top of page

Mwandishi:

Mhariri:

Imeboreshwa:

ULY CLINIC

Dkt. Mangwella S, MD

31 Oktoba 2026, 15:23:37

Matumizi ya dawa yasiyo sahihi

Jibu kwa ufupi


Jibu kwa ufupi: Pata uchunguzi, tumia dawa iliyoandikwa, kwa dozi na muda sahihi, maliza kozi, na uliza mfamasia kuhusu mwingiliano. Usinunue antibayotiki bila cheti.


Maelezo


Aina za matumizi yasiyo sahihi


  • Kutumia antibayotiki kwa mafua au kuharisha kwa virusi.

  • Dozi ndogo au kubwa kupita kiasi; kuacha mapema.

  • Kuchanganya dawa zinazoingiliana – mfano tetracycline na dawa za tindikali (magnesium trisilicate).

  • Kununua dawa bila uchunguzi; kutumia dawa za mtu mwingine.

  • Dawa zilizoisha muda au bandia – soma Dawa zilizoisha muda.

  • Sindano zisizo za lazima.


Kwa nini hutokea


  • Kutofanya uchunguzi; maelezo yasiyo kamili.

  • Gharama na umbali wa vituo.

  • Imani kwamba sindano au antibayotiki ni bora zaidi.

  • Mauzo ya dawa bila cheti.


Madhara


  • Vimelea sugu – antibayotiki hazifanyi kazi tena.

  • Sumu ya figo, ini; maudhi makali.

  • Ugonjwa kuchelewa kutambuliwa.

  • Gharama na vifo.


Nini cha kufanya


  • Uliza: dawa hii ni ya nini, nimeze vipi, kwa muda gani, niepuke nini?

  • Andika dawa zote unazotumia, pamoja na za asili.

  • Maliza kozi ya antibayotiki; usibakize za kesho.

  • Rudisha dawa zisizotumika – soma Usitupe chooni dawa.


Dalili za hatari


Hospitali mara moja ukiwa na:


  • Mzio – uvimbe wa uso, kupumua kwa shida, upele mkubwa.

  • Kumeza dawa nyingi kupita kiasi (hasa za watoto).


Lini umwone daktari


  • Maudhi baada ya dawa mpya.

  • Hakuna nafuu baada ya siku 2–3 za dawa.

  • Unatumia dawa nyingi kwa wakati mmoja.


Maswali yanayoulizwa mara kwa mara


1. Matumizi yasiyo sahihi ya dawa ni yapi?

Dawa, dozi au muda usio sahihi, kununua bila uchunguzi, kuacha mapema.

2. Kwa nini nisinunue antibayotiki mwenyewe?

Huenda haihitajiki na huongeza usugu.

3. Nikijisikia vizuri niache dawa?

Hapana; maliza kozi.

4. Dawa za asili na za hospitali pamoja?

Mwambie mtoa huduma; zingine huingiliana.

5. Usugu wa vimelea ni nini?

Bakteria kutokufa kwa dawa zilizokuwa zikiwaua.

6. Sindano ni bora kuliko vidonge?

Si lazima; mara nyingi vidonge vinatosha.

Imeandikwa:

2 Aprili 2026, 19:17:51

ULY CLINIC inashauri usitegemee au kufuata ushauri wowote uliyoona kwenye makala hii bila kuwasiliana kwanza na daktari wako. Kabla ya kuchukua hatua yoyote ya matibabu, hakikisha umepata ushauri rasmi kutoka kwa daktari wako ili kuepuka madhara yoyote yanayoweza kutokea.

​

Makala hii ni ya kielimu tu na haitumiki kama mbadala wa matibabu ya daktari.

Rejea za mada hii:

  1. World Health Organization. Promoting rational use of medicines: core components. WHO Policy Perspectives on Medicines No. 5. Geneva: WHO; 2002.

  2. World Health Organization. Antimicrobial resistance fact sheet. Geneva: WHO; 2023.

  3. World Health Organization. The WHO AWaRe antibiotic book. Geneva: WHO; 2022.

  4. Ministry of Health Tanzania. National Action Plan on Antimicrobial Resistance 2023–2028. Dodoma: MoH; 2023.

  5. Ministry of Health, United Republic of Tanzania. Standard Treatment Guidelines and National Essential Medicines List (STG/NEMLIT), 7th edition. Dodoma: Ministry of Health; 2026.

bottom of page