Kukojoa kitandani kwa watoto

Mara nyingi huhusishwa na kuchelewa kukomaa kwa mfumo wa kudhibiti mkojo, kulala usingizi mzito, kutengeneza mkojo mwingi usiku, uwezo mdogo wa kibofu au urithi. Hata hivyo, ikiwa hali inaambatana na dalili za maambukizi njia ya mkojo, kisukari, matatizo ya usingizi au mtoto kuanza tena kukojoa baada ya kuwa mkavu kwa muda mrefu vinaweza kuashiria tatizo linalohitaji uchunguzi wa mtaalamu wa afya.

Kukojoa kitandani ni hali ambapo mtoto anakojoa bila kukusudia akiwa amelala, hasa wakati wa usiku. Hali hii ni ya kawaida kwa watoto wadogo na mara nyingi hupungua kadiri mtoto anavyokua na mfumo wa kudhibiti mkojo unavyoendelea kukomaa.

Kukojoa kitandani si uvivu, ukaidi au tabia ambayo mtoto anaamua kufanya kwa makusudi. Kwa baadhi ya watoto, udhibiti wa kibofu wakati wa usingizi huchukua muda zaidi kukomaa.

Kukojoa kitandani ni nini?

Kitaalamu, kukojoa kitandani huitwa enyuresisi ya usiku. Ni kutokwa na mkojo bila kukusudia wakati wa usingizi kwa mtoto ambaye amefikia umri ambao kwa kawaida anatarajiwa kuwa na uwezo wa kudhibiti mkojo.

Hali hii inaweza kutokea mara chache au mara kwa mara. Kwa baadhi ya watoto huendelea tangu utotoni bila kipindi kirefu cha kuwa mkavu usiku, wakati kwa wengine huanza tena baada ya mtoto kuwa ameacha kukojoa kitandani kwa muda.

Aina za kukojoa kitandani

1. Kukojoa kitandani tangu utotoni

Hii hutokea kwa mtoto ambaye hajawahi kuwa na kipindi cha angalau miezi sita mfululizo cha kutokukojoa kitandani. Mara nyingi huhusishwa na kuchelewa kukomaa kwa mfumo unaodhibiti kibofu na kuamka wakati kibofu kimejaa.

2. Kukojoa kitandani baada ya kuacha

Hii hutokea mtoto anapoanza tena kukojoa kitandani baada ya kuwa mkavu usiku kwa angalau miezi sita. Aina hii inahitaji kuchunguzwa zaidi kwa sababu inaweza kuhusishwa na tatizo kama maambukizi ya njia ya mkojo, kufunga choo, kisukari au msongo wa mawazo.

Kukojoa kitandani pia kunaweza kugawanywa kulingana na kama mtoto ana dalili za mkojo wakati wa mchana au la. Mtoto mwenye kukojoa kitandani pekee bila dalili nyingine za mkojo wakati wa mchana anaweza kuwa na enyuresisi isiyo na dalili zingine. Ikiwa ana dalili kama kukojoa mara kwa mara, kushindwa kuzuia mkojo au maumivu wakati wa kukojoa, hali hiyo inahitaji tathmini zaidi.

Visababishi vya kukojoa kitandani kwa watoto

Kukojoa kitandani kunaweza kusababishwa na sababu moja au mchanganyiko wa sababu kadhaa.

1. Mfumo wa kudhibiti mkojo bado haujakomaa

Kwa baadhi ya watoto, mawasiliano kati ya ubongo na kibofu huwa bado yanaendelea kukomaa. Mtoto anaweza kushindwa kuamka wakati kibofu kimejaa.

2. Kutengeneza mkojo mwingi wakati wa usiku

Kwa kawaida, mwili hupunguza kiwango cha mkojo kinachotengenezwa wakati wa usiku kwa kutumia homoni inayojulikana kama antidiuretic hormone (ADH). Kwa baadhi ya watoto, mfumo huu haujawa na mpangilio kamili, hivyo mkojo mwingi hutengenezwa wakati wa usiku.

3. Kibofu kuwa na uwezo mdogo wa kuhifadhi mkojo

Baadhi ya watoto wanaweza kuwa na kibofu ambacho hushindwa kuhifadhi kiasi cha mkojo kinachotengenezwa wakati wa usiku au kibofu kuwa na msisimko mkubwa.

4. Kulala usingizi mzito

Baadhi ya watoto hulala kwa kina na huwa vigumu kuamka wanapohisi kibofu kimejaa. Hii siyo sababu pekee ya kukojoa kitandani, lakini inaweza kuchangia hali hiyo.

5. Historia ya familia

Kukojoa kitandani huonekana zaidi katika familia ambazo mzazi au ndugu aliwahi kuwa na hali hiyo utotoni. Hii inaonyesha kuwa kuna mchango wa kinasaba.

6. Kufunga choo

Kinyesi kinapojikusanya kwenye utumbo, kinaweza kuushinikiza kibofu na kuathiri uwezo wake wa kuhifadhi mkojo. Mtoto mwenye kufunga choo anaweza hivyo kukojoa kitandani zaidi.

7. Maambukizi ya njia ya mkojo

Maambukizi ya njia ya mkojo yanaweza kusababisha mtoto kukojoa mara kwa mara, kushindwa kuzuia mkojo au kuanza kukojoa kitandani baada ya kuwa ameacha.

8. Kisukari

Kisukari kinaweza kusababisha mtoto kuwa na kiu sana na kutengeneza mkojo mwingi. Mtoto ambaye ameanza kukojoa kitandani ghafla pamoja na kunywa maji mengi na kukojoa mara kwa mara anahitaji kuchunguzwa.

9. Kukoroma na tatizo la kupumua wakati wa usingizi

Watoto wenye tatizo la kukosa hewa wakati wa usingizi, kama obstructive sleep apnea, wanaweza kuwa na kukojoa kitandani. Dalili nyingine zinaweza kuwa kukoroma sana au kusita kupumua wakati wa usingizi.

10. Msongo wa mawazo

Msongo wa mawazo unaweza kuchangia hasa mtoto ambaye alikuwa tayari ameacha kukojoa kitandani na baadaye akaanza tena. Mabadiliko kama kuanza shule mpya, migogoro ya kifamilia au tukio linalomsumbua mtoto yanaweza kuchangia.

11. Matatizo ya mfumo wa mkojo au neva

Haya siyo sababu za kawaida, lakini yanaweza kuhusishwa na kukojoa kitandani hasa ikiwa mtoto ana dalili za mkojo wakati wa mchana, mkondo dhaifu wa mkojo, kujikaza wakati wa kukojoa au dalili za mfumo wa neva.

Dalili za kukojoa kitandani kwa watoto

Dalili kuu ni:

• Mtoto kukojoa bila kukusudia akiwa amelala

• Kitanda au nguo kuwa na unyevunyevu baada ya mtoto kulala

• Hali kutokea mara kwa mara au kwa vipindi

• Mtoto kuanza tena kukojoa kitandani baada ya kuwa mkavu kwa muda mrefu

Dalili nyingine zinaweza kuonyesha kuwa kuna tatizo linalohitaji uchunguzi zaidi, kama:

• Kukojoa wakati wa mchana

• Kukojoa mara nyingi sana au kwa haraka

• Maumivu au kuwaka wakati wa kukojoa

• Kushindwa kuzuia mkojo

• Mkondo dhaifu wa mkojo au kujikaza wakati wa kukojoa

• Maambukizi ya njia ya mkojo yanayojirudia

• Kufunga choo

• Kiu kupita kiasi na kukojoa sana

• Kukoroma sana au kusita kupumua wakati wa usingizi

• Kupungua uzito bila sababu inayojulikana

Kukojoa kitandani hugunduliwaje?

Utambuzi huanza kwa kumuuliza mzazi na mtoto kuhusu historia ya kukojoa.

Daktari anaweza kuuliza mtoto alianza lini kukojoa kitandani, kama amewahi kuwa mkavu usiku kwa muda wa miezi kadhaa, mara ngapi hutokea, kama ana dalili wakati wa mchana, kama anafunga choo, kiasi cha maji anayokunywa na kama anakoroma wakati wa usingizi.

Daktari pia anaweza kuuliza kama kuna mtu mwingine katika familia aliyewahi kukojoa kitandani, pamoja na kama mtoto amepitia mabadiliko au msongo wa mawazo.

Mtoto anaweza kuchunguzwa mwili kulingana na dalili alizonazo. Kipimo cha mkojo kinaweza kufanyika hasa ikiwa kuna dalili zinazoashiria maambukizi ya njia ya mkojo au kisukari. Ikiwa kuna dalili za kisukari, kipimo cha sukari kwenye damu kinaweza kuhitajika.

Si kila mtoto anayekojoa kitandani anahitaji vipimo vingi. Vipimo kama ultrasound ya mfumo wa mkojo au vipimo vingine maalumu hufanyika pale tu inapokuwa kuna sababu ya kushuku tatizo jingine.

Kuandika daftari la kukojoa kwa siku kadhaa kunaweza pia kumsaidia daktari kuelewa mara ngapi mtoto anakojoa, kiasi cha mkojo na kama kuna dalili nyingine.

Wakati gani mtoto anapaswa kupelekwa kwa daktari?

Ni vizuri kumuona daktari ikiwa:

• Mtoto ameanza tena kukojoa kitandani baada ya kuwa mkavu kwa angalau miezi sita

• Anaanza kukojoa pia wakati wa mchana

• Ana maumivu au kuwaka wakati wa kukojoa

• Ana homa pamoja na dalili za njia ya mkojo

• Kuna damu kwenye mkojo

• Anakunywa maji mengi na kukojoa sana

• Anapungua uzito bila sababu inayojulikana

• Anafunga choo mara kwa mara au kwa muda mrefu

• Anakua na kukoroma sana au kusita kupumua wakati wa usingizi

• Anajikaza wakati wa kukojoa au ana mkondo dhaifu wa mkojo

• Ana dalili za matatizo ya mfumo wa neva

• Kukojoa kitandani kunamsababishia mtoto aibu, msongo wa mawazo au matatizo shuleni na katika maisha ya kijamii

Matibabu ya kukojoa kitandani kwa watoto

Matibabu hutegemea umri wa mtoto, mara ngapi anakojoa kitandani, kama amewahi kuwa mkavu usiku na kama ana dalili nyingine wakati wa mchana. Kwa baadhi ya watoto hakuna matibabu maalumu yanayohitajika kwa sababu hali inaweza kuisha kadiri mtoto anavyokua.

Ikiwa matibabu yanahitajika, yanaweza kujumuisha mabadiliko ya tabia, king'ora cha mkojo na dawa kwa watoto waliochaguliwa.

Matibabu yasiyo ya dawa

1. Kumzawadia mtoto kwa kufikia malengo

Mfumo wa zawadi unaweza kusaidia mtoto kujenga tabia nzuri zinazohusiana na udhibiti wa mkojo. Badala ya kumzawadia mtoto kwa sababu tu hakukojoa kitandani, unaweza kumzawadia kwa mambo ambayo anaweza kuyadhibiti, kama kwenda chooni kabla ya kulala au kufuata ratiba yake ya kwenda chooni.

Kwa mfano, unaweza kutumia kalenda ambapo mtoto anaweka stika kila siku anapotimiza lengo mlilokubaliana. Akifikisha idadi fulani ya stika, anaweza kupewa zawadi ndogo anayopenda.

Ni muhimu kutomwadhibu, kumdhalilisha au kumcheka mtoto anapokojoa kitandani. Kukojoa kitandani kwa kawaida si jambo analolifanya kwa makusudi, na adhabu inaweza kuongeza aibu na msongo wa mawazo bila kutatua tatizo.

2. Kukojoa kabla ya kwenda kulala

Mfundishe mtoto kwenda chooni na kukojoa kabla ya kwenda kulala. Hii husaidia kuhakikisha kwamba kibofu hakijajaa sana wakati mtoto anapoanza usingizi.

Mtoto pia anaweza kupewa ratiba ya kwenda chooni mara kwa mara wakati wa mchana badala ya kuzuia mkojo kwa muda mrefu.

3. Kumwamsha mtoto kwenda kukojoa

Mzazi anaweza kumsaidia mtoto kwenda chooni kabla ya kulala. Kwa baadhi ya familia, mtoto anaweza pia kuamshwa wakati fulani wa usiku kwenda kukojoa.

Hata hivyo, kumwamsha mtoto kila usiku na kumpeleka chooni si tiba inayomfundisha mtoto kudhibiti kukojoa kwa muda mrefu. Mtoto anapaswa pia kujifunza kutambua ishara za kibofu kujaa na kuamka mwenyewe.

Kwa hiyo, njia hii inaweza kusaidia kupunguza matukio ya kitanda kuwa na mkojo kwa muda, lakini si lazima itibu chanzo cha tatizo.

4. Kutumia king'ora cha mkojo

King'ora cha mkojo ni mojawapo ya njia zinazoweza kusaidia watoto wenye kukojoa kitandani. Kifaa huwekwa kwenye nguo ya mtoto au kwenye sehemu ya kitanda na hutambua unyevu wakati mkojo unapoanza kutoka.

King'ora kinapogundua unyevu, hutoa sauti au mtetemo unaomsaidia mtoto kuamka. Mzazi anaweza kumsaidia mtoto kuamka na kwenda chooni mwanzoni mwa matumizi.

Kwa matumizi ya mara kwa mara, mtoto anaweza kujifunza kuamka anapohisi kibofu kimejaa kabla hajaanza kukojoa. Hata hivyo, king'ora kinahitaji uvumilivu na matumizi ya kawaida kwa muda fulani; si lazima tatizo liishe ndani ya siku chache.

5. Kudhibiti vinywaji kabla ya kulala

Mtoto anapaswa kupata maji ya kutosha wakati wa mchana. Si vizuri kumzuia mtoto kunywa maji kwa kiwango kikubwa kwa hofu ya kukojoa kitandani.

Hata hivyo, epuka kumpa mtoto kiasi kikubwa cha vinywaji karibu sana na muda wa kulala. Pia ni vizuri kupunguza vinywaji vyenye kafeini, kama chai kali, kahawa, cola na baadhi ya vinywaji vya kuongeza nguvu, hasa wakati wa jioni.

6. Kutibu kuvimbiwa

Kuvimbiwa kunaweza kuathiri utendaji wa kibofu na kuongeza tatizo la kukojoa. Ikiwa mtoto anapata choo kigumu, anaenda chooni mara chache, anajikaza sana wakati wa kupata choo au ana maumivu wakati wa kupata choo, tatizo hilo linapaswa kushughulikiwa.

Mtoto apewe lishe yenye nyuzinyuzi na maji ya kutosha kulingana na mahitaji yake. Ikiwa kuvimbiwa ni kwa muda mrefu au ni kali, mtoto anapaswa kuchunguzwa na mtaalamu wa afya.

7. Mafunzo ya kibofu

Kwa baadhi ya watoto wenye dalili za kibofu kutofanya kazi vizuri, mtaalamu wa afya anaweza kupendekeza mafunzo maalumu ya kibofu. Lengo ni kumsaidia mtoto kuwa na ratiba nzuri ya kukojoa na kujifunza kudhibiti mkojo wakati wa mchana.

Si vizuri kumlazimisha mtoto kuzuia mkojo kwa muda mrefu kwa lengo la “kuongeza ukubwa wa kibofu”. Mafunzo haya yanapaswa kufanyika kwa ushauri wa mtaalamu wa afya kulingana na aina ya tatizo.

Matibabu ya dawa

Dawa zinaweza kutumika kwa baadhi ya watoto, hasa pale ambapo hatua za kubadilisha tabia hazijasaidia au mtoto anahitaji kuwa mkavu kwa muda maalumu, kama wakati wa safari au kulala kwa rafiki.

8. Desmopressin

Desmopressin ni dawa inayoweza kupunguza kiwango cha mkojo kinachozalishwa wakati wa usiku. Hivyo, inaweza kusaidia baadhi ya watoto ambao figo zao huzalisha mkojo mwingi wakati wa usiku.

Dawa hii inapaswa kutumiwa kwa maelekezo ya daktari. Wakati mtoto anatumia desmopressin, ni muhimu kufuata maelekezo kuhusu unywaji wa maji kwa sababu kunywa maji mengi wakati wa matumizi ya dawa kunaweza kusababisha kiwango cha sodiamu kwenye damu kushuka.

Desmopressin inaweza kusaidia kudhibiti tatizo, lakini kwa baadhi ya watoto kukojoa kitandani kunaweza kurudi baada ya kuacha dawa. Kwa hiyo, daktari ataamua kama dawa inafaa na namna ya kuitumia.

9. Dawa nyingine

Baadhi ya watoto wenye matatizo maalumu ya kibofu wanaweza kupewa dawa nyingine, kama dawa zinazosaidia kupunguza shughuli nyingi za misuli ya kibofu. Dawa hizi si tiba ya kawaida kwa kila mtoto anayekojoa kitandani.

Dawa kama oxybutynin zinaweza kutumika katika hali maalumu, hasa mtoto akiwa na dalili za kibofu kufanya kazi kupita kiasi, lakini matumizi yake yanapaswa kuongozwa na mtaalamu wa afya.

Dawa kama imipramine zinaweza pia kutumika katika baadhi ya mazingira maalumu, lakini si chaguo la kwanza kwa watoto kutokana na uwezekano wa madhara makubwa. Mtoto hapaswi kupewa dawa hizi bila tathmini na ushauri wa daktari.

Matibabu ya upasuaji

Upasuaji si tiba ya kawaida ya kukojoa kitandani kwa watoto. Watoto wengi hawahitaji upasuaji.

Ikiwa mtoto ana tatizo la kimaumbile katika mfumo wa mkojo, kuziba kwa njia ya mkojo au tatizo jingine linalohitaji kurekebishwa kwa upasuaji, daktari anaweza kupendekeza matibabu hayo baada ya vipimo kubaini chanzo.

Kwa hiyo, upasuaji hufanywa kutibu tatizo la msingi linalosababisha au kuchangia kukojoa, na si kwa sababu tu mtoto anakojoa kitandani.

Kinga dhidi ya kukojoa kitandani kwa watoto

Si kila tukio la kukojoa kitandani linaweza kuzuiwa. Kwa baadhi ya watoto, hali hii huhusiana na ukuaji wa mfumo wa kudhibiti mkojo na inaweza kuendelea kwa muda bila mtoto kuwa na uwezo wa kuizuia kabisa.

Hata hivyo, hatua zifuatazo zinaweza kusaidia:

• Mfundishe mtoto kwenda chooni kabla ya kulala

• Msaidie mtoto kuwa na ratiba ya kwenda chooni wakati wa mchana

• Mpe mtoto maji ya kutosha wakati wa mchana

• Epuka kumpa vinywaji vingi sana karibu na muda wa kulala

• Punguza vinywaji vyenye kafeini, hasa wakati wa jioni

• Tambua na kutibu kuvimbiwa

• Usimwadhibu au kumdhalilisha mtoto anapokojoa kitandani

• Tumia mfumo wa zawadi kwa tabia ambazo mtoto anaweza kuzidhibiti

• Tumia king'ora cha mkojo ikiwa kinafaa kwa mtoto na familia

• Tafuta matibabu ikiwa mtoto ana dalili nyingine za mfumo wa mkojo au tatizo limeanza baada ya kuwa mkavu kwa muda mrefu

Wakati gani mtoto anapaswa kumwona daktari?

Ni vizuri mtoto kuchunguzwa ikiwa kukojoa kitandani kunaendelea mara kwa mara, kunamsumbua mtoto au familia, au kunaambatana na dalili nyingine

Mpeleke mtoto kwa mtaalamu wa afya ikiwa:

• Kukojoa kitandani kumeanza tena baada ya mtoto kuwa mkavu usiku kwa miezi kadhaa.

• Mtoto anakojoa mara nyingi sana wakati wa mchana

• Mtoto anajikojolea au kushindwa kuzuia mkojo wakati wa mchana

• Ana maumivu au kuwaka wakati wa kukojoa

• Ana kiu nyingi au anakunywa maji kupita kawaida

• Anakojoa kiasi kikubwa cha mkojo mara kwa mara

• Ana choo kigumu au anapata choo kwa shida

• Ana homa pamoja na dalili za mkojo

• Kuna damu kwenye mkojo

• Mtoto anakoroma sana au anaonekana kukatika pumzi wakati amelala

• Ana udhaifu wa miguu, ganzi au matatizo mengine ya mfumo wa fahamu

Ikiwa mtoto ana kiu nyingi sana, kukojoa sana pamoja na kupungua uzito, kutapika, kuchoka sana au hali ya mwili kuwa mbaya, anapaswa kupelekwa hospitalini kwa uchunguzi haraka.

Hitimisho

Kukojoa kitandani ni tatizo la kawaida kwa watoto na mara nyingi hupungua kadiri mtoto anavyokua, hivyo mtoto hapaswi kulaumiwa au kuadhibiwa. Ikiwa tatizo linaendelea au linaambatana na dalili nyingine, kutambua chanzo na kutumia njia zinazofaa kama king'ora cha mkojo, marekebisho ya tabia au dawa chini ya ushauri wa daktari kunaweza kusaidia mtoto kuwa mkavu usiku.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu kukojoa kitandani kwa watoto