Je, kuna aina ya funza wanaokuwa wadogo wanapogusana na ngozi ya binadamu?

Jibu kwa ufupi

Swali la mteja: "Habari daktari, jana nilikuwa shambani bila viatu nikaona kitu kama minyoo midogo kwenye mguu. Ilipogusa ngozi yangu ilijikunja na kuonekana imepungua ukubwa. Kuna funza kama hao? Ni hatari?"

Jibu kwa ufupi: Viumbe uliowaona huenda walijikunja tu kujilinda – si kupungua ukubwa. Hatari halisi ya kutembea pekupeku ni vibuu vya minyoo ndoano ambavyo huwezi kuviona kwa macho.

Maelezo

Viumbe wanaojikunja wakiguswa

• Minyoo bapa wa majini (planaria) – hutambaa juu ya mawe na mimea ya majini; si hatari kwa binadamu.

• Ruba (leeches) – kwenye maji na matope; hujikunja kisha hujishikiza kwenye ngozi kunyonya damu. Huleta kidonda kidogo kinachotoka damu.

• Minyoo-nywele (horsehair worms) – warefu kama uzi, kwenye maji au udongo wenye unyevu; hujiviringisha wakiguswa; si hatari.

• Minyoo wa udongo na viwavi – hujikunja wakiguswa; si hatari.

Minyoo wanaoingia kupitia ngozi

• Minyoo ndoano – vibuu vyake ni chini ya milimita 1, havionekani kwa macho; huingia kupitia nyayo kwenye udongo wenye kinyesi; huleta muwasho na vipele miguuni, kisha upungufu wa damu – soma Minyoo ya tumbo.

• Strongyloides – kama minyoo ndoano.

• Vibuu vya minyoo ya mbwa na paka – huleta mstari wa vipele unaotambaa na kuwasha.

• Kichocho – kupitia maji ya mito na mabwawa; soma Kichocho.

Nini cha kufanya

• Vaa viatu shambani na kwenye udongo wenye unyevu.

• Tumia vyoo – kinyesi kisitapakae shambani.

• Epuka kuogelea au kuoga kwenye maji yaliyotuama.

• Ruba akijishikiza – usimvute kwa nguvu; telezesha ukucha chini ya mdomo wake, kisha safisha kidonda kwa maji na sabuni.

• Tumia dawa ya minyoo kama inavyoshauriwa – soma Mara ngapi utumie dawa ya minyoo.

Dalili za hatari

Nenda hospitali ukiona:

• Kidonda cha ruba kinatoka damu bila kukoma au kina usaha.

• Kizunguzungu, uchovu mkubwa, kupumua kwa shida – upungufu mkubwa wa damu.

• Kikohozi, homa na vipele wiki chache baada ya kutembea pekupeku au kuogelea.

Lini umwone daktari

• Muwasho na vipele kwenye nyayo baada ya kutembea pekupeku.

• Mstari mwekundu unaotambaa chini ya ngozi.

• Damu kwenye mkojo au kinyesi baada ya kuogelea mtoni.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara