Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya

Makala hii ni ya elimu ya afya; haitoi maelekezo ya kutoa mimba. Madhara ya kutoa mimba ya mwezi mmoja hutegemea zaidi jinsi huduma ilivyofanyika kuliko umri wa mimba. Huduma salama inayotolewa na mtaalamu kwa njia inayokubalika kitabibu ina hatari ndogo sana: damu nyingi, maambukizi au mabaki ya mimba hutokea kwa wachache na hutibika, na haileti ugumba. Utoaji mimba usio salama – unaofanywa na mtu asiye na ujuzi, kwa vijiti, kemikali, mitishamba ukeni au vifaa visivyo safi – una hatari kubwa ya damu nyingi, maambukizi makali ya damu (sepsis), kutobolewa kwa kizazi, ugumba na hata kifo.

Ndiyo. Yai linaweza kutoka mapema kama wiki 2 baada ya mimba kuharibika. WHO (2005) ilishauri kusubiri angalau miezi 6, lakini tafiti mpya kubwa zimeonyesha kuwa kushika mimba ndani ya miezi 3 hadi 6 baada ya mimba ya mapema kuharibika hakuongezi hatari ya mimba kuharibika tena, kuzaa njiti au mtoto mdogo – na huenda matokeo ni mazuri hata zaidi. Jambo kuu ni kuwa tayari kimwili na kihisia, na damu iwe imekoma.

PID yenyewe haiambukizwi kwa mwanaume, kwa sababu ni maambukizi ya mfuko wa uzazi, mirija ya uzazi na ovari za mwanamke, na mwanaume hana viungo hivyo. Lakini bakteria wanaosababisha PID mara nyingi, yaani kisonono na klamidia, huambukizwa kwa ngono. Mwanaume aliyeambukizwa anaweza kukosa dalili, au kupata kuchoma wakati wa kukojoa, usaha kwenye uume, au korodani kuvimba.

Hisia za wadudu kutambaa au kuuma chini ya ngozi bila wadudu kuonekana (formication) ni aina ya hisia zisizo za kawaida za mishipa ya fahamu. Kwanza hakikisha si wadudu halisi – upele (scabies) na chawa huwasha sana usiku na huwapata wanafamilia wengine. Visababishi vingine ni mishipa ya fahamu kuathirika (kisukari, upungufu wa vitamin B12, pombe), komahedhi, ngozi kavu, dawa za kulevya au kuacha pombe/dawa ghafla, baadhi ya dawa, ugonjwa wa figo, ini au tezi, msongo na wasiwasi. Kwa wachache, imani thabiti kuwa kuna wadudu licha ya vipimo kuonyesha hakuna (delusional parasitosis) inahitaji msaada wa daktari wa afya ya akili.

Norethisterone ni homoni ya projestini inayotumika kuchelewesha hedhi, kudhibiti damu nyingi au isiyo na mpangilio, na kutibu endometriosis. Kwa kawaida hedhi (damu ya kuacha dawa) huja siku 2 hadi 3 baada ya kumeza kidonge cha mwisho, wakati mwingine hadi wiki 1. Kama mwezi mzima umepita bila hedhi, sababu kubwa ya kuangalia kwanza ni mimba – norethisterone haizuii mimba wala haitoi mimba. Sababu nyingine ni msongo, PCOS, tezi ya shingo au uzito kubadilika.

Maumivu, kuchoma au muwasho ndani ya mrija wa mkojo kwa mwanaume mara nyingi husababishwa na uvimbe wa mrija (yurethraitisi) kutokana na magonjwa ya zinaa – kisonono, klamidia, Mycoplasma au trikomonasi. Visababishi vingine ni maambukizi ya tezi dume (prostaitisi), maambukizi ya mkojo (zaidi kwa wazee), mawe kwenye njia ya mkojo, kuumia au mpira wa mkojo (catheter), na muwasho wa sabuni. Wakati maumivu yanapotokea husaidia: wakati wa kukojoa – mrija; wakati wa kumwaga – tezi dume; ukikaa muda mrefu – nyonga na tezi dume.