Magonjwa na saratani mbalimbali
Sehemu hii utasoma kuhusu hali na magonjwa mbalimbali
Damu kuganda kwenye mishipa ya vena (DVT na embolizimu ya mapafu)
Damu kuganda kwenye mishipa ya vena ya ndani (deep vein thrombosis – DVT), mara nyingi ya mguu, huleta mguu mmoja kuvimba, kuuma, kuwa na joto na wekundu. Kipande cha damu iliyoganda kikisafiri hadi mapafuni huleta embolizimu ya mapafu (pulmonary embolism – PE): kupumua kwa shida ghafla, maumivu ya kifua yanayoongezeka ukivuta pumzi, moyo kwenda kasi, kukohoa damu na kuzimia – dharura inayoweza kuua. Hatari kubwa ni baada ya upasuaji, kulala kitandani muda mrefu, ujauzito na baada ya kujifungua, saratani, safari ndefu na vidonge vya homoni. Hutibiwa kwa dawa za kuzuia damu kuganda.
Iskemia ya ateri ya utumbo (mesenteric ischaemia)
Iskemia ya ateri ya utumbo ni utumbo kukosa damu ya kutosha kwa sababu mishipa ya ateri inayolisha utumbo (mesenteric arteries) imeziba. Aina ya ghafla husababishwa na kipande cha damu iliyoganda (mara nyingi kutoka moyoni kwa wenye mapigo ya moyo yasiyo na mpangilio – atrial fibrillation) au mshipa uliobana kuziba kabisa; huleta maumivu makali sana ya tumbo yasiyolingana na uchunguzi – ni dharura ya upasuaji. Aina sugu huleta maumivu ya tumbo dakika 15 hadi 60 baada ya kula, hofu ya kula na kupungua uzito.
Prostaitisi (prostatitis)
Prostaitisi ni uvimbe wa tezi dume. Aina ya ghafla ya bakteria huleta homa, kutetemeka, maumivu ya nyonga na msamba, kukojoa kwa maumivu na kwa shida – ni dharura inayotibiwa kwa antibiotiki. Aina sugu ya bakteria huleta UTI zinazorudi. Aina inayotokea zaidi ni maumivu sugu ya nyonga (chronic pelvic pain syndrome) – maumivu ya msamba, korodani, uume au tumbo la chini kwa zaidi ya miezi 3, maumivu wakati au baada ya kumwaga, bila maambukizi yanayopatikana. Hutibiwa kwa mchanganyiko wa dawa, physiotherapy ya nyonga na kudhibiti msongo.
Mkanda wa jeshi (herpes zoster)
Mkanda wa jeshi (herpes zoster, shingles) ni ugonjwa unaosababishwa na kirusi cha tetekuwanga (varicella-zoster) kuamka tena miaka mingi baada ya tetekuwanga. Huanza na maumivu ya kuwaka moto au kuchoma upande mmoja wa mwili, kisha siku 2 hadi 3 baadaye malengelenge kwa mstari au mkanda upande huo huo – kifuani, mgongoni, usoni au kwingine. Huwapata zaidi wazee na wenye kinga dhaifu (hasa VVU). Dawa za kuzuia virusi (acyclovir) zikianzwa ndani ya saa 72 hupunguza ukali. Mkanda karibu na jicho ni dharura.