Magonjwa na saratani mbalimbali

Upungufu wa damu kutokana na ukosefu wa madini chuma (iron deficiency anaemia) ndio aina ya upungufu wa damu inayotokea zaidi. Husababishwa na lishe duni, hedhi nzito, ujauzito, minyoo na kupoteza damu taratibu tumboni. Huleta uchovu, kizunguzungu, weupe na kupumua kwa shida. Hutibika kwa vidonge vya madini chuma na kutibu chanzo.

Moyo kushindwa kufanya kazi (heart failure) ni hali ambayo moyo hausukumi damu ya kutosha kwa mahitaji ya mwili. Huleta kupumua kwa shida hasa ukilala, miguu kuvimba na uchovu. Visababishi vikuu ni shinikizo la juu la damu, magonjwa ya valvu, misuli ya moyo na mishipa ya moyo. Dawa za kila siku na kupunguza chumvi huongeza maisha.

Ugonjwa sugu wa figo (chronic kidney disease) ni kupungua kwa uwezo wa figo kuchuja damu kwa zaidi ya miezi mitatu. Mara nyingi husababishwa na kisukari na shinikizo la juu la damu. Mwanzoni hauna dalili; baadaye huleta kuvimba, uchovu, kichefuchefu na mkojo kidogo. Kuugundua mapema na kudhibiti chanzo huzuia figo kushindwa kabisa.

​