki 2 za mwanzo za matibabu. Baada ya wiki 2 hadi 3 za dawa sahihi zinazomezwa kila siku, TB ya kawaida (isiyo sugu) huambukiza kidogo sana. Rifampicin hudhoofisha vidonge vya majira na kipandikizi, na hugeuza mkojo, machozi na shahawa kuwa rangi ya machungwa – ni kawaida.