Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Tumbo kunguruma, kwa kitaalamu borborygmi, ni sauti zinazosikika tumboni wakati gesi, maji na chakula vinaposogea ndani ya tumbo na utumbo. Mara nyingi ni jambo la kawaida kabisa. Hutokea zaidi ukiwa na njaa, baada ya kula, ukila vyakula vinavyotoa gesi kama maharage, kabichi na soda, ukinywa maziwa ukiwa huvumilii lactose, ukiwa na msongo wa mawazo, au wakati wa kuharisha.

Kichefuchefu na kutapika kila baada ya tendo la ndoa si jambo la kawaida, lakini mara nyingi chanzo kinatibika. Visababishi vinavyowezekana: asidi kupanda (GERD) kwa juhudi na kulala chali baada ya kula, mwitikio wa neva ya vagus (vasovagal) wakati wa kufika kileleni, kipandauso kinachochochewa na tendo, wasiwasi au msongo kuhusu tendo, pombe au kula sana kabla, na nadra sana "post-orgasmic illness syndrome". Kwa sababu tendo ni juhudi ya mwili, ni muhimu kuondoa matatizo ya moyo – hasa ukiwa na maumivu ya kifua, kubanwa pumzi au jasho.

Kipimo cha wingi wa virusi (viral load, HIV RNA) ndicho pekee kinachoonyesha kama virusi havigunduliki – kwa kawaida chini ya nakala 50 kwa mililita (mashine nyingine 20). Vipimo vya haraka vya VVU (vya kingamwili) hubaki chanya maisha yote hata virusi visipogundulika, kwa sababu kingamwili hubaki mwilini. Tanzania, wingi wa virusi hupimwa miezi 6 baada ya kuanza ARV, kisha kwa ratiba ya kliniki. Chini ya nakala 1000 kunamaanisha virusi vimedhibitiwa; kisichogundulika ni lengo bora zaidi.

Azithromycin (Azuma) peke yake haitumiki tena kutibu gono. Bakteria wa gono (Neisseria gonorrhoeae) wamejenga usugu kwa dawa nyingi zilizotumika zamani, kama penicillin, tetracycline, ciprofloxacin, na sasa azithromycin katika maeneo mengi. Kwa mujibu wa WHO (2024) na Miongozo ya Tiba ya Tanzania (STG 2026), tiba ya gono ni sindano ya ceftriaxone inayotolewa na mtaalamu, pamoja na doxycycline kama klamidia haijaondolewa. Azithromycin hutumika kwa klamidia, au kama sehemu ya mchanganyiko wa dawa wa kisindromu, si kama dawa ya gono peke yake. Kujitibu kwa Azuma kunaweza kupunguza dalili kwa muda bila kumaliza gono, na kuongeza usugu.

Vipele vinavyowasha huashiria ngozi kuchokozwa – mara nyingi na mzio (vipele vya kuumuka), kuumwa na wadudu, upele (scabies), fangasi, ukurutu, vipele vya jasho, au virusi kama tetekuwanga. Kwa mwenye VVU, vipele vya muwasho (PPE) ni vya kawaida. Mahali, muda (usiku au mchana) na kama wengine nyumbani wanawashwa husaidia kujua chanzo. Muwasho bila vipele unaweza kutokana na ngozi kavu au magonjwa ya ini, figo na tezi.

Dalili za awali za maambukizi ya VVU (acute HIV) hutokea kwa karibu nusu hadi theluthi mbili ya watu, wiki 2 hadi 4 baada ya kuambukizwa, na hudumu siku chache hadi wiki 2 kisha hupotea zenyewe. Dalili kuu ni homa, koo kuuma, vipele visivyowasha sana, tezi kuvimba, maumivu ya kichwa, misuli na viungo, uchovu, kuharisha na vidonda mdomoni. Watu wengi hawapati dalili kabisa. Kwa kuwa dalili hizi hufanana na mafua, malaria, homa ya dengue na maambukizi mengine ya virusi, haziwezi kuthibitisha VVU – kipimo pekee ndicho kinachothibitisha.