Kuharisha kinyesi cheusi

Maelezo ya jumla

Kinyesi kinaweza kuwa cheusi kwa sababu mbili tofauti kabisa:

• Damu (melena) – damu kutoka umioni, tumboni au duodenamu humeng'enywa njiani na kufanya kinyesi kuwa cheusi kama lami, laini, kinachonata na chenye harufu kali isiyo ya kawaida. Hii ni dharura.

• Isiyo damu – vidonge vya madini chuma, dawa zenye bismuth, mkaa (activated charcoal), au vyakula vyeusi kama damu ya mnyama, majani meusi au matunda meusi. Kinyesi huwa cheusi au kijani kilichokolea lakini cha kawaida kwa ugumu na harufu.

Makala hii inaeleza namna ya kutofautisha hizi mbili. Kama huna uhakika, chukulia ni damu hadi daktari athibitishe.

Aina na jinsi inavyojitokeza

• Cheusi kama lami, laini au cha kuharisha, kinanata, harufu kali – damu (melena).

• Cheusi lakini kigumu, bila harufu tofauti, ukiwa unatumia madini chuma – dawa.

• Cheusi chenye michirizi myekundu – damu kutoka chini zaidi pia.

• Mweusi kidogo kwa siku moja baada ya chakula fulani – chakula.

Visababishi

Damu kutoka sehemu ya juu ya mfumo wa chakula

• Vidonda vya tumbo na duodenamu – chanzo kikuu; mara nyingi H. pylori au NSAIDs.

• Gastritis kali – pombe, NSAIDs.

• Mishipa iliyovimba ya umio kwa ini kusinyaa au kichocho cha ini.

• Umio kuchanika baada ya kutapika sana.

• Saratani ya umio au ya tumbo.

• Damu iliyomezwa kutoka puani au kooni.

• Dawa za kuzuia damu kuganda.

Visababishi visivyo damu

• Vidonge vya madini chuma.

• Dawa zenye bismuth (za tumbo).

• Mkaa (activated charcoal).

• Vyakula – damu ya mnyama, maini, mboga za majani zilizokolea, matunda meusi.

Dalili zinazoambatana

• Kizunguzungu, kuzimia, uchovu, weupe – damu imepotea.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi na kupumua haraka.

• Maumivu ya juu ya tumbo – vidonda; soma Maumivu ya chembe ya moyo.

• Kutapika damu au kitu kama kahawa.

• Tumbo kubwa la maji na manjano – ini.

Dalili za hatari

Nenda hospitali mara moja ukiwa na kinyesi cheusi kama lami, hasa pamoja na:

• Kizunguzungu, kuzimia au kuchanganyikiwa.

• Mapigo ya moyo kwenda kasi, ngozi kupoa au jasho.

• Kutapika damu.

• Ugonjwa wa ini unaojulikana.

• Unatumia NSAIDs, aspirin au dawa za kuzuia damu kuganda.

Vipimo

• Kipimo cha damu (Hb) – kiasi cha damu iliyopotea.

• Kipimo cha damu iliyojificha kwenye kinyesi – kama huna uhakika ni damu.

• Vipimo vya ini, figo na kuganda kwa damu.

• Endoskopia – kuona chanzo na kuzuia damu.

• Kipimo cha H. pylori.

• Kolonoskopia – kama endoskopia haikuonyesha chanzo.

Matibabu na huduma ya nyumbani

• Damu (melena) – matibabu ya hospitali: maji kwa mshipa, kuongezewa damu kama inahitajika, dawa za kupunguza tindikali kwa mshipa, endoskopia ya kuzuia damu; kisha kutibu H. pylori, kuacha NSAIDs na pombe.

• Vidonge vya madini chuma – si hatari; endelea na dawa kama ulivyoshauriwa.

• Upungufu wa damu baadaye – madini chuma kwa miezi kadhaa; soma Upungufu wa damu wa madini chuma.

Kinga

• Tumia NSAIDs kwa uangalifu, kwa muda mfupi na baada ya chakula.

• Tibu H. pylori kikamilifu.

• Punguza pombe.

• Pata chanjo ya homa ya ini B.

Lini umwone daktari

• Kinyesi cheusi bila sababu ya dawa au chakula – siku hiyohiyo.

• Kinyesi cheusi kinachorudi.

• Uchovu na weupe pamoja na maumivu ya juu ya tumbo – damu inaweza kuwa inatoka taratibu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara