Kipimo cha UKIMWI positive

Kipimo cha VVU kuwa chanya (positive) maana yake ni kwamba kipimo kimegundua kinga ya mwili dhidi ya VVU, antijeni za virusi, au vyote viwili. Utambuzi kamili hutolewa tu baada ya kufuata mpangilio wa vipimo wa taifa: kipimo cha kwanza kikiwa chanya, huthibitishwa kwa kipimo cha pili cha aina tofauti. Vikitofautiana, majibu huitwa tatanishi na kipimo hurudiwa baada ya siku 14 au hupimwa maabara.

Kipimo cha kujipima kikiwa chanya ni ishara ya kwenda kituo cha afya, si utambuzi. Majibu chanya ya uongo ni nadra lakini hutokea, kwa mfano kwa baadhi ya maambukizi, magonjwa ya kinga ya mwili au kosa la kusoma kipimo, ndiyo sababu ya kipimo cha uthibitisho. Utambuzi ukithibitishwa, kuanza ART mapema humwezesha mtu kuishi maisha marefu na yenye afya, na virusi vikifikia kiwango kisichogundulika, hawezi kumwambukiza mwenzi kwa ngono.

Majibu chanya yanamaanisha nini?

Majibu ya kipimo cha VVU huweza kuwa ya aina tatu: hasi, chanya au tatanishi. Majibu chanya ya kipimo cha kwanza, hasa cha haraka au cha kujipima, huitwa majibu chanya ya awali. Yanaonyesha kwamba kuna uwezekano mkubwa wa maambukizi, lakini yanahitaji kuthibitishwa kabla ya utambuzi kutolewa.

Kwa kipimo hasi soma Kipimo cha UKIMWI negative, na kwa majibu yanayopingana soma Majibu tatanishi ya vipimo vya UKIMWI.

Utambuzi unavyothibitishwa kituoni

Mfumo huu wa vipimo viwili au vitatu vya aina tofauti umewekwa ili kuzuia mtu kupewa utambuzi usio sahihi. Kwa usahihi wa vipimo soma Uwezo tambuzi na usahihi wa vipimo vya VVU.

Visababishi vya majibu chanya ya uongo

Maambukizi ya VVU ndiyo sababu kuu ya majibu chanya. Hata hivyo, mara chache kipimo cha awali huonyesha chanya kwa mtu asiye na VVU. Visababishi vilivyoripotiwa ni pamoja na:

• Makosa ya kiufundi: kusoma kipimo baada ya muda ulioelekezwa, kutumia kipimo kilichoisha muda, au sampuli kuchanganywa.

• Baadhi ya maambukizi, kama malaria au kirusi cha Epstein–Barr.

• Magonjwa ambayo kinga ya mwili hushambulia mwili wenyewe, kama lupus.

• Ujauzito na baadhi ya hali za damu kwa vipimo fulani.

• Kushiriki kwenye tafiti za chanjo ya VVU.

Kwa kuwa vipimo viwili vya aina tofauti hutumika, ni nadra sana visababishi hivi kuleta utambuzi wa uongo. Soma zaidi Majibu chanya ya VVU pasipo VVU.

Nini cha kufanya baada ya majibu chanya

Kama umejipima nyumbani

• Usijihitimishie kwamba una VVU, na usikate tamaa.

• Nenda kituo cha afya au kliniki ya VVU, ikiwezekana siku hiyo hiyo au ndani ya siku chache.

• Fanya vipimo vya uthibitisho kwa mpangilio wa taifa kabla ya kuanza dawa yoyote.

Utambuzi ukithibitishwa

• Anza ART mapema: mara nyingi siku hiyo hiyo au ndani ya siku 7, baada ya kuchunguzwa kifua kikuu na hali nyingine.

• Vipimo vya mwanzo: CD4 kwa baadhi, kifua kikuu, homa ya ini B, kaswende na, kwa wanawake, uchunguzi wa saratani ya shingo ya kizazi.

• Kipimo cha kiasi cha virusi: hufanyika kwa ratiba ya kliniki ili kuhakikisha dawa zinafanya kazi; lengo ni virusi visigundulike.

• Dawa za kuzuia maambukizi nyemelezi kama ilivyoshauriwa na kliniki.

• Wenzi na watoto kupimwa, kwa msaada wa mtoa huduma.

• Msaada wa kisaikolojia na lishe, na vikundi vya watu wanaoishi na VVU.

Kwa dawa za ART soma Dawa za kupunguza makali ya VVU, na kwa maelezo ya ugonjwa wenyewe soma VVU na UKIMWI.

Picha ya majibu ya kipimo cha haraka

Picha iliyo juu inaonyesha jinsi mistari ya kipimo cha haraka inavyosomwa. Mstari wa udhibiti (C) unaonyesha kipimo kimefanya kazi. Mstari ukionekana pia mahali pa majibu (T), hata hafifu, ni majibu chanya ya awali. Mstari wa udhibiti usipoonekana, kipimo ni batili na kinarudiwa. Soma majibu ndani ya muda ulioelekezwa tu, kwa kawaida dakika 15 hadi 20; mstari unaojitokeza baadaye haupaswi kutafsiriwa.

Kuishi na VVU leo

Kupata majibu chanya si mwisho wa maisha. Kwa ART inayotumiwa kila siku, watu wanaoishi na VVU hufanya kazi, husoma, huoa au kuolewa, hupata watoto wasio na VVU na kuishi muda karibu sawa na wengine. Mtu ambaye virusi vyake havigunduliki kwa vipimo kwa muda wa miezi 6 au zaidi hawezi kumwambukiza mwenzi kwa ngono: Kutogundulika = Kutoambukiza (K=K).

Maswali mengine yanayoulizwa na wasomaji

Na je, ikatokea umepima na mistari yote ikaonekana, utakuwa mwathirika?

Kuonekana kwa mistari yote miwili kwenye kipimo cha haraka cha VVU (HIV rapid) kwa kawaida humaanisha kuwa kipimo hicho kimetoa majibu chanya ya awali . Hata hivyo, matokeo haya hayatoshi peke yake kuthibitisha kuwa mtu ana VVU. Miongozo ya kitaifa na kimataifa inapendekeza kuwa majibu ya awali yathibitishwe kwa kutumia mfuatano wa vipimo vingine vilivyoidhinishwa kabla ya utambuzi wa mwisho kutolewa.

Sababu ya kufanya vipimo vya uthibitisho ni kwamba, ingawa vipimo vya kisasa vina usahihi mkubwa sana, hakuna kipimo kinachokuwa sahihi kwa asilimia 100 katika mazingira yote. Mara chache, hali kama hitilafu za kiufundi, makosa katika uchukuaji wa sampuli au sababu nyingine za kibaolojia zinaweza kufanya kipimo cha awali kionekane chanya wakati mtu hana VVU.

Kwa hiyo, mtu anapoona mistari yote miwili, hatua sahihi si kujihitimishia kuwa ana VVU wala kuanza kukata tamaa. Anapaswa kufika kwenye kituo cha afya ili kufuata utaratibu wa vipimo vya uthibitisho na kupata ushauri nasaha. Utambuzi wa mwisho hutolewa baada ya mchakato huo kukamilika.

Kipimo cha kujipima nyumbani cha UKIMWI kinaaminika kwa kiasi gani?

Vipimo vya kujipima VVU nyumbani vilivyoidhinishwa vina usahihi mkubwa vinapotumiwa kwa kufuata maelekezo ya mtengenezaji. Vimekuwa nyenzo muhimu ya kuongeza upatikanaji wa huduma za upimaji kwa watu ambao hawawezi au hawapendi kwenda kituo cha afya.

Hata hivyo, kipimo cha kujipima ni hatua ya uchunguzi wa awali, si utambuzi wa mwisho. Matokeo chanya yanahitaji kuthibitishwa katika kituo cha afya kwa kutumia utaratibu wa vipimo vya uthibitisho. Vivyo hivyo, matokeo hasi hayaondoi uwezekano wa maambukizi ikiwa kipimo kilifanyika ndani ya kipindi cha dirisha.

Kwa hiyo, kipimo cha kujipima ni salama na cha kuaminika kinapotumiwa kwa usahihi, lakini matokeo yake yanapaswa kutafsiriwa kwa kuzingatia muda tangu tukio la hatari na miongozo ya kitaalamu.

Majibu chanya ya awali yanaweza kubadilika yakawa hasi?

Majibu chanya ya awali yanaweza yasithibitishwe baada ya vipimo vya uthibitisho, ingawa hali hiyo ni nadra kwa vipimo vya kisasa vinavyotumika kwa kufuata viwango vya ubora. Hii ndiyo sababu vipimo vya uthibitisho ni sehemu muhimu ya utaratibu wa utambuzi wa VVU.

Sababu zinazoweza kufanya kipimo cha awali kionekane chanya bila kuwepo kwa VVU ni pamoja na hitilafu za maabara, makosa ya kiufundi, matumizi yasiyo sahihi ya kipimo au mara chache mwitikio wa kinga unaoweza kuathiri kipimo. Ndiyo maana wataalamu hawatoi utambuzi wa mwisho kwa kutumia kipimo kimoja pekee.

Kwa mtu aliyepata majibu chanya ya awali, jambo muhimu zaidi ni kukamilisha mchakato wa uthibitisho badala ya kufanya hitimisho mapema. Mfumo huu umewekwa ili kuhakikisha kila mtu anapata utambuzi sahihi na kuepuka makosa yanayoweza kuwa na athari kubwa katika maisha yake.

Je, kuna dawa za kuondoa HIV kabisa mwilini?

Kwa sasa, hakuna dawa iliyothibitishwa kuondoa kabisa VVU mwilini kwa matumizi ya kawaida ya kitabibu. Baada ya kuingia mwilini, virusi vinaweza kujificha ndani ya baadhi ya seli za kinga, jambo linalofanya visiwe rahisi kuondolewa kabisa hata baada ya kutumia dawa.

Hata hivyo, dawa za kufubaza VVU (ART) zina uwezo mkubwa wa kuzuia virusi kuzaliana. Zinapotumiwa kila siku kama zilivyoelekezwa, kiwango cha virusi kwenye damu kinaweza kushuka hadi kisigundulike kwa vipimo vya kawaida (kiasi cha nakala za VVU kisichotambulika). Hali hii hulinda kinga ya mwili na hupunguza kwa kiwango kikubwa hatari ya kuendelea hadi UKIMWI.

Kwa watu wengi, matumizi sahihi ya ART huwafanya waishi maisha marefu, kufanya kazi, kupata watoto na kushiriki shughuli za kawaida za kijamii. Tafiti pia zimeonyesha kuwa mtu mwenye kiwango cha virusi kisichogundulika kwa muda mrefu hasambazi VVU kwa njia ya ngono (K=K – Kutogundulika = Kutoambukiza).

Kupima positive kunamaanisha nitaumwa sana?

Kupata majibu yanayothibitisha kuwa una VVU hakumaanishi kwamba utaanza kuugua mara moja au kwamba maisha yako yatafikia mwisho. Kwa watu wengi wanaogundulika mapema na kuanza ART haraka, kinga ya mwili hubaki imara na wanaendelea kuishi maisha ya kawaida kwa miaka mingi.

Madhara makubwa ya VVU hutokea zaidi pale ambapo maambukizi hayajatambuliwa au mtu hatumii dawa zake ipasavyo. Bila matibabu, virusi huendelea kudhoofisha kinga ya mwili taratibu na kuongeza hatari ya kupata magonjwa nyemelezi.

Hivyo, jambo muhimu zaidi baada ya utambuzi si kuogopa, bali kuanza matibabu mapema, kuhudhuria kliniki kama ilivyopangwa na kutumia dawa kwa usahihi. Hatua hizi zina athari kubwa zaidi katika afya ya muda mrefu kuliko majibu ya kipimo yenyewe.

Je, mtu mwenye HIV anaweza kuishi maisha ya kawaida na kuoa au kuolewa?

Mtu mwenye VVU anaweza kuendelea na maisha ya kawaida, kuoa au kuolewa, kufanya kazi, kusoma, kusafiri na kushiriki shughuli nyingine za kila siku kama mtu mwingine, mradi apate matibabu na ufuatiliaji wa kitabibu. Dawa za kufubaza VVU (ART) huzuia virusi kuzaliana, hulinda kinga ya mwili na hupunguza kwa kiasi kikubwa hatari ya kupata magonjwa nyemelezi.

Kwa wanandoa ambapo mmoja ana VVU na mwingine hana, kuna njia mbalimbali zinazowezesha kuishi pamoja kwa usalama. Mtu mwenye VVU anapotumia dawa zake kwa usahihi na kiwango cha virusi kushuka hadi kisichogundulika (kiasi cha nakala za VVU kisichotambulika) na kubaki hivyo kwa muda unaopendekezwa, hatari ya kusambaza VVU kwa njia ya ngono huwa sifuri. Hii ndiyo msingi wa kauli inayojulikana kama K=K (Kutogundulika = Kutoambukiza).

Kwa hiyo, utambuzi wa VVU hauondoi ndoto za kuanzisha familia. Ushauri wa kitaalamu, matumizi sahihi ya dawa na ufuatiliaji wa mara kwa mara huwasaidia watu wengi wenye VVU kuishi maisha marefu, yenye afya na kujenga familia salama.

Ni lini nifanye kipimo cha uthibitisho baada ya kupata positive ya awali?

Baada ya kupata majibu chanya ya awali kwenye kipimo cha haraka cha VVU, hatua inayofuata ni kufika kituo cha afya haraka iwezekanavyo, ikiwezekana siku hiyohiyo au ndani ya siku chache. Hii husaidia kupunguza wasiwasi usio wa lazima na kuhakikisha mchakato wa uthibitisho unaanza mapema.

Katika kituo cha afya, mtoa huduma atafuata mwongozo wa kitaifa wa upimaji wa VVU kwa kutumia vipimo vya uthibitisho vilivyoidhinishwa. Matokeo ya mwisho hutolewa baada ya kukamilika kwa utaratibu huu, si kwa kutegemea kipimo cha kwanza pekee. Ikiwa kutakuwa na matokeo yasiyoeleweka au yanayopingana, mtoa huduma anaweza kushauri kurudia kipimo baada ya muda au kutumia vipimo vingine kulingana na miongozo husika.

Kuchelewesha uthibitisho kunaweza kuongeza hofu na mkanganyiko. Aidha, kama maambukizi yatathibitishwa, kuanza matibabu mapema kuna faida kubwa katika kulinda kinga ya mwili na kuboresha afya ya muda mrefu.

Je, msongo wa mawazo unaweza kuathiri majibu ya kipimo?

Msongo wa mawazo hauwezi kubadilisha majibu ya kipimo cha VVU kutoka hasi kuwa chanya au kutoka chanya kuwa hasi. Vipimo vya VVU hutegemea kutambua kingamwili, antijeni au vinasaba vya virusi, si hali ya hisia au kiwango cha wasiwasi wa mtu.

Hata hivyo, msongo wa mawazo unaweza kuathiri jinsi mtu anavyotafsiri matokeo ya kipimo. Kwa mfano, mtu mwenye hofu kubwa anaweza kusoma vibaya mistari ya kipimo cha kujipima nyumbani au kushindwa kufuata maelekezo ya matumizi kwa usahihi. Ndiyo maana ni muhimu kusoma matokeo ndani ya muda uliowekwa na mtengenezaji na kufuata maelekezo yote.

Iwapo kuna mashaka kuhusu matokeo ya kipimo, hatua sahihi si kurudia kutafsiri kipimo nyumbani mara nyingi, bali kufika kituo cha afya kwa ushauri na vipimo vya uthibitisho. Ushauri nasaha pia unaweza kusaidia kupunguza hofu wakati wa kusubiri majibu.

Nianzie wapi kupata msaada baada ya majibu chanya?

Baada ya kupata majibu chanya ya awali au yaliyothibitishwa, hatua ya kwanza ni kufika kwenye kituo cha afya au kliniki ya huduma za VVU iliyo karibu. Huko utapata ushauri nasaha, vipimo vya uthibitisho ikiwa bado havijafanyika, tathmini ya afya yako na maelekezo kuhusu hatua zinazofuata.

Baada ya utambuzi kuthibitishwa, mtoa huduma atakueleza kuhusu kuanza dawa za kufubaza VVU (ART), umuhimu wa kuzitumia kila siku, ufuatiliaji wa kiwango cha virusi na namna ya kujilinda pamoja na kuwalinda wengine. Unaweza pia kupata msaada wa kisaikolojia, elimu ya lishe na ushauri kuhusu mahusiano, ujauzito au uzazi kulingana na mahitaji yako.

Ni muhimu kukumbuka kuwa utambuzi wa VVU si mwisho wa maisha. Kwa huduma za kisasa na matumizi sahihi ya dawa, watu wengi wenye VVU huendelea kuwa na afya njema, kufanya kazi, kusoma, kuanzisha familia na kuishi maisha marefu. Hatua muhimu zaidi ni kutafuta huduma mapema na kuendelea kushirikiana na wataalamu wa afya katika ufuatiliaji wa matibabu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara