
Sharubati ya mahindi ya zambarau (chicha morada) ni kinywaji cha jadi cha Peru kinachochemshwa kwa mahindi ya zambarau, maganda ya nanasi, karafuu, mdalasini na limau. Rangi ya zambarau ina anthocyanini, ambazo tafiti ndogo zimeonyesha huenda zikasaidia kushusha presha kidogo. Mahindi ya kawaida ya njano au meupe hayana viambata hivi, na mahindi ya zambarau ni nadra Tanzania; chai ya rozela ni mbadala wa nyumbani wenye ushahidi zaidi.
Mahindi ya zambarau na presha
Mahindi ya zambarau ni aina ya mahindi ya Amerika ya Kusini yenye punje za rangi ya zambarau iliyokolea, karibu nyeusi. Rangi hiyo inatokana na anthocyanini, rangi asilia zenye sifa ya kuzuia uharibifu wa oksijeni huru, zinazopatikana pia kwenye beri, zabibu nyeusi, biringanya na maua ya rozela.
Tafiti za maabara na za wanyama zinaonyesha anthocyanini husaidia mishipa ya damu kulegea. Utafiti mdogo wa watu wazima wenye presha ya juu kidogo ulionyesha kwamba dondoo ya mahindi ya zambarau huenda ikashusha presha kidogo; tafiti kubwa zinahitajika. Soma shinikizo la juu la damu.
Mahindi ya kawaida ya njano au meupe tunayokula Tanzania hayana anthocyanini hizi, hivyo hayatoi faida hii. Kwa Tanzania, maua ya rozela (hibiscus) yana anthocyanini pia, na uchambuzi wa tafiti umeonyesha chai ya rozela hushusha presha kidogo. Soma Chai ya rozera.

Muda wa maandalizi | Idadi ya bilauri |
Dakika 40 | Bilauri 8 hadi 10 |
Viambato
Magunzi 4 ya mahindi ya zambarau iliyokolea.
Maganda ya nanasi 1 (yaliyooshwa vizuri).
Maji lita 4.
Karafuu 4 na vipande 2 vya mdalasini.
Juisi ya limau mililita 125 (malimau 3 hadi 4).
Vipande vidogo vya tofaa au nanasi kwa kupamba, ukipenda.
Kama hupati mahindi ya zambarau
Tumia maua makavu ya rozela vijiko 4 vikubwa kwa lita 2 za maji, au beri nyeusi na zambarau. Mahindi ya kawaida hayafai kwa sababu hayana rangi ya zambarau. Badala ya maganda ya nanasi, tumia vipande vya nanasi.
Namna ya kuandaa
Osha magunzi ya mahindi na maganda ya nanasi kwa maji safi.
Weka maji lita 4 kwenye sufuria (ya chuma cha pua), ongeza magunzi na maganda ya nanasi, kisha chemsha kwa dakika 15 hadi 30 hadi maji yawe na rangi ya zambarau iliyokolea.
Epua, toa magunzi na maganda, na acha maji yapoe.
Saga karafuu na mdalasini kidogo pamoja na juisi ya limau, kisha changanya kwenye maji yaliyopoa na ukoroge vizuri.
Chuja, mimina kwenye glasi, na pamba kwa vipande vidogo vya tofaa ukipenda.
Hifadhi kwenye jokofu na unywe ndani ya siku 3.
Namna ya kutumia
Glasi 1 hadi 2 kwa siku bila sukari. Kinywaji hiki kinaweza kuchukua nafasi ya soda au juisi zenye sukari wakati wa mlo.
Endelea kumeza dawa zako za presha au kisukari kama ulivyoelekezwa, na pima presha mara kwa mara. Kinywaji hiki ni msaada wa lishe, si badala ya dawa.
Viinilishe
Mahindi ya zambarau na maganda ya nanasi hayamo kwenye jedwali la viinilishe la Lishe Yangu, na kwa kuwa huondolewa baada ya kuchemsha, kinywaji kinapata rangi, ladha na kiasi kidogo cha viambata vyake tu. Kwa hiyo hatuweki jedwali la namba kwa kinywaji hiki. Jedwali la zamani lilikuwa na namba za kalori 118 kwa glasi bila chanzo kinachoeleweka.
Bila sukari, kinywaji hiki kina kalori chache sana, kama chai. Kila kijiko kidogo cha sukari (gramu 4) unachoongeza huongeza takribani kalori 15 na gramu 4 za sukari huru, hivyo faida yake kwa presha na kisukari hupungua ukiweka sukari.
Faida zinazowezekana
Huenda ikasaidia kushusha presha kidogo
Tafiti ndogo za binadamu zimeonyesha faida kidogo kwa presha; tafiti kubwa zinahitajika. Faida hii ni ndogo ukilinganisha na kupunguza chumvi, kupunguza uzito, mazoezi na dawa. Soma chumvi na presha ya kupanda.
Viondoa oksijeni huru
Anthocyanini husaidia kulinda seli dhidi ya uharibifu wa oksijeni huru, kama zinavyofanya rangi za matunda na mboga nyingine zenye rangi kali.
Kinywaji kisicho na sukari
Kwa mwenye kisukari na anayepunguza uzito, kinywaji hiki kisicho na sukari ni mbadala mzuri wa soda na juisi za dukani. Tafiti za maabara zinaonyesha huenda anthocyanini zikasaidia sukari ya damu, lakini tafiti za binadamu zinahitajika.
Hakina gluteni
Kinywaji hiki hakina gluteni, hivyo kinafaa kwa mwenye ugonjwa wa seliaki.
Nani awe makini
Anayeongeza sukari
Usiongeze sukari; faida kwa presha na kisukari hupotea ukiweka sukari nyingi.
Mjamzito anayetumia rozela kama mbadala
Epuka kiasi kikubwa cha rozela wakati wa ujauzito, kwa sababu usalama wa kiasi kikubwa haujathibitishwa.
Mtu mwenye tumbo nyeti
Karafuu na mdalasini kwa wingi vinaweza kuchochea tumbo nyeti au kiungulia. Tumia kiasi kilichoelekezwa. Soma kinga ya kiungulia.
Mtu anayetumia dawa za presha
Presha inaweza kushuka zaidi ukichanganya dawa na vinywaji vya rozela kwa wingi. Pima presha, na ukisikia kizunguzungu ukiinuka, mwambie daktari.
Hitimisho
Sharubati ya mahindi ya zambarau ni kinywaji cha jadi cha Peru chenye anthocyanini zinazoweza kusaidia kushusha presha kidogo, kwa mujibu wa tafiti ndogo. Mahindi ya kawaida hayana faida hii, na kwa Tanzania chai ya rozela ni mbadala wenye ushahidi zaidi. Kunywa bila sukari, endelea na dawa zako na mlo wa chumvi kidogo, na pima presha mara kwa mara.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Sharubati ya mahindi: mahindi ya kawaida yanafaa?
Mahindi ya kawaida ya njano au meupe hayafai kwa kinywaji hiki. Faida zinazotajwa zinatokana na anthocyanini, rangi ya zambarau inayopatikana kwenye mahindi ya zambarau pekee, si kwenye mahindi tunayokula kila siku.
Kama huwezi kupata mahindi ya zambarau, tumia maua ya rozela, ambayo yana anthocyanini pia na yana ushahidi zaidi wa kushusha presha kidogo. Rozela hupatikana kwa urahisi sokoni na maduka ya viungo Tanzania.
2. Inashusha presha kwa kiasi gani?
Tafiti za binadamu kuhusu mahindi ya zambarau ni chache na ndogo, hivyo hatuwezi kusema kiasi kamili cha presha kinachoshuka. Ushahidi mwingi unatoka kwenye tafiti za maabara na za wanyama.
Kwa rozela, uchambuzi wa tafiti ulionyesha wastani wa kushuka kwa presha ya juu kwa takribani mmHg 7, kiasi kidogo kuliko cha dawa nyingi. Kwa hiyo vinywaji hivi ni msaada, si badala ya dawa, kupunguza chumvi na mazoezi.
3. Mwenye kisukari anaweza kunywa?
Anaweza kunywa kama hakiongezwi sukari, kwa sababu kinywaji kisicho na sukari kina kalori na sukari kidogo sana, kama chai. Ni mbadala mzuri wa soda na juisi zenye sukari.
Sukari ikiongezwa, kila kijiko kidogo huongeza sukari huru, na glasi kadhaa kwa siku zinaweza kupandisha sukari ya damu. Kama unahitaji utamu, ongeza vipande vya tofaa au nanasi badala ya sukari, na endelea kupima sukari yako.
4. Ninywe kwa muda gani?
Unaweza kukinywa kama kinywaji cha kawaida cha kila siku kwa wiki kadhaa, pamoja na mlo wenye chumvi kidogo, mboga na matunda mengi, na dawa ulizoandikiwa.
Pima presha mara kwa mara ili kuona mabadiliko. Kama presha bado iko juu baada ya wiki chache, usiongeze kiasi cha kinywaji; muone daktari ili dawa zako zipitiwe upya.
5. Ni kinywaji cha jadi?
Ni kinywaji cha jadi kinachoitwa chicha morada, kinachonywewa sana nchini Peru na nchi jirani za Amerika ya Kusini, mara nyingi pamoja na milo ya familia na kwenye sherehe.
Hapa nchini, chai baridi ya rozela ni kinywaji kinachofanana kwa rangi, ladha chachu na faida zake. Unaweza kuiandaa kwa maua ya rozela, tangawizi, karafuu na limau, bila sukari au kwa sukari kidogo sana.
6. Kwa nini nisitumie sufuria ya alumini?
Kinywaji hiki kina limau na viambata vya asidi, na asidi inaweza kuyeyusha kiasi kidogo cha alumini au kubadilisha rangi na ladha ya kinywaji kikichemshwa kwenye sufuria ya alumini kwa muda mrefu.
Sufuria ya chuma cha pua (stainless steel) au ya udongo inafaa zaidi, na huhifadhi rangi ya zambarau vizuri. Ongeza limau baada ya maji kupoa ili kupunguza asidi wakati wa kuchemsha.
Imeandikwa:
31 Oktoba 2026, 19:39:03
Rejea za mada hii:
Finkel ML, Sanchez S, Mak T, Granstein J, Lefkowitz L. Anthocyanin-rich purple corn extract and its effects on the blood pressure of adults. J Evid Based Complementary Altern Med. 2013;18(4):237–42.
Serban C, et al. Effect of sour tea (Hibiscus sabdariffa L.) on arterial hypertension: a systematic review and meta-analysis. J Hypertens. 2015;33(6):1119–27.
Pamplona-Roger GD. Encyclopedia of Foods and Their Healing Power. Vol. 1. Education and Health Library; 2022.
Mayo Clinic. Mayo Clinic Encyclopedia of Foods: A Guide to Human Nutrition. Rochester (MN): Mayo Clinic.
World Health Organization. Guideline: Sugars intake for adults and children. Geneva: World Health Organization; 2015.
