top of page

Mwandishi:

Mhariri:

Imeboreshwa:

ULY CLINIC

Dkt. Helen L, M.D

31 Oktoba 2026, 15:23:37

Degedege kwa watoto chini ya mwaka mmoja

Jibu kwa ufupi


Jibu kwa ufupi: Mlaze ubavu, usiweke chochote mdomoni, angalia saa. Zaidi ya dakika 5, au mtoto hapati fahamu, au ni mara ya kwanza – hospitali mara moja. Endelea kunyonyesha mara kwa mara. Soma Degedege.


Maelezo


Dalili


  • Kukakamaa kwa mwili au kiungo.

  • Kutikisika kwa mdundo kusikokoma ukishika kiungo.

  • Macho kukodoa, kuzunguka au kupepesa.

  • Kutafuna, kunyonya, kutoa ulimi bila sababu.

  • Kusimama kupumua, midomo kuwa ya bluu.

  • Kutoitikia.


Visababishi


  • Kukosa oksijeni wakati wa kuzaliwa.

  • Maambukizi – sepsis, meningitis; soma Meningitis.

  • Sukari kushuka – hasa kwa waliozaliwa wadogo, mama mwenye kisukari, mtoto asiyenyonya.

  • Calcium, magnesium au sodium kushuka.

  • Damu kuvuja kichwani, kasoro za ubongo, magonjwa ya kurithi.

  • Miezi 6+ – homa kali, malaria kali.


Hospitalini


  • Sukari ya damu mara moja.

  • Malaria, damu kamili, chumvi za mwili, maji ya uti wa mgongo.

  • Dawa za kusimamisha degedege na kutibu chanzo.

  • Ultrasound au picha ya ubongo, EEG.


Nini cha kufanya


  • Mlaze ubavu, ondoa vitu vigumu karibu.

  • Usimwekee kijiko, kidole, mafuta, kitunguu wala dawa ya kienyeji mdomoni.

  • Usimtingishe wala kumwagia maji.

  • Andika muda na jinsi lilivyokuwa; rekodi video ukiweza.

  • Nyonyesha mara 8–12 kwa siku.

  • Homa – vua nguo nzito, paracetamol kwa maelekezo; soma Mtoto akiwa na homa.


Dalili za hatari


Hospitali mara moja mtoto akiwa na:


  • Degedege lolote kwa mtoto chini ya miezi 6.

  • Degedege zaidi ya dakika 5 au kujirudia.

  • Hapati fahamu baada ya degedege.

  • Shingo kukakamaa, utosi kuvimba, kutapika, kushindwa kunyonya.

  • Kupumua kwa shida, rangi ya bluu.


Lini umwone daktari


  • Mtoto alipata degedege na kupona – ufuatiliaji wa ukuaji.

  • Kuchelewa kukaa, kutambaa au kuitikia.

  • Degedege bila homa – soma Kifafa kwa watoto.


Maswali yanayoulizwa mara kwa mara


1. Degedege la mtoto mchanga ni sukari kushuka tu?

Hapana; visababishi ni vingi.

2. Niweke kijiko mdomoni?

Hapana kamwe.

3. Degedege la homa huanza umri gani?

Kwa kawaida miezi 6 hadi miaka 5.

4. Mtoto atapata kifafa?

Wengi hawapati; inategemea chanzo.

5. Dawa za kienyeji zinasaidia?

Hapana; huchelewesha matibabu na huweza kudhuru.

6. Nifanye nini akimaliza?

Mlaze ubavu na umpeleke kituoni.

Imeandikwa:

2 Aprili 2026, 19:17:50

ULY CLINIC inashauri usitegemee au kufuata ushauri wowote uliyoona kwenye makala hii bila kuwasiliana kwanza na daktari wako. Kabla ya kuchukua hatua yoyote ya matibabu, hakikisha umepata ushauri rasmi kutoka kwa daktari wako ili kuepuka madhara yoyote yanayoweza kutokea.

​

Makala hii ni ya kielimu tu na haitumiki kama mbadala wa matibabu ya daktari.

Rejea za mada hii:

  1. World Health Organization. Guidelines on neonatal seizures. Geneva: WHO; 2011.

  2. Pressler RM, et al. The ILAE classification of seizures and the epilepsies: modification for seizures in the neonate. Epilepsia. 2021;62(3):615–28.

  3. World Health Organization. Pocket book of hospital care for children. 2nd ed. Geneva: WHO; 2013.

  4. Ministry of Health, United Republic of Tanzania. Standard Treatment Guidelines and National Essential Medicines List (STG/NEMLIT), 7th edition. Dodoma: Ministry of Health; 2026.

bottom of page