Dawa za kuongeza damu kwa haraka: Mwongozo wa kina kwa wagonjwa

Hakuna dawa moja ya "kuongeza damu haraka" inayomfaa kila mtu – tiba hutegemea chanzo na kiwango cha upungufu wa damu. Baada ya kupoteza damu, kama mimba kuharibika, kujifungua au hedhi nzito, chanzo kikuu ni ukosefu wa madini chuma. Vidonge vya madini chuma, mara nyingi pamoja na foliki, ndiyo tiba ya kwanza; hemoglobini (Hb) huanza kupanda ndani ya wiki 2 hadi 4, lakini vidonge hutumika kwa miezi 3 zaidi baada ya Hb kurudi kawaida ili kujaza akiba ya chuma mwilini.

Madini chuma kwa njia ya mshipa (IV iron) hutolewa hospitalini kwa wasiovumilia vidonge, wasiofyonza vizuri, au wanaohitaji kupanda haraka, mfano mjamzito aliye karibu na kujifungua. Kuongezewa damu hutumika kwa upungufu mkubwa wenye dalili za hatari au kutokwa damu kunakoendelea. Upungufu unaotokana na ukosefu wa vitamini B12 au folate, malaria, minyoo au selimundu hutibiwa kwa kulenga chanzo hicho. Makala hii ni ya elimu; dawa na dozi hutolewa na mtoa huduma baada ya vipimo.

Mfano wa tatizo hili

Mwanamke wa miaka 29, wiki tatu baada ya mimba kuharibika na kupoteza damu nyingi, anahisi kizunguzungu, kuchoka haraka akipanda ngazi, na uso umepauka. Kipimo kimeonyesha upungufu wa damu. Anauliza dawa gani itaongeza damu haraka, na kama kuna chakula au vitamini anazohitaji. Jibu linategemea kiwango cha Hb, chanzo, na dalili alizonazo.

Hatua ya kwanza: pima na tafuta chanzo

• Hb na hesabu kamili ya damu – kujua kiwango na aina ya upungufu (chembe ndogo huashiria ukosefu wa chuma; chembe kubwa huashiria B12 au folate) – soma Dalili za upungufu wa damu.

• Ferritin – akiba ya chuma mwilini.

• Malaria, kinyesi kwa minyoo na damu, kipimo cha selimundu pale inapohitajika.

• Chanzo cha kupoteza damu – hedhi nzito, vidonda vya tumbo, bawasiri – kitibiwe, vinginevyo damu itaendelea kushuka.

Dawa na matibabu yanayotumika

Dozi na muda wa kila dawa hutolewa na mtoa huduma kwa mujibu wa umri, uzito, kiwango cha Hb na mwongozo wa STG. Soma Upungufu wa damu kutokana na ukosefu wa madini chuma na Madini chuma kwa mjamzito.

Jinsi ya kutumia vidonge vya madini chuma vizuri

• Meza na maji au juisi ya matunda yenye vitamini C (chungwa, embe, mapera), si chai, kahawa au maziwa – soma Kunywa dawa kwa maji, maziwa au juisi: kuna tofauti?

• Epuka chai, kahawa na maziwa saa 1 kabla na baada ya kumeza.

• Usimeze pamoja na dawa za kupunguza asidi tumboni au kalsiamu; acha angalau saa 2.

• Kama tumbo linavurugika, meza baada ya kula au wakati wa usiku – ni bora kumeza kwa chakula kuliko kuacha. Kwa baadhi, mtoa huduma hushauri kumeza siku moja badala ya kila siku ili kupunguza maudhi.

• Endelea kwa muda wote ulioelekezwa, hata ukijisikia vizuri.

• Hifadhi mbali na watoto – vidonge vya chuma ni sumu kwa watoto wakimeza vingi.

Maudhi ya vidonge vya madini chuma

• Choo cheusi – ni kawaida na si damu.

• Kukosa choo au kuharisha.

• Kichefuchefu na maumivu ya tumbo.

• Ladha ya chuma mdomoni.

Kula matunda, mboga na maji ya kutosha husaidia kukosa choo. Maudhi yakiwa makali, mtoa huduma anaweza kubadilisha aina ya dawa, kupunguza mara za kumeza, au kutumia IV iron.

Lishe ya kusaidia

• Maini, nyama nyekundu, dagaa na samaki – chuma kinachofyonzwa kwa urahisi.

• Maharage, dengu, mboga za majani – pamoja na vitamini C.

• Mayai, maziwa, nyama – kwa vitamini B12.

• Mboga za majani, parachichi, machungwa – kwa folate.

Chakula peke yake hakitoshi kwa upungufu wa kati au mkubwa, lakini husaidia kudumisha akiba baada ya matibabu.

Dalili za hatari: nenda hospitali mara moja

• Kupumua kwa shida ukiwa umepumzika, maumivu ya kifua au moyo kwenda mbio sana.

• Kuzimia au kizunguzungu kikali.

• Kutokwa damu kunakoendelea.

• Choo cheusi kama lami kabla ya kuanza vidonge vya chuma, au kutapika damu.

• Mjamzito mwenye uchovu mkubwa au kupumua kwa shida.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara