Mwandishi:
Mhariri:
Imeboreshwa:
ULY CLINIC
ULY CLINIC
31 Oktoba 2026, 15:23:43
Dawa ya kuondowa weupe katika fizii
Jibu kwa ufupi
Jibu kwa ufupi: Jaribu kufuta weupe kwa kitambaa safi. Unafutika – huenda ni fangasi; mwone mtoa huduma kwa dawa. Haufutiki, au fizi zimepauka kote – mwone daktari kwa uchunguzi. Soma Fangasi wa mdomoni.
Maelezo
Visababishi
Fangasi (Candida) – utando mweupe unaofutika; baada ya antibayotiki, kwa wenye kisukari, VVU, au wanaovaa meno ya bandia.
Upungufu wa damu – fizi, ulimi na viganja kupauka; soma Dalili za awali za upungufu wa damu.
Leukoplakia – doa jeupe lisilofutika; tumbaku, ugoro, sigara, pombe.
Lichen planus – mistari myeupe kama lazi pande za mashavu au fizi.
Vidonda vya mdomo – kidonda chenye kitako cheupe na ukingo mwekundu.
Kuungua kwa dawa au kemikali – mfano kuweka kidonge cha aspirini kwenye fizi.
Soma Mdomo kuwa mweupe.
Dawa (kwa maelekezo)
Fangasi – nystatin au miconazole; fluconazole kwa maambukizi makubwa.
Bakteria na fizi kuvimba – kusafisha meno kwa daktari wa meno, na dawa ya kusukutua (chlorhexidine).
Upungufu wa damu – vipimo na tiba ya chanzo.
Nini cha kufanya
Piga mswaki laini mara 2 kwa siku na safisha ulimi.
Sukutua kwa maji ya uvuguvugu yenye chumvi kidogo.
Ondoa meno ya bandia usiku na yasafishe.
Acha tumbaku na punguza pombe.
Usiweke vidonge kwenye fizi.
Dalili za hatari
Mwone daktari haraka ukiwa na:
Fizi kupauka sana pamoja na uchovu, kizunguzungu au kupumua kwa shida.
Kushindwa kumeza au maumivu ya kifua unapomeza (fangasi kwenye koo).
Lini umwone daktari
Doa jeupe lisilofutika au lisilopona wiki 2–3.
Fangasi zinazojirudia – pima sukari na VVU; soma Fizi na VVU.
Fizi kutoka damu, kuvimba au harufu mbaya ya kinywa.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Weupe kwenye fizi unaondolewa na dawa gani?
Inategemea chanzo; fangasi hutibiwa kwa nystatin au miconazole kwa maelekezo.
2. Nitajuaje ni fangasi?
Utando mweupe unaofutika na kuacha wekundu.
3. Fizi zimepauka kote, ni nini?
Huweza kuwa upungufu wa damu – pima damu.
4. Doa jeupe lisilofutika ni hatari?
Linahitaji uchunguzi, hasa kwa mvutaji.
5. Maji ya chumvi yanasaidia?
Yanasaidia usafi, si tiba ya fangasi.
6. Fangasi mdomoni zinajirudia, kwa nini?
Huweza kuwa kisukari, VVU au meno ya bandia – pima.
Imeandikwa:
2 Aprili 2026, 17:07:30
ULY CLINIC inashauri usitegemee au kufuata ushauri wowote uliyoona kwenye makala hii bila kuwasiliana kwanza na daktari wako. Kabla ya kuchukua hatua yoyote ya matibabu, hakikisha umepata ushauri rasmi kutoka kwa daktari wako ili kuepuka madhara yoyote yanayoweza kutokea.
Makala hii ni ya kielimu tu na haitumiki kama mbadala wa matibabu ya daktari.
Rejea za mada hii:
Pappas PG, et al. Clinical practice guideline for the management of candidiasis: 2016 update by IDSA. Clin Infect Dis. 2016;62(4):e1–50.
Warnakulasuriya S, et al. Oral potentially malignant disorders: a consensus report from an international seminar. Oral Dis. 2021;27(8):1862–80.
Scully C. Oral and Maxillofacial Medicine: The Basis of Diagnosis and Treatment. 3rd ed. Elsevier; 2013.
Ministry of Health, United Republic of Tanzania. Standard Treatment Guidelines and National Essential Medicines List (STG/NEMLIT), 7th edition. Dodoma: Ministry of Health; 2026.

