Jipu sehemu za siri kwa mwanamke

Jipu sehemu za siri kwa mwanamke ni mkusanyiko wa usaha ndani ya tishu za eneo la siri, unaotokana na maambukizi ya bakteria. Huweza kutokea kwenye ngozi ya mashavu ya uke, eneo lenye nywele, kinena, mlango wa uke, au kwenye tezi ya Bartholin iliyo upande mmoja wa mlango wa uke. Visababishi vikuu ni michubuko na kunyoa, nywele kuota ndani ya ngozi, kuziba kwa vinyweleo au tezi, na hali zinazopunguza kinga kama kisukari.

Vijipu vidogo vinaweza kupona vyenyewe kwa usafi, kuepuka msuguano na kitambaa chenye maji ya uvuguvugu, lakini jipu kubwa linalouma sana mara nyingi linahitaji kufunguliwa na kutolewa usaha na mtoa huduma. Homa, wekundu unaoenea, jipu linaloongezeka haraka, kisukari, ujauzito au majipu yanayorudia yanahitaji kuonwa na mtoa huduma mapema.

Kwa lugha ya kawaida wanawake wengi huita hali hii jipu, na yakiwa mengi huitwa majipu. Vijipu vidogo, vyenye ukubwa chini ya takribani sentimita moja, mara nyingi huitwa vijipu. Tatizo hili linaweza kumpata mwanamke wa umri wowote, lakini huonekana zaidi kwa wanawake wa umri wa uzazi kutokana na msuguano, kunyoa nywele za sehemu za siri, mabadiliko ya homoni, maambukizi ya ngozi au kinga ndogo.

Jipu ni mkusanyiko wa usaha unaotengenezwa ndani ya tishu kutokana na mwili kupambana na maambukizi.

Usaha ni mchanganyiko wa:

• Bakteria

• Seli nyeupe za damu zinazopambana na maambukizi

• Seli zilizokufa

• Mabaki ya tishu zilizoharibiwa

• na majimaji mbalimbali ya uchochezi

Mwili unapogundua maambukizi, seli za kinga huenda eneo hilo ili kuua vijidudu. Katika baadhi ya hali, usaha hukusanyika ndani ya eneo lililofungwa na kutengeneza mfuko wenye shinikizo. Hapo ndipo jipu hutokea.

Tofauti na kidonda cha kawaida, jipu huwa na nafasi iliyojazwa usaha ndani ya tishu. Kwa sababu hiyo, mara nyingi antibiotiki pekee hazitoshi kwa majipu makubwa, kwa sababu dawa inaweza kushindwa kufika vizuri ndani ya mfuko wa usaha bila usaha huo kutolewa.

Kwa majipu ya eneo la njia ya haja kubwa soma Jipu njia ya haja kubwa.

Aina na jinsi inavyojitokeza

Majipu sehemu za siri yanaweza kutofautiana kulingana na sehemu yanapotokea na sababu yake.

1. Jipu la ngozi ya sehemu za siri

Hii ndiyo aina inayotokea mara nyingi.

Hutokea kwenye ngozi ya:

• Mashavu makubwa ya uke (labia majora);

• Sehemu yenye nywele karibu na uke;

• Kinena;

• au eneo la nje linalozunguka sehemu za siri.

Mara nyingi husababishwa na bakteria wanaoishi kawaida kwenye ngozi, hasa Staphylococcus aureus, ambao wanaweza kuingia ndani ya ngozi kupitia:

• Mchubuko mdogo

• Jeraha baada ya kunyoa

• Kukwangua ngozi

• au kuziba kwa vinyweleo

2. Vijipu vya sehemu za siri

Vijipu ni majipu madogo ambayo mara nyingi huanza kama:

• Uvimbe mdogo

• Sehemu yenye maumivu inapoguswa

• Wekundu wa ngozi

• au eneo lenye joto kuliko sehemu inayozunguka.

Baadhi ya vijipu huwa na ukubwa mdogo na hupona bila matibabu maalumu, hasa kama kinga ya mwili iko vizuri.

Hata hivyo, vijipu vinapokuwa vingi, vinaporudia mara kwa mara au vinaendelea kukua vinaweza kuhitaji uchunguzi zaidi ili kutafuta sababu inayochangia.

3. Jipu la tezi ya Bartholin

Tezi ya Bartholin ni tezi ndogo zilizopo pande zote mbili karibu na mlango wa uke. Kazi yake ni kutoa ute unaosaidia kulainisha eneo la uke.

Wakati mrija wa tezi hii unapoziba:

• Ute huanza kukusanyika

• Bakteria wanaweza kuongezeka

• Usaha hutengenezwa

• na jipu hutokea.

Jipu la Bartholin mara nyingi huwa:

• Upande mmoja wa mlango wa uke;

• Kubwa kuliko vijipu vya kawaida;

• Lenye maumivu makali hasa wakati wa kukaa, kutembea au kufanya tendo la ndoa.

Kwa baadhi ya wanawake, jipu hili linaweza kuambatana na homa na kuhitaji kufunguliwa ili kutoa usaha.

4. Majipu yanayoungana (Kabanko)

Hii ni hali ambapo majipu kadhaa yaliyo karibu yanaungana na kutengeneza eneo kubwa la maambukizi.

Kabanko huwa:

• Kubwa;

• Maumivu zaidi

• Huweza kutoa usaha mwingi

• na linaweza kuacha kovu baada ya kupona.

Hali hii huonekana zaidi kwa watu wenye:

• Kisukari

• Kinga dhaifu

• au maambukizi ya ngozi yanayorudiarudia.

Tofauti kati ya jipu, sisti, chunusi na vidonda vya zinaa

Wanawake wengi huchanganya jipu na matatizo mengine ya sehemu za siri kwa sababu yanaweza kuonekana kama uvimbe au kidonda. Kutofautisha hali hizi ni muhimu kwa sababu matibabu yake hutofautiana.

1. Jipu dhidi ya kifuko cha maji (sisti)

Kifuko cha maji (sisti) ni mfuko uliojaa majimaji au ute ambao unaweza kutokea kwenye sehemu mbalimbali za mwili.

Mfano unaojulikana ni:

Kifuko cha tezi ya Bartholin (Sisti ya Bartholin).

Tofauti kubwa ni kwamba:

• Sisti isiyoambukizwa mara nyingi haina maumivu

• Huwa laini au yenye kuhama kidogo

• Haina usaha

• Mara nyingi haina homa

Lakini cyst inapopata maambukizi inaweza kubadilika na kuwa:

Jipu la tezi Bartholin.

Hapo huwa:

• na Maumivu

• Kubwa

• Lenye joto

• na linaweza kuwa na Usaha.

2. Jipu dhidi ya chunusi ya sehemu za siri

Chunusi inaweza kutokea sehemu za siri kutokana na kuziba kwa vinyweleo.

Mara nyingi:

• Huwa ndogo

• Hupungua yenyewe

• Huwa juu juu kwenye ngozi

Jipu huwa tofauti kwa sababu:

• Huingia ndani zaidi ya ngozi

• Huwa na maumivu zaidi

• Huwa kubwa zaidi

• na mara nyingi huwa na mkusanyiko wa usaha

3. Jipu dhidi ya vidonda vya magonjwa ya zinaa

Baadhi ya magonjwa ya zinaa yanaweza kusababisha vidonda au uvimbe sehemu za siri.

Kwa mfano:

• Malengelenge ya sehemu za siri (Herpes ya sehemu za siri yanaweza kusababisha malengelenge madogo yenye maumivu;

• Kaswende inaweza kusababisha kidonda kisichouma.

Tofauti ni kwamba jipu kwa kawaida huwa:

• Uvimbe uliojaa usaha;

• Lina maumivu;

• Linaweza kuwa na joto na wekundu.

Kwa sababu baadhi ya dalili zinaweza kufanana, uchunguzi wa daktari ni muhimu hasa kama kuna uwezekano wa maambukizi ya zinaa.

4. Jipu dhidi ya saratani ya sehemu za siri

Ingawa si kila uvimbe ni saratani, uvimbe unaodumu muda mrefu unapaswa kuchunguzwa.

Dalili zinazoweza kuhitaji uchunguzi zaidi ni:

• uvimbe usioisha baada ya matibabu;

• kidonda kisichopona;

• kutokwa damu bila sababu;

• mabadiliko ya ngozi yanayoendelea.

Majipu kwa kawaida huanza ghafla na huwa na dalili za maambukizi kama maumivu, joto na usaha.

Visababishi

1. Maambukizi ya bakteria kwenye ngozi

Hii ndiyo sababu inayopatikana mara nyingi. Ngozi ya binadamu ina bakteria wengi ambao kwa kawaida hawasababishi ugonjwa. Lakini bakteria hao wanapoingia ndani ya ngozi kupitia jeraha dogo wanaweza kusababisha maambukizi.

Sababu zinazorahisisha kuingia kwa bakteria ni pamoja na:

• Kunyoa nywele za sehemu za siri

• Kutumia wembe wenye kuchafua au usafi hafifu

• Mikwaruzo

• Msuguano wa nguo

• au kutokwa na jasho kwa muda mrefu

2. Nywele kuota ndani ya ngozi (Nywele kuotea ndani ya ngozi)

Baada ya kunyoa au kung'oa nywele za sehemu za siri, baadhi ya nywele zinaweza kushindwa kutoka nje na kuanza kukua ndani ya ngozi.

Mwili unaweza kuitambua nywele hiyo kama kitu kisicho cha kawaida na kusababisha:

• Uvimbe

• Maumivu

• Wekundu au weusi

• na wakati mwingine jipu lenye usaha.\\

Tatizo hili mara nyingi huonekana katika maeneo yenye nywele nyingi kama mashavu makubwa ya uke na kinena.

3. Kuziba kwa vitundu vya vinyweleo

Vitundu vya vinyweleo vinaweza kuziba kutokana na:

• Mafuta ya ngozi

• Seli zilizokufa

• Jasho

• au msuguano

Kuziba huku kunaweza kutoa mazingira mazuri kwa bakteria kuzaliana na kusababisha kijipu au jipu.

4. Maambukizi ya tezi ya Bartholin

Kuziba kwa njia ya kutoa ute kwenye tezi ya Bartholin kunaweza kusababisha uvimbe unaoitwa kifukomaji cha Bartholin (sisti ya Bartholin). Ikiwa bakteria wataingia ndani ya kifuko hicho, kinaweza kugeuka kuwa jipu la Bartholin.

5. Magonjwa ya zinaa

Baadhi ya magonjwa ya zinaa yanaweza kuhusishwa na vidonda, uvimbe au maambukizi katika sehemu za siri.

Hata hivyo, ni muhimu kutofautisha:

• Si kila jipu la sehemu za siri ni ugonjwa wa zinaa

• na si kila ugonjwa wa zinaa husababisha jipu

Magonjwa kama klamidia na kisonono kwa kawaida hayatoi jipu la ngozi moja kwa moja, lakini yanaweza kusababisha maambukizi ya mfumo wa uzazi yanayohitaji matibabu.

6. Kisukari

Wanawake wenye kisukari wanaweza kuwa katika hatari kubwa zaidi ya kupata majipu kwa sababu:

• Sukari nyingi kwenye damu hupunguza uwezo wa kinga kufanya kazi vizuri

• Bakteria hukua kwa urahisi zaidi

• Uponaji wa vidonda huwa polepole

Majipu yanayorudia mara kwa mara yanaweza kuwa ishara ya kisukari ambacho hakijagunduliwa.

7. Upungufu wa kinga ya mwili

Hali zinazopunguza uwezo wa mwili kupambana na maambukizi zinaweza kuongeza hatari ya majipu.

Mfano:

• Matumizi ya dawa zinazoshusha kinga

• Baadhi ya magonjwa ya kinga

• au hali nyingine zinazodhoofisha mfumo wa kinga

8. Ugonjwa wa hidradenaitisi supurativa

Hidradenaitisi supurativa ni ugonjwa wa muda mrefu wa ngozi unaosababisha vijipu vinavyorudia mara kwa mara katika maeneo yenye tezi za jasho, ikiwemo:

• Kinena

• Makwapa

• Chini ya matiti

• na maeneo ya karibu na sehemu za siri

Tofauti na jipu la kawaida, hali hii hujirudia, inaweza kutengeneza njia chini ya ngozi (mfereji sainasi) na kuacha makovu.

Kwa uvimbe wa tezi ya Bartholin usio na maambukizi soma Uvimbe wa Bartholin, na kwa majipu yanayorudia kwenye kinena na makwapa soma Hidradenaitisi supurativa.

Dalili zinazoambatana

Dalili za jipu sehemu za siri hutegemea ukubwa wa jipu, eneo lilipo na kiwango cha maambukizi. Vijipu vidogo vinaweza kuanza taratibu na kusababisha usumbufu mdogo, wakati majipu makubwa yanaweza kusababisha maumivu makali na dalili za mwili mzima. Dalili zinazoweza kuonekana ni pamoja na:

1. Uvimbe wenye maumivu

Dalili ya kwanza mara nyingi huwa ni uvimbe mdogo unaouma unapoguswa.

Kadiri usaha unavyokusanyika:

• Uvimbe huongezeka ukubwa

• Eneo huwa gumu au lenye kukaza

• Maumivu yanaweza kuongezeka hasa wakati wa kukaa, kutembea au kugusana na nguo.

Majipu mengi huwa na maumivu kwa sababu mkusanyiko wa usaha huongeza shinikizo ndani ya tishu.

2. Ngozi kuwa nyekundu/zambarau na yenye joto

Eneo linalozunguka jipu linaweza kuwa:

• Jekundu/zambarau kwa watu weusi

• Lenye joto kuliko ngozi inayozunguka

• na wakati mwingine kuvimba zaidi

Hii hutokana na mwitikio wa mwili dhidi ya maambukizi ambapo damu nyingi na seli za kinga hupelekwa eneo hilo.

3. Kutokea kwa kichwa cha usaha

Kadiri jipu linavyokomaa, wakati mwingine sehemu ya juu ya uvimbe huwa laini na kuonekana kama ina rangi ya njano au nyeupe.

Hii hutokea kwa sababu usaha umekusanyika karibu na uso wa ngozi. Baadhi ya majipu hupasuka yenyewe na kutoa usaha, lakini si salama kila wakati kusubiri jipu lipasuke bila ushauri wa kitaalamu, hasa katika eneo la siri.

4. Kutoka usaha au majimaji

Jipu linapofunguka linaweza kutoa:

• Usaha mzito wa njano au kijani;

• Majimaji yenye harufu;

• au damu kidogo iliyochanganyika na usaha.

Baada ya kutoa usaha, maumivu yanaweza kupungua kwa sababu shinikizo ndani ya jipu linapungua.

Hata hivyo, hii haimaanishi kwamba maambukizi yameisha kila wakati. Wakati mwingine sehemu ya ndani bado huwa na maambukizi na inaweza kuhitaji matibabu.

5. Maumivu wakati wa kukaa, kutembea au tendo la ndoa

Kwa sababu sehemu za siri zina msuguano mkubwa wakati wa harakati, jipu linaweza kusababisha usumbufu mkubwa.

Mwanamke anaweza kupata:

• Maumivu wakati wa kukaa muda mrefu;

• Maumivu wakati wa kutembea;

• Maumivu wakati wa kuvaa nguo zinazobana;

• Maumivu wakati wa tendo la ndoa.

Hii huonekana sana kwa majipu yaliyo kwenye mashavu ya uke au karibu na mlango wa uke.

6. Homa na dalili za mwili mzima

Majipu madogo ya ngozi mara nyingi hayasababishi homa.

Lakini maambukizi yanapokuwa makubwa yanaweza kusababisha:

• homa;

• kutetemeka;

• uchovu;

• maumivu ya mwili;

• kuhisi mgonjwa kwa ujumla.

Dalili hizi zinaweza kuonyesha kuwa maambukizi yameanza kuathiri mwili mzima na yanahitaji tathmini ya haraka.

Dalili za hatari

Mara nyingi vijipu vidogo vya ngozi si hatari na vinaweza kupona bila madhara makubwa.

Hata hivyo, eneo la siri lina umuhimu maalumu kwa sababu:

• Lina mishipa mingi ya damu;

• Lina unyevunyevu unaoweza kusaidia bakteria kukua;

• Maambukizi yanaweza kuenea kwenye tishu zinazozunguka.

Majipu makubwa au yasiyotibiwa yanaweza kusababisha:

• Kuenea kwa maambukizi kwenye ngozi (selulaitisi)

• Kutokea kwa majipu yanayorudia

• Makovu

• Maambukizi makubwa mwilini (Sepsisi) katika hali nadra lakini hatari

Wakati gani uende hospitali haraka

Tafuta huduma ya afya mapema ikiwa:

• Jipu ni kubwa au linaongezeka haraka

• Maumivu ni makali sana

• Una homa

• Unaishiwa nguvu au unatetemeka

• Wekundu/ rangi ya zambarau unaenea kuzunguka jipu

• Jipu lipo karibu na mlango wa uke na linazuia kukaa au kutembea

• Usaha una harufu kali

• Una kisukari

• Una kinga dhaifu

• Majipu yanarudia mara kwa mara

• au haliponi baada ya siku kadhaa

Vipimo

Mara nyingi daktari anaweza kutambua jipu kwa kulichunguza eneo husika. Uchunguzi unaweza kujumuisha:

1. Uchunguzi wa mwili

Daktari ataangalia:

• Ukubwa wa uvimbe

• Eneo lilipo

• Kama lina usaha

• Kiwango cha maumivu

• Kama maambukizi yameenea kwenye ngozi inayozunguka

2. Kuchukua sampuli ya usaha (Kuotesha usaha)

Kwa baadhi ya majipu, hasa:

• Makubwa

• Yanayojirudia

• Yasiyopona

• au yanayoambatana na kushindwa kwa tiba

Daktari anaweza kuchukua sampuli ya usaha kwa ajili ya uchunguzi wa maabara. Kipimo hiki husaidia kujua aina ya bakteria wanaosababisha maambukizi na antibayotiki inayoweza kufanya kazi vizuri zaidi.

3. Vipimo vya magonjwa mengine yanayochangia

Ikiwa majipu yanarudia mara kwa mara, daktari anaweza kupendekeza vipimo kama:

• Kipimo cha sukari kwenye damu kutafuta kisukari

• Vipimo vya maambukizi ya zinaa kulingana na historia

• Tathmini ya kinga ya mwili ikiwa kuna sababu ya kushuku

Matibabu na huduma ya nyumbani

Matibabu ya jipu sehemu za siri hutegemea mambo kadhaa, ikiwa ni pamoja na:

• Ukubwa wa jipu

• Eneo lilipo

• Kama ni kijipu kidogo au jipu kubwa

• Kiwango cha maambukizi

• Uwepo wa homa au dalili za mwili mzima

• Kama jipu limerudia mara kwa mara

• na hali ya afya ya mwanamke, kama vile uwepo wa kisukari au matatizo ya kinga

Ni muhimu kuelewa kuwa matibabu ya jipu si sawa kwa kila mwanamke. Kijipu kidogo cha ngozi kinaweza kupona kwa hatua rahisi za nyumbani, lakini jipu kubwa lenye mfuko wa usaha mara nyingi huhitaji kutolewa usaha na mtaalamu wa afya.

1. Matibabu ya nyumbani kwa vijipu vidogo

Vijipu vidogo ambavyo havina dalili kali vinaweza kuanza kutibiwa kwa njia rahisi za kusaidia mwili kupona.

Hatua zinazoweza kusaidia ni pamoja na:

Kukanda na kitambaa kilichochovywa kwenye maji ya uvuguvugu

Kuweka kitambaa safi chenye maji ya uvuguvugu kwenye eneo lenye jipu dogo kwa dakika 10–15 mara kadhaa kwa siku kunaweza kusaidia:

• Kuongeza mzunguko wa damu kwenye eneo hilo

• Kupunguza maumivu

• Kusaidia mwili kuleta seli za kinga kwenye eneo la maambukizi

• na wakati mwingine kusaidia jipu kukomaa na kujifungua lenyewe

Maji yanapaswa kuwa ya uvuguvugu, si ya moto sana, kwa sababu joto kali linaweza kuchoma ngozi nyeti ya sehemu za siri.

Kulinda eneo lisipate msuguano

Ni muhimu:

• kuvaa chupi safi za pamba;

• kuepuka nguo zinazobana sana;

• kubadilisha nguo zenye jasho;

• kuweka eneo la siri katika hali safi na kavu.

Msuguano unaweza kuongeza maumivu na kufanya ngozi iliyowaka kuumia zaidi.

Kutunza usafi bila kuharibu ngozi

Sehemu za siri hazihitaji kusafishwa kwa sabuni kali au dawa za kuua vijidudu kila mara.

Kutumia kemikali kali kunaweza:

• kuharibu kinga ya kawaida ya ngozi;

• kusababisha muwasho;

• kuongeza uwezekano wa michubuko.

Mara nyingi kusafisha kwa maji safi na sabuni laini upande wa nje wa sehemu za siri kunatosha.

2. Kutoboa au kufungua jipu na kutoa usaha (Kukamua jipu)

Hii ndiyo tiba muhimu zaidi kwa majipu mengi makubwa. Jipu linapotengeneza mfuko mkubwa wa usaha, mara nyingi dawa pekee haitoshi kwa sababu:

• Damu haiwezi kufikisha antibiotiki kwa kiwango kizuri ndani ya mfuko wa usaha

• Bakteria wanaweza kuwa wamejificha ndani ya usaha

• Shinikizo ndani ya jipu huendelea kusababisha maumivu

Katika utaratibu huu:

• Eneo husafishwa

• Dawa ya ganzi ya eneo lenye shida hutolewa ili kupunguza maumivu

• Daktari hufungua sehemu ndogo ya jipu

• Usaha hutolewa

• Eneo husafishwa na kupewa maelekezo ya uangalizi

Baada ya usaha kutoka, wagonjwa wengi hupata nafuu kubwa ya maumivu kwa sababu shinikizo linapungua.

3. Je, kila jipu linahitaji kutobolewa?

Sio kila jipu linapaswa kufunguliwa.

Uamuzi hutegemea:

• Ukubwa

• Hatua ya ukuaji

• Eneo

• Kiwango cha maumivu

• na kama tayari linaonyesha dalili za kuwa na usaha uliokusanyika

Kwa mfano:

• kijipu kidogo juu ya ngozi kinaweza kupona bila kufunguliwa

• jipu kubwa lenye maumivu makali na usaha mwingi mara nyingi linahitaji kutolewa

Kwa majipu yaliyo karibu na mlango wa uke, hasa jipu la tezi ya Bartholin, ni muhimu zaidi kufanyiwa tathmini na mtaalamu kwa sababu eneo hilo lina umuhimu mkubwa katika matibabu.

4. Matibabu ya jipu la tezi Bartholin

Jipu la Bartholin lina matibabu maalumu kwa sababu linatokea ndani ya tezi yenye njia iliyoziba.

Njia zinazotumika ni pamoja na:

Kufungua na kuweka mrija mdogo(katheta)

Katika utaratibu huu, daktari:

• hufungua sehemu ndogo ya jipu

• hutoa usaha

• huweka mrija mdogo

Mrija huu huwekwa kwa muda ili:

• Kuruhusu usaha uliobaki kutoka

• Kusaidia kutengeneza njia mpya ya kudumu ya kutoa ute

• Kupunguza uwezekano wa kurudia

Kutengeneza njia mpya ya kudumu (Masupialaizesheni)

Kwa wanawake wenye majipu ya Bartholin yanayorudia, daktari anaweza kufanya upasuaji mdogo unaoitwa masupialaizesheni

Katika upasuaji huu:

• Kifuko hufunguliwa

• Kingo zake hushonwa ili kuacha njia wazi

• Hivyo ute usizuiliwe tena kwa urahisi

Kuondoa tezi Bartholin

Hii hufanyika mara chache, hasa:

• Kama tatizo linarudia sana

• Kama kuna mashaka ya ugonjwa mwingine

• au kama matibabu mengine yameshindwa

Kwa wanawake wenye umri mkubwa zaidi, hasa baada ya kukoma hedhi, uvimbe wa eneo la Bartholin unaohitaji uchunguzi maalumu kwa sababu kuna uwezekano mdogo wa magonjwa mengine yanayofanana na jipu.

5. Matumizi ya antibayotiki

Antibayotiki hazitumiki kwa kila jipu. Kwa jipu ambalo limefunguliwa na usaha umetolewa vizuri, mara nyingi mwili unaweza kupona bila antibiotiki isipokuwa kuna sababu maalumu.

Daktari anaweza kuagiza antibiotiki ikiwa kuna:

• Homa

• Maambukizi yanayoenea kwenye ngozi (selulaitisi)

• Kinga dhaifu

• Kisukari kisichodhibitiwa

• Jipu kubwa sana

• Maambukizi yanayorudia

• au uwezekano wa bakteria maalumu kama Staphylococcus aureus walio na ukinzani kwenye Methicillin (MRSA)

Ni muhimu kutotumia antibiotiki bila ushauri kwa sababu:

• Si kila jipu husababishwa na bakteria wanaohitaji dawa hizo

• Matumizi yasiyo sahihi huongeza usugu wa bakteria dhidi ya dawa (Ukinzani wa bakteria kwenye dawa)

6. Je, jipu linaweza kupasuliwa nyumbani?

Jipu kubwa lenye mkusanyiko wa usaha mara nyingi huhitaji kufunguliwa ili kutoa usaha (kukamuliwa), kwa sababu kutoa usaha hupunguza shinikizo ndani ya jipu na kusaidia kupona. Katika jamii nyingi, watu wamekuwa wakifungua majipu madogo au ya kawaida kwa muda mrefu, na baadhi hupata nafuu bila matatizo.

Hata hivyo, si kila uvimbe unaofanana na jipu unapaswa kufunguliwa bila uchunguzi. Tatizo kubwa ni kwamba mtu anaweza kudhani ana jipu wakati kumbe ni tatizo lingine kama kifuko cha maji (sisti), uvimbe mwingine au kidonda kinachohitaji matibabu tofauti. Pia, sehemu za siri zina tishu laini na nyeti ambazo zinaweza kuumia zaidi ikiwa utaratibu utafanywa bila uangalifu.

Ikiwa mtu anafungua jipu mwenyewe, hatari kubwa zaidi huhusiana na usafi duni wa vifaa, kutokutoa usaha wote, au kuchelewesha kupata huduma wakati maambukizi ni makubwa. Kwa hiyo, jipu linaloongezeka, lenye maumivu makali, linalorudia, linaloambatana na homa au lililo karibu na mlango wa uke linapaswa kutathminiwa na mtaalamu wa afya.

7. Matibabu ya majipu yanayorudia mara kwa mara

Ikiwa mwanamke anapata majipu sehemu za siri mara kwa mara, si vizuri kutibu kila jipu pekee bila kutafuta sababu. Daktari anaweza kuchunguza sababu kama:

i. Kisukari

Vipimo vya sukari vinaweza kupendekezwa kwa sababu kisukari huongeza uwezekano wa kupata maambukizi ya ngozi.

ii. Hidradenaitisi supurativa

Ikiwa kuna:

• Vijipu vinavyorudia sehemu zilezile

• Makovu

• Mashimo madogo kwenye ngozi

• au usaha unaotoka mara kwa mara

daktari anaweza kufikiria ugonjwa huu wa ngozi

iii. Kubeba bakteria kwenye ngozi

Baadhi ya watu hubeba bakteria kama Staphylococcus aureus kwenye ngozi au puani bila kuwa wagonjwa, lakini wanaweza kupata majipu mara kwa mara. Katika hali maalumu, daktari anaweza kupendekeza hatua za kupunguza uwepo wa bakteria hao.

8. Mambo ya kuepuka unapokuwa na jipu sehemu za siri

Epuka:

• Kulikamua jipu kwa nguvu

• Kutumia dawa za kienyeji zisizojulikana usalama wake

• Kupaka kemikali kali

• Kutumia antibayotiki bila kuandikiwa

• Kunyoa eneo lenye jipu

• Kufanya tendo la ndoa ikiwa linaongeza maumivu au msuguano

Kinga

Si kila jipu linaweza kuzuilika, lakini hatua hizi zinaweza kupunguza hatari:

• Epuka kunyoa kwa njia inayosababisha michubuko

• Tumia vifaa safi vya kunyoa na usishirikiane wembe

• Vaa nguo za ndani safi na zinazopitisha hewa

• Epuka nguo zinazobana kwa muda mrefu

• Tibu maambukizi ya ngozi mapema

• Fanya uchunguzi wa kisukari ikiwa majipu yanarudia

• Tumia kinga wakati wa ngono ikiwa uko katika hatari ya magonjwa ya zinaa

• Usitumie dawa za kuingiza ukeni bila sababu ya kitabibu

Lini umwone daktari

• Uvimbe unaouma unaoongezeka kwa zaidi ya siku 2 hadi 3 licha ya kitambaa cha maji ya uvuguvugu.

• Uvimbe upande mmoja wa mlango wa uke unaokuzuia kukaa au kutembea.

• Majipu yanayorudia mara 2 au zaidi: uchunguzi wa sukari na chanzo.

• Uvimbe usio na maumivu unaodumu, hasa baada ya kukoma hedhi.

• Una mimba, kisukari au kinga dhaifu.

• Mara moja: homa na kutetemeka, wekundu au rangi ya zambarau inayoenea haraka, ngozi kuwa nyeusi, au maumivu makali yasiyolingana na ukubwa wa jipu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara