Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu Vitamin E (Alpha-Tocopherol)

Kazi kuu ya vitamin E ni kuwa kiondoa oksijeni huru, ambayo hulinda utando wa seli dhidi ya uharibifu unaosababishwa na chembe huru zinazozalishwa wakati wa shughuli za kawaida za mwili au kutokana na mazingira kama moshi wa sigara na uchafuzi wa hewa.

Pia vitamin E husaidia mfumo wa kinga kufanya kazi vizuri, hasa katika kupambana na maambukizi. Aidha, hushiriki katika mawasiliano kati ya seli na kudhibiti baadhi ya michakato ya kimetaboliki inayohusisha kinga na uchochezi.

Kwa sababu ya kazi hizi, vitamin E ni muhimu kwa afya ya ngozi, macho, mishipa ya fahamu na seli za damu, ingawa si tiba ya magonjwa mengi kama inavyodaiwa mara nyingine.

Vitamin E ni kiambato kinachopatikana kwenye bidhaa nyingi za kutunza ngozi kutokana na uwezo wake wa kufanya kazi kama antioxidant. Inaweza kusaidia kulinda ngozi dhidi ya uharibifu wa mazingira na kuchangia kuhifadhi unyevunyevu wa ngozi.

Hata hivyo, ushahidi wa kisayansi unaonyesha kuwa matumizi ya vitamin E pekee, hasa kupaka mafuta au krimu yenye vitamin E kwenye makovu, hayajathibitishwa kwa kiwango cha kutosha kuwa yanaweza kuondoa au kupunguza makovu kwa watu wote. Kwa baadhi ya watu, yanaweza hata kusababisha mzio au muwasho wa ngozi.

Kwa hiyo, ingawa vitamin E ni muhimu kwa afya ya ngozi, si sahihi kuichukulia kama tiba ya uhakika ya makovu, mikunjo au matatizo yote ya ngozi bila ushahidi wa kutosha.

Kwa sababu vitamin E ni antioxidant, ilidhaniwa hapo awali kuwa inaweza kupunguza hatari ya magonjwa ya moyo kwa kuzuia uharibifu wa mishipa ya damu. Hata hivyo, tafiti kubwa zilizofanyika kwa binadamu hazijaonyesha kuwa matumizi ya virutubisho vya vitamin E hupunguza hatari ya mshtuko wa moyo au kiharusi kwa watu wengi.

Kwa watu wanaokula lishe bora yenye vitamin E ya kutosha, hakuna ushahidi wa kutosha unaoonyesha kuwa kutumia virutubisho vya ziada huongeza kinga dhidi ya magonjwa ya moyo.

Njia bora za kupunguza hatari ya magonjwa ya moyo bado ni kula lishe bora, kufanya mazoezi, kudhibiti shinikizo la damu, kisukari na lehemu(kolestro) pamoja na kuepuka uvutaji wa sigara.

Upungufu wa vitamin E ni nadra kwa watu wenye afya wanaokula lishe ya kawaida. Hata hivyo, unaweza kutokea kwa watu wenye magonjwa yanayopunguza ufyonzwaji wa mafuta kwenye utumbo, kwa kuwa vitamin E ni mojawapo ya vitamini vinavyoyeyuka kwenye mafuta.

Makundi yaliyo kwenye hatari ni pamoja na wagonjwa wenye faibrosisi ya kisistiki, magonjwa ya kongosho, magonjwa ya kutuwama kwa kongosho kwenye ini,ugonjwa wa Crohn au matatizo ya kurithi yanayoathiri usafirishaji wa vitamin E mwilini.

Watoto waliozaliwa kabla ya wakati, hasa wenye uzito mdogo sana wa kuzaliwa, wanaweza pia kuwa na hatari kubwa ya upungufu wa vitamin E kutokana na akiba ndogo ya kirutubisho hiki mwilini.

Upungufu wa vitamin E unaweza kuathiri mfumo wa neva na misuli. Dalili za awali zinaweza kujumuisha udhaifu wa misuli, kupungua kwa nguvu, matatizo ya usawaziko wa mwili na ganzi au kupungua kwa hisia kwenye mikono na miguu.

Kadiri upungufu unavyoendelea, unaweza kusababisha matatizo ya kuona kutokana na kuharibika kwa retina, kupungua kwa uwezo wa kutembea vizuri na wakati mwingine upungufu wa chembe nyekundu za damu, hasa kwa watoto wachanga waliozaliwa kabla ya wakati.

Kwa kuwa dalili hizi zinaweza kufanana na magonjwa mengine mengi, ni muhimu kufanyiwa uchunguzi wa daktari badala ya kujitibu kwa kutumia vitamin E bila sababu iliyothibitishwa.

Ndiyo. Ingawa vitamin E inayopatikana kwenye chakula ni salama, matumizi ya dozi kubwa za virutubisho yanaweza kuongeza hatari ya kutokwa na damu kwa sababu inaweza kuathiri uwezo wa damu kuganda.

Hatari hii huwa kubwa zaidi kwa watu wanaotumia dawa za kupunguza damu kama warfarin au wanaotarajia kufanyiwa upasuaji. Dalili zinaweza kujumuisha kutokwa na damu kirahisi au kupata michubuko kwa urahisi.

Kwa hiyo, virutubisho vya vitamin E vinapaswa kutumiwa kwa kufuata ushauri wa daktari, hasa ikiwa mtu anatumia dawa nyingine au ana magonjwa yanayoongeza hatari ya kutokwa na damu.

Ndiyo. Vitamin E inaweza kuingiliana na baadhi ya dawa, hasa dawa za kupunguza damu kama warfarin, apixaban, rivaroxaban na clopidogrel. Matumizi ya pamoja yanaweza kuongeza hatari ya kutokwa na damu.

Pia inaweza kuingiliana na baadhi ya dawa za kupunguza cholesterol au dawa zinazoathiri ufyonzwaji wa mafuta, jambo ambalo linaweza kubadilisha kiwango cha vitamin E kinachofyonzwa mwilini.

Ni muhimu kumjulisha daktari kuhusu virutubisho vyote unavyotumia kabla ya kuanza dawa mpya au kufanyiwa upasuaji.

Kwa watu wengi, chanzo bora cha vitamin E ni chakula. Mbegu, karanga, mafuta ya mimea, mboga za majani na nafaka hutoa vitamin E pamoja na virutubisho vingine muhimu kama nyuzinyuzi, madini na phytochemicals ambazo huchangia afya kwa ujumla.

Virutubisho vya vitamin E vinaweza kuhitajika kwa watu wachache wenye upungufu uliothibitishwa au magonjwa yanayopunguza ufyonzwaji wa mafuta, lakini si kwa kila mtu.

Kutegemea lishe bora badala ya virutubisho vya dozi kubwa ndiyo njia salama zaidi ya kupata vitamin E kwa watu wengi.

Hapana. Watu wengi wanaokula lishe yenye uwiano mzuri hupata vitamin E ya kutosha kupitia chakula na hawahitaji kutumia virutubisho vya ziada.

Virutubisho vinaweza kupendekezwa kwa wagonjwa wenye upungufu uliothibitishwa, watu wenye magonjwa yanayoathiri ufyonzwaji wa mafuta au hali nyingine maalumu za kitabibu chini ya usimamizi wa daktari.

Ni muhimu kuepuka kutumia dozi kubwa za vitamin E bila ushauri wa mtaalamu wa afya, kwa kuwa matumizi hayo yanaweza kuongeza hatari ya kutokwa na damu na hayajathibitishwa kuwa yana faida kwa watu wengi wasiokuwa na upungufu wa kirutubisho hiki.