Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Wakati wa kunyonyesha, homoni ya estrojeni huwa chini, hivyo uke hutoa ute kidogo na huwa mkavu hata kwa maandalizi ya kutosha – hii ni kawaida na huisha baada ya kunyonyesha kupungua. Tumia kilainishi cha maji au silikoni, maandalizi ya muda mrefu na mawasiliano. Mate hayatoshi. Maumivu yakiendelea, daktari anaweza kushauri krimu ya estrojeni ya ukeni ya kiwango kidogo, ambayo ni salama kwa anayenyonyesha.

Utafiti wa vifo vilivyotokea hospitalini Tanzania kati ya mwaka 2006 na 2015 (Mboera na wenzake, 2018) ulionyesha visababishi 10 vikuu: malaria, maambukizi ya njia ya chini ya hewa (nimonia), VVU/UKIMWI, upungufu wa damu, magonjwa ya moyo na mishipa ya damu, majeraha, saratani, maambukizi ya damu (sepsis), kasoro za kuzaliwa na kiharusi. Takwimu za kitaifa za karibuni (WHO, GBD) zinaonyesha bado magonjwa ya kuambukiza na ya watoto wachanga yako juu, lakini magonjwa yasiyoambukiza – presha, kisukari, kiharusi, moyo, saratani – yanaongezeka kwa kasi na sasa ni karibu theluthi ya vifo.

Testosterone ni homoni ya kiume inayohusika na hamu ya ngono, misuli, mifupa, damu na nguvu. Kiwango cha kawaida kwa mwanaume mzima ni karibu nanogramu 300–1,000 kwa desilita (ng/dL). Upungufu hutambuliwa kwa dalili (hamu ndogo, uume kushindwa kusimama, uchovu, misuli kupungua) pamoja na vipimo viwili vya asubuhi vyenye kiwango chini ya 300 ng/dL. Tiba ya testosterone hutolewa kwa waliothibitishwa tu. Muhimu: testosterone ya sindano au jeli HUPUNGUZA au kusimamisha uzalishaji wa mbegu – haifai kwa mwanaume anayetafuta mtoto. Matumizi ya kujenga misuli bila cheti ni hatari.

Tezi pituitari hutengeneza homoni ya ukuaji (HGH) inayodhibiti ukuaji wa kimo na umbile la mwili. Ili kuchochea ufanyaji kazi wake kwa njia asili, kula mlo kamili wenye vitamini D, E, manganese na tryptophan – nyama, samaki, mayai, karanga, maharage ya soya, mboga za majani na nafaka zisizokobolewa – pamoja na usingizi mzito wa kutosha, jua la asubuhi na kupunguza vyakula vya sukari kabla ya kulala.

Makala hii ni ya elimu kwa mwanamke aliyekwisha kupata huduma ya kutoa mimba kwa dawa au ambaye mimba yake imetoka; haitoi maelekezo ya kutumia dawa. Baada ya mimba kutoka kwa dawa, damu nzito pamoja na mabonge huwa siku 1 hadi 2 za mwanzo, kisha hupungua taratibu. Kwa wastani damu huendelea kwa siku 9 hadi 14, na matone madogo huweza kuendelea hadi wiki 3 hadi 4. Kadri mimba inavyokuwa kubwa, damu huwa nyingi zaidi na kwa muda mrefu zaidi.

Kiharusi cha mpito (TIA) ni dalili za kiharusi zinazopotea ndani ya muda mfupi (mara nyingi chini ya saa 1) bila kuacha uharibifu – lakini ni onyo: hatari ya kiharusi kikubwa ni kubwa zaidi saa 48 hadi siku 7 zinazofuata. Hivyo TIA ni dharura hata kama umepona. Kinga: kudhibiti presha (kisababishi kikuu), kisukari na lehemu; dawa za kuzuia chembe sahani (aspirin, clopidogrel) na statins kwa ushauri; dawa za kuzuia damu kuganda kwa wenye moyo kudunda bila mpangilio (atrial fibrillation); kuacha sigara; kupunguza pombe; mazoezi dakika 150 kwa wiki; uzito wa wastani; na chumvi chini ya gramu 5 kwa siku (kijiko kidogo kimoja). Lishe yenye mboga, matunda, nafaka zisizokobolewa, samaki na mafuta ya mimea. Makala hii haitoi dozi.