Mwandishi:
Mhariri:
Imeboreshwa:
ULY CLINIC
ULY CLINIC
30 Oktoba 2026, 13:27:31
Degedege
Maelezo ya jumla
Degedege (seizure, convulsion) ni dalili, si ugonjwa mmoja. Hutokea chembe za neva za ubongo zinapotoa umeme mwingi kwa pamoja. Kifafa ni hali ya mtu kupata degedege linalojirudia bila chanzo cha papo hapo – soma Kifafa kwa watu wazima.
Degedege la homa kwa watoto hushughulikiwa pia katika Afya ya Mtoto.
Aina na jinsi inavyojitokeza
Aina kuu
Degedege la mwili mzima (tonic-clonic) – mtu anapiga kelele, anaanguka, mwili unakakamaa kisha unatetemeka kwa mapigo, povu mdomoni, anaweza kung'ata ulimi pembeni na kujikojolea. Hudumu dakika 1 hadi 3. Baadaye huchoka na kuchanganyikiwa.
Kutokwa na fahamu kwa sekunde (absence) – hasa watoto; anaangalia mbele kwa sekunde 5 hadi 15 bila kujibu, kisha anaendelea.
Degedege la sehemu moja (focal) – mkono, mguu au upande mmoja wa uso kutetemeka; au hisia za ajabu, harufu, au kufanya vitendo bila kujua.
Kukakamaa tu (tonic) au kulegea ghafla (atonic) – mtu anaanguka ghafla.
Mitetemeko ya ghafla ya misuli (myoclonic) – mshtuko wa mikono, hasa asubuhi.
Visababishi
Homa kwa watoto wa miezi 6 hadi miaka 5.
Homa ya uti wa mgongo na maambukizi ya ubongo.
Kiharusi na kuumia kichwa.
Pombe – kunywa sana au kuacha ghafla.
Madini kuvurugika – sodium, calcium.
Preeclampsia kali (eclampsia) kwa mjamzito.
Dawa na dawa za kulevya.
Uvimbe wa ubongo.
Maambukizi ya ubongo kwa wenye VVU.
Dalili zinazoambatana
Kung'ata ulimi pembeni – soma Kung'ata ulimi usingizini.
Kujikojolea.
Kuchanganyikiwa na uchovu baada ya degedege.
Homa – maambukizi.
Kichwa kuuma.
Hisia ya ajabu kabla (aura) – harufu, ladha, hofu.
Dalili za hatari
Piga simu ya dharura au nenda hospitali mara moja ukiwa na:
Degedege la zaidi ya dakika 5, au degedege moja baada ya jingine bila kuamka katikati.
Degedege la mara ya kwanza.
Mtu haamki baada ya degedege.
Kuumia wakati wa degedege.
Kupumua kwa shida baadaye.
Mjamzito mwenye degedege.
Pamoja na homa kali, shingo kukakamaa au kuchanganyikiwa.
Degedege ndani ya maji.
Vipimo
Historia kutoka kwa aliyeshuhudia; video ya simu husaidia sana.
Sukari ya damu papo hapo.
Kipimo cha malaria, damu, madini, figo.
EEG – umeme wa ubongo.
CT au MRI ya ubongo.
Kipimo cha maji ya uti wa mgongo – kwa homa.
Matibabu na huduma ya nyumbani
Huduma ya kwanza
Tulia na angalia saa.
Ondoa vitu vigumu karibu naye; weka kitu laini chini ya kichwa.
Usiweke kitu chochote mdomoni – hata kijiko; hawezi kumeza ulimi.
Usimshike kwa nguvu kuzuia mitetemeko.
Baada ya mitetemeko, mlaze ubavu.
Kaa naye hadi aamke kikamilifu.
Hospitalini
Dawa za kusimamisha degedege (mf. diazepam au midazolam) kwa degedege la muda mrefu.
Kutibu chanzo – sukari, malaria, maambukizi, madini.
Dawa za kila siku za kuzuia degedege kwa wenye kifafa.
Magnesium sulphate kwa eclampsia.
Kinga
Wenye kifafa: meza dawa kila siku, lala vya kutosha, epuka pombe.
Tibu homa mapema; lala kwenye chandarua.
Usiogelee peke yako; epuka kupanda juu na kuendesha kama degedege halijadhibitiwa.
Wajawazito: hudhuria kliniki na pima shinikizo la damu.
Lini umwone daktari
Baada ya degedege lolote la mara ya kwanza.
Degedege linalorudi licha ya dawa.
Madhara ya dawa za degedege.
Kutokwa na fahamu kwa sekunde kwa mtoto shuleni.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
1. Mtu ameanguka na anatetemeka, nifanye nini?
Ondoa vitu vikali, weka kitu laini chini ya kichwa, usiweke kitu mdomoni, na angalia saa. Akimaliza, mlaze ubavu. Zaidi ya dakika 5 – piga simu ya dharura.
2. Je, niweke kijiko mdomoni ili asimeze ulimi?
Hapana. Mtu hawezi kumeza ulimi wake. Kitu mdomoni kinaweza kuvunja meno au kuziba njia ya hewa.
3. Nimepata degedege mara ya kwanza nikiwa mtu mzima, kwa nini?
Inahitaji uchunguzi – sukari, malaria, maambukizi, pombe, kiharusi au uvimbe. Onana na daktari mapema.
4. Mtoto mwenye homa amepata degedege, ni kifafa?
Mara nyingi ni degedege la homa, linalotokea kwa watoto wadogo na si kifafa. Lakini mpeleke hospitali kuchunguza malaria na homa ya uti wa mgongo.
5. Natumia dawa za kifafa lakini bado napata degedege, nifanyeje?
Hakikisha unameza kila siku bila kuruka, lala vya kutosha na epuka pombe. Rudi kwa daktari arekebishe dawa.
6. Mjamzito amepata degedege, ni nini?
Inaweza kuwa eclampsia – dharura kubwa. Mpeleke hospitali mara moja.
7. Mtoto anaangalia mbele kwa sekunde bila kujibu mara nyingi kwa siku, ni nini?
Hii inaweza kuwa degedege la absence. Mpeleke kwa daktari kwa EEG.
8. Napata degedege nikiacha pombe ghafla, kwa nini?
Kuacha pombe ghafla baada ya kunywa kwa muda mrefu kunaweza kuleta degedege. Acha pombe chini ya uangalizi wa daktari.
9. Je, degedege linaambukiza au ni mapepo?
Hapana. Ni tatizo la umeme wa ubongo, si la kiroho, na haliambukizi. Linatibika hospitalini.
10. Baada ya degedege mtu analala sana na kuchanganyikiwa, ni kawaida?
Ndiyo, kwa muda mfupi baada ya degedege kubwa. Kama haamki au kuchanganyikiwa kunadumu zaidi ya saa 1, nenda hospitali.
ULY CLINIC inakushauri siku zote uwasiliane na daktari wako kwa ushauri na tiba zaidi kabla ya kuchukua hatua yoyote ile ya kiafya baada ya kusoma makala hii.
Wasiliana na daktari wa ulyclinic kwa ushauri zaidi na tiba kwa kutumia namba za simu au kubonyeza link ya Pata Tiba chini ya tovuti hii
Imeandikwa:
30 Oktoba 2026, 12:50:12
Soma dalili zingine Zaidi kwa kubonyeza herufi ya mwanzo hapa chini
​
[A] [B] [C] [D] [E] [F] [G] [H] [I] [J] [K] [L] [M] [N] [O] [P] [Q] [R] [S] [T] [U] [V] [W] [X] [Y] [Z] [Z] [#]
Rejea za mada hii: