Lozi ni nini?

Lozi ni aina ya karanga inayotokana na mbegu ya tunda la mti wa mlozi. Mti huu una asili ya maeneo ya Asia ya Magharibi, hasa eneo la Iran na maeneo jirani, lakini kwa sasa lozi hulimwa katika sehemu mbalimbali duniani.

Lozi ni chakula chenye protini, mafuta yasiyoshiba, nyuzi lishe, vitamini na madini mbalimbali, hivyo inaweza kuwa sehemu yenye thamani katika lishe bora.

Familia: Rosaceae

Jina la kisayansi: Prunus dulcis

Jina la kawaida: Lozi, almondi, Almond

Viinilishe vinavyopatikana kwenye lozi

Lozi ina virutubisho mbalimbali muhimu kwa mwili, ikiwa ni pamoja na:

• Protini

• Mafuta

• Kabohaidreti

• Nyuzi lishe

• Vitamini

• Madini

Mafuta yaliyomo kwenye lozi kwa kiasi kikubwa ni mafuta yasiyoshiba, ambayo yanaweza kuwa sehemu ya lishe inayosaidia afya ya moyo yanapotumiwa badala ya mafuta yaliyoshiba.

Faida za lozi kiafya

1. Huchangia afya ya moyo

Lozi ina mafuta yasiyoshiba, nyuzi lishe, magnesiamu na kampaundi mbalimbali za mimea. Virutubisho hivi vinaweza kuchangia afya ya mfumo wa moyo na mishipa, hasa lozi inapotumika badala ya vyakula vyenye mafuta mengi yaliyojaa.

2. Husaidia kushibisha na kudhibiti ulaji wa chakula

Lozi ina mchanganyiko wa protini, mafuta yasiyoshiba na nyuzi lishe, ambao unaweza kusaidia kuongeza hisia ya kushiba baada ya kula. Hii inaweza kusaidia kudhibiti ulaji wa chakula na kuwa sehemu ya lishe inayolenga udhibiti wa uzito.

Hata hivyo, lozi ina nishati nyingi, hivyo kiasi kinacholiwa ni muhimu.

3. Hutoa nishati mwilini

Kwa kuwa lozi ina mafuta, protini na kabohaidreti, hutoa kiasi kikubwa cha nishati. Gramu 100 za lozi zina takribani 579 kcal, hivyo kiasi kidogo kinaweza kuongeza nishati kwa kiasi kikubwa.

4. Huchangia udhibiti wa sukari kwenye damu

Lozi ina nyuzi lishe, protini na mafuta yasiyoshiba, huku ikiwa na kiasi kidogo cha sukari ikilinganishwa na vyakula vingi vya vitafunwa. Kuingiza karanga kama lozi katika lishe yenye uwiano kunaweza kusaidia udhibiti wa sukari kwenye damu.

Lozi haipaswi kuchukuliwa kama tiba ya kisukari, bali kama sehemu ya lishe bora.

5. Husaidia kupunguza mafuta yasiyohitajika kwenye damu

Mafuta yasiyoshiba na nyuzi lishe zilizomo kwenye lozi zinaweza kusaidia kuboresha wasifu wa mafuta kwenye damu zinapotumika katika muktadha wa lishe yenye afya.

6. Huchangia afya ya mifupa

Lozi ni chanzo kizuri cha kalishiamu, magnesiamu, fosforasi na manganizi. Madini haya huhusika katika uundaji na utunzaji wa mifupa na meno.

7. Huchangia afya ya mfumo wa fahamu

Lozi ina magnesiamu, vitamini B6 na vitamini B1 pamoja na virutubisho vingine vinavyohusika katika utendaji wa kawaida wa mfumo wa fahamu na metaboli ya nishati.

8. Husaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu

Lozi ina vitamini E kwa kiwango kikubwa pamoja na kampaundi za mimea. Vitamini E hufanya kazi kama antioksidanti na husaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu unaosababishwa na oksidishaji.

9. Huchangia afya ya ngozi

Vitamini E na mafuta yasiyoshiba yaliyomo kwenye lozi huchangia katika lishe inayosaidia utendaji wa kawaida wa ngozi. Vitamini E pia husaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu wa oksidishaji.

10. Hutoa virutubisho muhimu mwilini

Lozi ni chanzo cha virutubisho mbalimbali, ikiwemo:

• Vitamini E

• Vitamini B1

• Vitamini B2

• Vitamini B3

• Vitamini B5

• Vitamini B6

• Folate

• Kalishiamu

• Magnesiamu

• Potasiamu

• Fosforasi

• Chuma

• Zinki

• Manganizi

• Kopa

Muundo wa virutubisho wa lozi

Kwa kila gramu 100 za lozi:

Madini

Vitamini

Aina za lozi

Lozi hupatikana katika aina mbalimbali zinazotofautiana kwa ukubwa, umbo, ladha na matumizi. Kwa ujumla kuna:

• Lozi tamu – hutumika kama chakula na katika mapishi mbalimbali.

• Lozi chungu – zina kampaundi zinazoweza kutoa cyanide na hazipaswi kuliwa kiholela.

Lozi inayouzwa kama chakula kwa kawaida ni aina salama ya lozi tamu.

Asili na historia

Mlozi unaaminika kuwa na asili katika maeneo ya Asia ya Magharibi na Asia ya Kati. Baadaye ulienea kupitia biashara na uhamaji wa watu hadi maeneo ya Mediterania na sehemu nyingine duniani.

Leo lozi hulimwa kwa kiwango kikubwa katika maeneo yenye hali ya hewa inayofaa, na hutumika kama chakula, kiungo katika mapishi na kutengeneza bidhaa kama siagi ya lozi na maziwa ya lozi.

Ukweli wa kibotania

Mti wa mlozi ni wa familia Rosaceae, familia hiyo hiyo inayojumuisha mimea kama peach, plum, cheri na aprikoti.

Kwa upande wa kibotania, kile tunachokiita “karanga ya lozi” ni mbegu iliyo ndani ya tunda lenye ganda, si karanga ya kweli kwa maana ya kibotania.

Tunda la mlozi huwa na sehemu ya nje inayofanana na nyama ya tunda na ganda gumu ndani yake. Mbegu iliyo ndani ya ganda hilo ndiyo inayotumika kama lozi.

Jinsi ya kutumia lozi

Lozi inaweza kuliwa:

• Ikiwa mbichi au imekaangwa

• Kama kitafunwa

• Ikiongezwa kwenye uji

• Katika saladi

• Kwenye mtindi

• Katika nafaka za kifungua kinywa

• Kama siagi ya lozi

• Katika mikate, keki na biskuti

• Kama kiungo katika vyakula mbalimbali

Ni vizuri kuchagua lozi zisizo na chumvi nyingi, sukari iliyoongezwa au mafuta mengi ya ziada, hasa ikiwa inalengwa kuwa sehemu ya lishe yenye afya.

Jinsi ya kuhifadhi lozi

Lozi inaweza kuhifadhiwa katika sehemu kavu, baridi na isiyo na mwanga mwingi. Kwa sababu ina mafuta mengi, inaweza kubadilika ladha na kupata harufu isiyofaa ikiwa itahifadhiwa vibaya kwa muda mrefu.

Kwa matumizi ya muda mrefu, inaweza kuhifadhiwa kwenye chombo kilichofungwa vizuri katika mazingira ya baridi.

Tahadhari

Mzio wa lozi

Lozi ni miongoni mwa vyakula vinavyoweza kusababisha mzio mkali kwa baadhi ya watu. Mtu mwenye mzio wa lozi anapaswa kuiepuka na kuzingatia uwezekano wa lozi kuwepo kwenye bidhaa nyingine za chakula.

Kiasi cha matumizi

Lozi ina nishati nyingi kwa sababu ya kiwango chake kikubwa cha mafuta. Kwa hiyo, kula kwa kiasi ni muhimu, hasa kwa mtu anayelenga kudhibiti uzito au ulaji wa nishati.

Lozi chungu

Lozi chungu haipaswi kuliwa bila ushauri au usindikaji unaofaa kwa sababu inaweza kuwa na kampaundi zinazoweza kutoa cyanide.

Hitimisho

Lozi ni chakula chenye protini, mafuta yasiyoshamiri, nyuzi lishe, vitamini E, magnesiamu, kalishiamu, potasiamu na fosforasi, pamoja na virutubisho vingine muhimu.Kuitumia kwa kiasi kama sehemu ya lishe yenye mchanganyiko kunaweza kuchangia afya ya moyo, udhibiti wa uzito, afya ya mifupa, mfumo wa fahamu na ulinzi wa seli.