Tumbo kuunguruma sasa husababishwa na nini?

Tumbo kunguruma, kwa kitaalamu borborygmi, ni sauti zinazosikika tumboni wakati gesi, maji na chakula vinaposogea ndani ya tumbo na utumbo. Mara nyingi ni jambo la kawaida kabisa. Hutokea zaidi ukiwa na njaa, baada ya kula, ukila vyakula vinavyotoa gesi kama maharage, kabichi na soda, ukinywa maziwa ukiwa huvumilii lactose, ukiwa na msongo wa mawazo, au wakati wa kuharisha.

Kunguruma peke yake bila dalili nyingine si hatari. Kunguruma kunakoambatana na maumivu makali, kuharisha kwa muda mrefu, kupungua uzito bila sababu, damu kwenye kinyesi, kutapika, au tumbo kujaa na kushindwa kutoa gesi wala choo kunahitaji uchunguzi wa daktari. Makala hii inaeleza visababishi, dalili za hatari na jinsi ya kupunguza tumbo kunguruma.

Kwa nini tumbo hutoa sauti?

Kuta za tumbo na utumbo zina misuli inayojikaza na kulegea kwa mawimbi (peristalsis) ili kusukuma chakula mbele. Gesi na maji vinaposukumwa kupitia nafasi nyembamba, sauti hutokea. Hata tumbo likiwa tupu, kila baada ya saa 1 hadi 2 utumbo hupitisha mawimbi ya kujisafisha – ndiyo maana kunguruma husikika zaidi ukiwa na njaa.

Visababishi vya tumbo kunguruma

Maelezo ya kila kisababishi

1. Njaa

Sababu ya kawaida zaidi ya tumbo kunguruma ni njaa. Unapokaa muda mrefu bila kula, ubongo hutuma ishara kwa mfumo wa mmeng’enyo kuanza kujiandaa kupokea chakula.

Hali hii husababisha:

• Misuli ya tumbo na utumbo kujikaza na kulegea

• Gesi na maji kujongea ndani ya utumbo

Harakati hizi ndizo husababisha sauti ya kunguruma.

2. Mmeng’enyo wa chakula

Baada ya kula, tumbo na utumbo huanza kusaga na kusogeza chakula. Wakati wa mchakato huu:

• Chakula

• Maji

• Gesi

hujongea pamoja ndani ya utumbo. Mchanganyiko huu unaweza kutoa sauti za kunguruma. Hii ni hali ya kawaida ya mmeng’enyo wa chakula.

3. Gesi tumboni

Gesi nyingi ndani ya tumbo au utumbo pia inaweza kusababisha kunguruma sana. Gesi inaweza kutokea kutokana na:

• Kula harakaharaka

• Kumeza hewa wakati wa kula

• Kula vyakula vinavyosababisha gesi kama maharage, kabichi, au soda

Gesi inapopita ndani ya utumbo husababisha sauti za kunguruma.

4. Kuharisha

Wakati wa kuharisha, chakula na maji hupita haraka ndani ya utumbo. Hali hii inaweza kusababisha:

• Sauti nyingi tumboni

• Kububujika kwa tumbo

• Gesi nyingi

Kuharisha kunaweza kusababishwa na maambukizi ya bakteria, virusi, au chakula kisichofaa.

5. Msongo wa mawazo

Msongo wa mawazo unaweza kuathiri mfumo wa mmeng’enyo wa chakula. Wakati mtu ana msongo mkubwa:

• Utumbo unaweza kufanya kazi kupita kawaida

• Gesi na maji kujongea zaidi ndani ya utumbo

Hii inaweza kufanya tumbo kunguruma zaidi.

6. Matatizo ya Mfumo wa Mmeng’enyo

Wakati mwingine tumbo kunguruma sana linaweza kuhusishwa na magonjwa ya mfumo wa chakula kama:

• Sindromu ya matumbo sumbufu (IBS)

• Uvimbekinga wa tumbo na matumbo kutokana na maambukizi (Gastroenteraitisi)

• Ugonjwa wa seliaki

Magonjwa haya yanaweza kusababisha dalili kama:

• Maumivu ya tumbo

• Gesi nyingi

• Kuharisha au kufunga choo

• Tumbo kujaa

7. Kutohimili baadhi ya vyakula

Baadhi ya watu hupata kunguruma sana kwa tumbo baada ya kula vyakula fulani kwa sababu mwili wao hauwezi kuvimeng’enya vizuri. Mfano ni kutohimili laktosi, hali inayojulikana kama:

Hii inaweza kusababisha:

• Gesi nyingi

• Tumbo kujaa

• Kunguruma kwa tumbo

• Kuharisha baada ya kunywa maziwa.

Lini umwone daktari

Tumbo kunguruma kwa kawaida si tatizo kubwa. Mwone daktari kama kunguruma kunaambatana na:

• Maumivu makali ya tumbo.

• Kupungua uzito bila sababu.

• Kuharisha kwa zaidi ya wiki 2, au kuharisha kunakoamsha usiku.

• Damu au kamasi kwenye kinyesi, au kinyesi cheusi kama lami.

• Kutapika mara kwa mara.

• Homa.

• Upungufu wa damu au uchovu mkubwa.

• Dalili zilizoanza baada ya miaka 50.

Dharura: tumbo kujaa sana, maumivu ya mawimbi na kutapika pamoja na kushindwa kutoa gesi wala choo – nenda hospitali mara moja; huenda utumbo umeziba.

Namna ya kupunguza tumbo kunguruma

• Kula kwa wakati: epuka kukaa muda mrefu bila kula; milo midogo mara 4 hadi 5 kwa siku husaidia.

• Kula polepole na kutafuna vizuri ili kupunguza hewa unayomeza; usiongee sana ukila.

• Punguza vyakula vinavyotoa gesi kama maharage (loweka kabla ya kupika), kabichi, vitunguu, soda na vyakula vyenye mafuta mengi.

• Jaribu kupunguza maziwa kwa wiki 2 kama unahisi huvumilii lactose; mtindi huvumiliwa vizuri zaidi na wengi.

• Kunywa maji ya kutosha, na punguza vinywaji vyenye gesi na kafeini nyingi.

• Fanya mazoezi ya mwili, kama kutembea baada ya kula.

• Punguza msongo kwa kupumzika, usingizi wa kutosha na mazoezi ya kupumua.

• Epuka kutafuna jojo (chewing gum) na pipi zenye sorbitol, ambazo huongeza gesi.

Kwa wenye kiungulia na kucheua tindikali soma Chakula kwa mtu mwenye ugonjwa wa kucheua tindikali (GERD); kwa watoto wadogo soma Maumivu ya tumbo kwa mtoto wa miaka 3 hadi 5.

Vipimo vinavyoweza kuhitajika

• Kipimo cha kinyesi – vimelea, bakteria na damu iliyojificha.

• Kipimo cha damu – upungufu wa damu, uvimbe mwilini, seliaki.

• Ultrasound au picha ya X-ray ya tumbo kama kuna dalili za kuziba.

• Kipimo cha kuangalia ndani ya utumbo (endoscopy au colonoscopy) kwa dalili za hatari au umri wa miaka 50 na zaidi.

Maswali mengine yanayoulizwa

Tumbo kunguruma kwa sauti ni hatari?

Mara nyingi, tumbo kunguruma kwa sauti si hali hatari. Sauti hizi hutokana na harakati za kawaida za misuli ya tumbo na utumbo zinazosogeza vilivyomo ndani ya mfumo wa mmeng’enyo. Kwa baadhi ya watu sauti huwa kubwa kiasi cha kusikika hata na mtu aliye karibu, lakini ukubwa wa sauti pekee hauwezi kuonyesha kwamba kuna ugonjwa.

Sauti inaweza kuwa kubwa zaidi wakati utumbo una kiasi kikubwa cha gesi au majimaji, baada ya kula vyakula fulani, au wakati tumbo likiwa tupu. Pia, watu hutofautiana katika namna miili yao inavyotoa sauti hizi, hivyo mtu mmoja anaweza kuwa na miungurumo inayosikika zaidi kuliko mwingine bila kuwa na tatizo lolote la kiafya.

Hata hivyo, kunguruma kunapaswa kuchunguzwa ikiwa ni jambo jipya linaloendelea au linaambatana na dalili kama maumivu makali ya tumbo, kutapika, tumbo kuvimba sana, kushindwa kutoa choo au gesi, damu kwenye kinyesi, au kupungua uzito bila kukusudia. Katika hali kama hizi, tatizo linaweza kuwa zaidi ya sauti ya kawaida ya utumbo.

Tumbo haliumi lakini linatoa miungurumo, je ni kawaida?

Tumbo linaweza kutoa miungurumo bila maumivu na hali hiyo mara nyingi ni ya kawaida. Mfumo wa mmeng’enyo huwa katika harakati karibu muda wote, hata wakati mtu hajisikii chochote tumboni. Misuli ya utumbo husogea kwa mpangilio ili kusafirisha chakula, majimaji na gesi.

Miungurumo inaweza kusikika zaidi wakati mtu hajala kwa muda mrefu, baada ya kunywa maji mengi, au baada ya kula. Wakati mwingine mtu anaweza kuhisi kama tumbo linachemka au linajisogeza bila kuwa na maumivu yoyote. Hii peke yake kwa kawaida si ishara ya ugonjwa.

Ikiwa hakuna dalili nyingine kama kuharisha kwa muda mrefu, kufunga choo sana, kutapika, kupungua uzito au maumivu ya tumbo, kwa kawaida hakuna sababu ya kuwa na wasiwasi kutokana na miungurumo pekee. Kinachozingatiwa zaidi ni mabadiliko yanayoambatana na sauti hizo.

Je, tumbo kunguruma kunaweza kusababishwa na kunywa maji mengi?

Kunywa kiasi kikubwa cha maji kwa wakati mmoja kunaweza kufanya mtu asikie au asikie zaidi harakati ndani ya tumbo. Maji yanapopita kutoka tumboni kwenda kwenye utumbo, yanaweza kuchanganyika na gesi na vilivyomo kwenye mfumo wa mmeng’enyo na kufanya sauti zisikike.

Hali hii huwa dhahiri zaidi ikiwa tumbo lilikuwa tupu au mtu amekunywa maji mengi kwa haraka. Sauti inayotokea baada ya kunywa maji bila dalili nyingine kwa kawaida si ishara ya tatizo.

Hata hivyo, si vizuri kupunguza unywaji wa maji kwa makusudi kwa sababu ya kuogopa miungurumo. Mwili unahitaji maji ya kutosha kwa kazi mbalimbali. Kinachoweza kusaidia ni kunywa maji taratibu badala ya kunywa kiasi kikubwa kwa mara moja.

Je, tumbo kunguruma kunaweza kuwa ishara ya minyoo tumboni?

Miungurumo pekee haiwezi kuthibitisha kwamba mtu ana minyoo. Sauti za tumbo hutokea kwa sababu ya harakati za kawaida za utumbo, gesi, majimaji na chakula, na zinaweza kutokea kwa mtu ambaye hana maambukizi yoyote ya minyoo.

Mtu mwenye baadhi ya maambukizi ya minyoo anaweza kuwa na dalili nyingine kulingana na aina ya minyoo, kama maumivu ya tumbo, kuharisha, kichefuchefu, kupungua uzito, au wakati mwingine kuona minyoo kwenye kinyesi. Lakini dalili hizi pia zinaweza kusababishwa na magonjwa mengine.

Kwa hiyo, si sahihi kutumia kunguruma kwa tumbo pekee kama sababu ya kuanza dawa za minyoo. Ikiwa kuna dalili zinazoashiria maambukizi ya minyoo, mhudumu wa afya anaweza kuamua kama vipimo vya kinyesi au uchunguzi mwingine unahitajika kabla ya matibabu.

Je, tumbo kunguruma kuna uhusiano na vidonda vya tumbo?

Kwa kawaida, kunguruma pekee si dalili maalumu ya kidonda cha tumbo. Kidonda cha tumbo kinaweza kusababisha maumivu au kuwaka sehemu ya juu ya tumbo, kichefuchefu na dalili nyingine za mfumo wa mmeng’enyo, lakini miungurumo inaweza kutokea hata kwa mtu asiye na kidonda.

Mtu mwenye kidonda anaweza pia kupata hisia za tumbo kujaa au kutokuwa vizuri, lakini dalili hizo hazitoshi kuthibitisha uwepo wa kidonda. Magonjwa mengine ya tumbo na utumbo yanaweza kutoa hisia zinazofanana.

Ikiwa kunguruma kunaambatana na maumivu ya mara kwa mara sehemu ya juu ya tumbo, kutapika, kinyesi cheusi kama lami, au kutapika damu, anapaswa kufanyiwa uchunguzi wa kitabibu. Dalili kama kutapika damu au kinyesi cheusi zinahitaji tathmini ya haraka.

Je, kula kwa haraka kunaweza kufanya tumbo lingurume zaidi?

Kula kwa haraka kunaweza kusababisha mtu kumeza hewa nyingi zaidi. Hewa hiyo inaweza kuingia tumboni na kwenye utumbo na kusababisha kujisikia tumbo kujaa, kujamba, kubeluka na wakati mwingine kuongeza miungurumo.

Kula haraka pia kunaweza kufanya chakula kisichanganywe vizuri na mate kabla ya kumezwa. Ingawa mmeng’enyo mwingi hufanyika baadaye tumboni na kwenye utumbo, kula kwa utulivu husaidia kupunguza kumeza hewa nyingi na usumbufu unaoweza kutokea wakati wa kula.

Kula polepole, kutafuna vizuri na kuepuka kuzungumza sana wakati wa kutafuna kunaweza kusaidia baadhi ya watu. Pia ni vizuri kupunguza matumizi ya vinywaji vyenye gesi ikiwa vinaonekana kuongeza tatizo.

Je, tumbo kunguruma baada ya kula chakula fulani kuna maana gani?

Ikiwa miungurumo hutokea mara kwa mara baada ya chakula fulani, inaweza kuwa kuna uhusiano kati ya chakula hicho na namna mfumo wako wa mmeng’enyo unavyokishughulikia. Baadhi ya vyakula huongeza gesi kutokana na jinsi vinavyovunjwa na bakteria wa kawaida waliopo kwenye utumbo.

Kwa baadhi ya watu, tatizo linaweza kuhusiana na kutovumilia chakula fulani, kama lactose iliyopo kwenye maziwa. Wengine wanaweza kuona dalili baada ya kula vyakula vyenye baadhi ya wanga unaochachuka kwa urahisi tumboni, vyakula vyenye mafuta mengi, au kiasi kikubwa cha nyuzinyuzi.

Ni muhimu kutotangaza chakula fulani kuwa ndicho chanzo bila kuangalia uhusiano wa dalili kwa muda. Kuandika aina ya chakula kilicholiwa pamoja na dalili zilizofuata kunaweza kusaidia kutambua kama kuna muundo unaojirudia. Ikiwa tatizo linaendelea, mhudumu wa afya anaweza kusaidia kuchunguza kutovumilia chakula au ugonjwa mwingine wa mfumo wa mmeng’enyo.

Je, kahawa inaweza kufanya tumbo lingurume?

Kwa baadhi ya watu kahawa inaweza kuongeza harakati za mfumo wa mmeng’enyo na kufanya miungurumo ya tumbo isikike zaidi. Kafeini inaweza kuchochea shughuli za utumbo kwa baadhi ya watu, na kahawa yenyewe pia inaweza kuchochea utendaji wa mfumo wa mmeng’enyo.

Mwitikio hutofautiana kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine. Mtu anaweza kunywa kahawa bila tatizo lolote, wakati mwingine anaweza kupata miungurumo, kujamba, haja kubwa ya haraka au usumbufu wa tumbo baada ya kunywa.

Ikiwa unaona kila mara kwamba kahawa huanzisha au kuongeza dalili, unaweza kupunguza kiasi unachokunywa na kufuatilia kama hali inabadilika. Ikiwa dalili ni kali au zinaendelea hata baada ya kuacha kahawa, ni muhimu kuchunguza sababu nyingine badala ya kuhusisha kila kitu na kahawa.

Je, tumbo kunguruma kunaweza kutokea kwa mtu mwenye kufunga choo?

Mtu mwenye kufunga choo anaweza bado kuwa na miungurumo kwa sababu utumbo unaendelea kufanya harakati zake hata wakati kinyesi kinapopita kwa shida. Gesi na majimaji yanapojongea ndani ya utumbo yanaweza kutoa sauti.

Katika baadhi ya watu, kufunga choo huambatana na tumbo kujaa, kujisikia uzito tumboni, kujamba au maumivu. Hivyo, miungurumo inaweza kuwa sehemu ya mabadiliko ya kawaida yanayotokea kwenye mfumo wa mmeng’enyo wakati wa kufunga choo.

Hata hivyo, ikiwa kufunga choo ni kikubwa na kuna tumbo kuvimba sana, maumivu makali, kutapika, au kushindwa kabisa kutoa kinyesi na gesi, hali hiyo inahitaji uchunguzi wa haraka. Dalili hizo zinaweza kuashiria kuziba kwa utumbo au tatizo jingine linalohitaji matibabu.

Je, ni kawaida tumbo kunguruma baada ya kufanya mazoezi?

Kwa baadhi ya watu miungurumo inaweza kuongezeka wakati au baada ya mazoezi. Harakati za mwili zinaweza kuathiri mwendo wa gesi na vilivyomo kwenye mfumo wa mmeng’enyo, na hivyo kufanya sauti za tumboni zisikike zaidi.

Mtu pia anaweza kuhisi tumbo likisogea au kusikia sauti ikiwa amefanya mazoezi akiwa hajala kwa muda. Kunywa maji kabla au wakati wa mazoezi kunaweza pia kufanya majimaji tumboni yasogee na kuongeza sauti kwa muda.

Kwa kawaida hali hii si hatari ikiwa haina dalili nyingine. Hata hivyo, mazoezi yanaposababisha maumivu makali ya tumbo, kizunguzungu, kutapika au dalili nyingine zisizo za kawaida, ni muhimu kuacha mazoezi na kutafuta ushauri wa kitabibu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara