Maelezo ya majibu ya maswali mbalimbali ya kiafya
Maumivu makali chini ya kitovu baada ya kutoa mimba kwa dawa
Maumivu kama ya hedhi kali siku 1 hadi 2 baada ya dawa ni kawaida, kisha hupungua. Maumivu makali yanayoanza au kuongezeka siku kadhaa baadaye, hasa damu ikiwa imepungua, yanahitaji uchunguzi siku hiyo hiyo. Visababishi vikuu ni mabaki ya mimba, damu kujaa ndani ya mfuko wa uzazi bila kutoka (haematometra), maambukizi ya mfuko wa uzazi, ambayo huweza kuanza bila homa, na mimba iliyotunga nje ya mfuko wa uzazi, ambayo haitoki kwa dawa na huweza kupasuka. Antibiotiki ulizopewa hazitibu mabaki wala mimba iliyotunga nje.
Majira kwa mwenye kipanda uso
Mwanamke mwenye kipandauso chenye aura – dalili zinazotangulia maumivu ya kichwa kama kuona mwanga unaomulika, mistari ya zigzag, sehemu ya uono kupotea, au ganzi ya upande mmoja kwa dakika 5 hadi 60 – hapaswi kutumia vidonge au njia nyingine zenye estrojeni, kwa umri wowote, kwa sababu hatari ya kiharusi huongezeka (WHO MEC daraja 4). Kipandauso bila aura chini ya miaka 35 kinaruhusu kuanza vidonge vya vichocheo viwili kwa uangalizi; miaka 35 au zaidi – haishauriwi. Njia za projestini pekee na kitanzi zinafaa kwa aina zote.
Je, kutokwa na usaha kwenye nyuzi baada ya tohara kwa mwanaume shida ni nini?
Kutokwa na usaha kwenye nyuzi baada ya tohara mara nyingi ni dalili ya maambukizi ya kidonda, hasa ukiwa na maumivu yanayoongezeka, uvimbe, wekundu unaoenea, harufu mbaya au homa. Hali hii si ya kawaida na inahitaji kuchunguzwa na mtoa huduma mapema, kwa sababu kidonda kinaweza kuhitaji kusafishwa na antibayotiki inayofaa.
Je, ninaweza kuwa salama nikiwa mjamzito na kupata nimonia pamoja na uvimbe nje ya kizazi?
Ndiyo, kwa matibabu ya mapema. Nimonia ujauzitoni inaweza kuwa kali zaidi kwa sababu mapafu yanabanwa na kinga hubadilika, lakini hutibika kwa antibayotiki salama ujauzitoni (kama amoxicillin, ceftriaxone, azithromycin). 'Uvimbe nje ya kizazi' mara nyingi ni uvimbe wa ovari (kama kifuko cha ujauzito – corpus luteum) ambao hupotea wenyewe kufikia wiki 16; si sawa na mimba nje ya kizazi. Ultrasound na daktari wa wanawake huamua kama unahitaji ufuatiliaji au upasuaji.
Je, p2 hubadilisha mzunguko wa hedhi?
P2 (Postinor-2, levonorgestrel) ni kidonge cha dharura cha kuzuia mimba, kinachofanya kazi vizuri zaidi kikimezwa mapema, ndani ya saa 72 baada ya tendo bila kinga. Hufanya kazi hasa kwa kuchelewesha au kuzuia yai kutoka; hakizuii yai lililorutubishwa kujipandikiza na hakitoi mimba iliyopo. Kwa wanawake wengi, hedhi inayofuata huja ndani ya siku 7 kabla au baada ya tarehe yake ya kawaida.
Je, mama mjamzito wa miezi sita anaweza kusafiri umbali mrefu?
Ndiyo, kwa mjamzito mwenye afya na mimba isiyo na matatizo. Kipindi cha pili cha ujauzito (wiki 14–28, pamoja na mwezi wa sita) ndicho salama zaidi kusafiri. Safari ndefu ya basi kama Dar–Mwanza (saa 15+) huongeza hatari ya damu kuganda kwenye mishipa ya miguu, uchovu, maumivu ya mgongo na upungufu wa maji. Kabla ya kusafiri, kliniki ihakikishe presha, Hb, mkojo, mkao wa kondo, na kama kuna historia ya uchungu wa mapema, damu au presha; beba kadi ya kliniki. Wakati wa safari: kaa karibu na njia, simama/tembea au zungusha miguu kila saa 1–2, kunywa maji, kula milo midogo, vaa nguo nyepesi na viatu vipana; mkanda wa usalama upite chini ya tumbo na katikati ya matiti. Ndege inaruhusiwa hadi karibu wiki 36 (mapacha 32) kwa mimba isiyo na matatizo. Ukisafiri kwenda maeneo ya malaria, lala ndani ya chandarua na upate SP ya IPTp kwa ratiba ya kliniki. Usisafiri ukiwa na damu ukeni, maumivu ya tumbo, maji kutoka au presha isiyodhibitiwa.