Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Jinsi mtoto anavyocheza tumboni haionyeshi kama ni wa kike au wa kiume; hiyo ni imani isiyo na ushahidi, na jinsia hujulikana kwa ultrasound au baada ya kuzaliwa. Mama wa mimba ya kwanza huhisi mtoto akicheza kati ya wiki 18 na 24, na wa mimba zinazofuata mapema zaidi, karibu wiki 16. Kila mtoto ana mpangilio wake wa kucheza, ambao huongezeka hadi karibu wiki 32 na kuendelea mpaka kujifungua. Jambo muhimu ni kufahamu mpangilio wa mtoto wako: harakati zikipungua au kubadilika, nenda kituo cha afya siku hiyohiyo bila kusubiri.

Kukamua maziwa humwezesha mama kumpa mtoto maziwa yake hata akiwa mbali, kwa mfano kazini au safarini, mtoto akiwa mgonjwa au njiti, au titi likiwa limejaa sana. Kukamua kwa mkono ni bure na kunafaa kila mahali, na pampu ya mkono au ya umeme huokoa muda. Kukamua mara kwa mara, kila baada ya saa 3 ukiwa mbali na mtoto, hudumisha kiasi cha maziwa. Maziwa yaliyokamuliwa huhifadhiwa kwenye chombo safi kilichofunikwa: joto la kawaida hadi saa 4, friji hadi siku 4, friza hadi miezi 6 (miezi 12 inakubalika). Mpe mtoto kwa kikombe badala ya chupa.

Kamasi, mate, machozi, jasho na matapishi yasiyo na damu inayoonekana haviambukizi VVU. VVU huambukizwa kwa damu, shahawa, majimaji ya uke, majimaji ya njia ya haja kubwa na maziwa ya mama. Hata kama kuna kiasi kidogo sana cha virusi kwenye kamasi, hakitoshi kuambukiza, na virusi hufa haraka nje ya mwili. Kumhudumia mgonjwa mwenye mafua aliye na VVU ni salama kwa usafi wa kawaida.

Kikokotoo hiki hutumia viwango vya ukuaji vya WHO kulinganisha uzito wa mtoto (miezi 0 hadi 24) na watoto wa umri na jinsia yake. Ingiza jinsia, umri kwa miezi na uzito kwa kilo, kisha bonyeza Hesabu. Matokeo huonyesha uzito mdogo sana (chini ya -3 SD), mdogo (-3 hadi -2 SD), wa kawaida, au mkubwa (zaidi ya +2 SD). Uzito-kwa-umri pekee hauthibitishi utapiamlo mkali – kliniki hupima pia urefu, MUAC na uvimbe wa miguu.

Kwa mujibu wa Miongozo ya Tiba ya Tanzania (STG 2026) na WHO (2024), gono (kisonono) kwa mwanamke hutibiwa kwa sindano ya ceftriaxone, mara nyingi pamoja na vidonge vya doxycycline, kwa sababu gono mara nyingi huja pamoja na klamidia. Mjamzito hapewi doxycycline; hupewa azithromycin badala yake. Kwa mwanamke mwenye maumivu ya tumbo la chini, homa au maumivu wakati wa tendo, huenda maambukizi yameenea kwenye mirija na kizazi (PID), na matibabu huwa marefu zaidi.

Skderm ni krimu ya mchanganyiko wa dawa 3: betamethasone (steroid kali), clotrimazole (dawa ya fangasi) na gentamicin (antibayotiki). Inapunguza muwasho haraka, lakini wataalamu wa ngozi hawashauri mchanganyiko huu kutibu fangasi za ngozi, kwa sababu steroid hupunguza kinga ya ngozi, fangasi huenea, dalili hufichwa, fangasi huwa sugu, na ngozi husinyaa. Kwa fangasi tumia dawa ya fangasi pekee. Steroid itumike kwa maelekezo tu, kwa muda mfupi.