Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Mtoto anayetoa sauti ya kukoroma au kama kohozi tangu kuzaliwa mara nyingi ana pua iliyoziba kwa kamasi, au laringomalasia – sehemu ya juu ya koo kuwa laini na kujikunja anapovuta pumzi. Laringomalasia huleta sauti ya juu wakati wa kuvuta pumzi, huzidi akilala chali, akilia au akinyonya, na kwa watoto wengi hupona yenyewe kufikia miezi 12 hadi 18. Antibayotiki na sindano haziitibu. Mtoto anayepumua kwa shida, kifua kuvutika ndani, midomo kuwa bluu, kushindwa kunyonya au kutoongezeka uzito anahitaji hospitali na kuonwa na daktari wa masikio, pua na koo.

Baada ya kuchora tatoo, ngozi huwa kidonda kidogo: kuuma, wekundu kidogo, kukauka, magamba na kuwasha kwa wiki 2 hadi 4 ni sehemu ya kupona. Dalili zisizo za kawaida ni maambukizi (wekundu unaoenea, joto, usaha, homa), mzio wa wino (hasa mwekundu – vipele vinavyowasha vilivyoinuka, huweza kutokea miezi au miaka baadaye), na vinundu. Sindano au wino usio safi huweza kuambukiza homa ya ini B na C, na mara chache VVU. Tunza tatoo kwa usafi na mafuta laini; dalili za maambukizi au mzio mkali zinahitaji mtoa huduma.

Kujichua kwa wanawake ni kuchochea sehemu za siri au mwili kwa ajili ya raha au kufika kileleni bila mwenza. Kitabibu ni tabia ya kawaida na salama, na huweza kusaidia kupunguza msongo, kulala vizuri, kujua mwili wako na kinachokupendeza, na kupunguza maumivu ya hedhi kwa baadhi. Madhara hutokea kwa mbinu zisizo salama: michubuko kwa msuguano bila kilainishi, maambukizi kwa mikono au vifaa visivyo safi, na majeraha kwa vitu visivyokusudiwa kuingizwa ukeni. Hisia za hatia hutokana zaidi na imani na malezi; tabia inakuwa tatizo tu ikiingilia maisha, kazi au mahusiano.

Kwa mwanaume mwenye dalili za tezi dume kuvimba (kukojoa mara kwa mara usiku, mkojo dhaifu, kusubiri mkojo, kuhisi haujamaliza), vipimo vikuu ni: alama za dalili (IPSS), kupimwa tezi kwa kidole kupitia njia ya haja kubwa, kipimo cha mkojo, kipimo cha damu cha PSA (baada ya ushauri), kreatinini (figo), na ultrasound ya kibofu na tezi pamoja na kupima mkojo unaobaki baada ya kukojoa. Vipimo hivi hutofautisha kuvimba kwa kawaida (BPH) na saratani au maambukizi.

Kisimi, au kinembe, ni kiungo cha nje cha uzazi wa mwanamke kilicho juu ya tundu la mkojo, mahali ambapo midomo midogo ya uke hukutana. Sehemu inayoonekana ni ndogo, lakini sehemu kubwa ya kisimi iko ndani ya mwili, ikizunguka pande za uke. Kina takribani nyuzi za neva 10,000, hivyo ni nyeti sana, na kazi yake kuu ni hisia na msisimko wa kingono.

Maumivu ya miguu ni ya kawaida, hasa miezi ya mwisho (k.m. wiki 37). Visababishi vya kawaida: misuli kukaza (cramps) – hasa ya nyuma ya mguu usiku; uzito kuongezeka na mkao kubadilika – kuchoka kwa unyayo na kisigino; miguu kuvimba kwa sababu ya maji mwilini na mfuko wa uzazi kubana mishipa; mishipa ya damu kuvimba (varicose veins); maumivu ya neva ya nyonga (sciatica) yanayoshuka mguuni; na mishipa ya nyonga kulegea (pelvic girdle pain). Hatua za kusaidia: kunyoosha misuli ya nyuma ya mguu kabla ya kulala, kutembea na mazoezi mepesi, kuinua miguu ukipumzika, kulala ubavu, viatu vipana visivyo na kisigino kirefu, soksi za kubana (compression), kunywa maji, kupunguza kusimama muda mrefu, na masaji nyepesi. Magnesium kwa cramps – tafiti zimeonyesha ushahidi hafifu (Cochrane 2020). Hatari: mguu MMOJA kuvimba, kuwa mwekundu, joto na kuuma ndama – huenda damu imeganda (DVT); na miguu, uso na mikono kuvimba ghafla pamoja na kichwa kuuma au kuona giza – huenda pre-eclampsia. Hizi zinahitaji hospitali mara moja.